Đề xuất quy định về giám sát bệnh truyền nhiễm

Dự thảo nêu rõ, nội dung thông tin, báo cáo, khai báo bệnh truyền nhiễm phải bảo đảm chính xác, đầy đủ và đúng trình tự, thẩm quyền theo quy định. Trường hợp đã thực hiện báo cáo trực tuyến thì không phải báo cáo bằng văn bản; đơn vị chịu trách nhiệm về thông tin dữ liệu báo cáo.

Đối tượng và nội dung giám sát bệnh truyền nhiễm

Theo dự thảo, đối tượng của giám sát bệnh truyền nhiễm bao gồm: Người mắc bệnh truyền nhiễm, người mang mầm bệnh truyền nhiễm, người bị nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm, người tiếp xúc và người tử vong nghi ngờ do bệnh truyền nhiễm; tác nhân gây bệnh truyền nhiễm; ổ chứa tác nhân gây bệnh truyền nhiễm, côn trùng, động vật, môi trường, thực phẩm và vật khác mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm, có khả năng truyền bệnh và các yếu tố nguy cơ khác.

Nội dung giám sát đối với người mắc bệnh truyền nhiễm, người mang mầm bệnh truyền nhiễm, người bị nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm, người tiếp xúc và người tử vong nghi ngờ do bệnh truyền nhiễm: 

Thông tin hành chính: Họ và tên, số định danh cá nhân (hoặc số hộ chiếu đối với người nước ngoài); ngày, tháng, năm sinh hoặc tuổi, giới tính, quốc tịch, dân tộc, nghề nghiệp, điện thoại liên lạc hoặc phương thức liên lạc khác (nếu có); địa chỉ nơi thường trú; địa chỉ hiện tại/tạm trú; địa chỉ lưu trú (nếu có); địa điểm học tập, làm việc (nếu có); ̣ mã số hồ sơ giám sát (nếu có); thông tin người liên hệ khi cần thiết (nếu có).

Thông tin dịch tễ và lâm sàng: Địa điểm và thời gian mắc, khởi phát bệnh; diễn biến bệnh, triệu chứng, chẩn đoán, tình trạng hiện tại (sống/tử vong) và quá trình điều trị.

Thông tin xét nghiệm: Kết quả xét nghiệm tác nhân gây bệnh, gen, biến chủng (nếu có).

Thông tin tiền sử và yếu tố nguy cơ: Tiền sử sản khoa, tiền sử tiêm chủng vắc xin phòng bệnh và tình trạng miễn dịch; tiền sử đi lại trong và ngoài nước; thông tin về tiền sử phơi nhiễm, tiếp xúc với nguồn lây (người, động vật, môi trường) và các yếu tố dịch tễ liên quan khác trong khoảng thời gian ủ bệnh.

Nội dung giám sát đối với tác nhân gây bệnh truyền nhiễm gồm chủng, loài, nhóm, týp, phân týp, gen, kiểu gen, nguồn gốc dịch tễ học phân tử, các đặc tính sinh học về độc lực, tính kháng thuốc, biến đổi về hình thể, gen và phương thức lây truyền.

Nội dung giám sát đối với ổ chứa tác nhân gây bệnh truyền nhiễm, côn trùng, động vật, môi trường, thực phẩm và các yếu tố nguy cơ khác: 

Ổ chứa tác nhân gây bệnh truyền nhiễm: Xác định loại ổ chứa, vị trí, địa điểm, quy mô và phạm vi của ổ chứa; sự tồn tại, phát triển, mật độ của tác nhân gây bệnh trong ổ chứa và mối liên hệ dịch tễ với người hoặc động vật.

Động vật: Số lượng, mật độ, tình trạng sức khỏe/bệnh tật, tiền sử tiêm phòng (đối với vật nuôi), mối liên hệ/tiếp xúc với con người; đối với côn trùng y học cần giám sát thêm: Đặc điểm sinh vật học, thành phần loài, các chỉ số giám sát véc tơ, tình trạng mang mầm bệnh và tính nhạy cảm với hóa chất.

Môi trường (đất, nước, không khí, chất thải, nước thải): Sự hiện diện của tác nhân gây bệnh, các chỉ số lý, hóa, sinh vật liên quan đến sự tồn tại và phát triển của tác nhân gây bệnh.

Thực phẩm: Nguyên liệu, nguồn gốc, quy trình/phương thức chế biến, bảo quản, vận chuyển và phân phối; kết quả xét nghiệm ô nhiễm tác nhân gây bệnh.

Yếu tố liên quan đến cộng đồng, môi trường tại địa điểm giám sát: Điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội gồm mức sống, lối sống, điều kiện vệ sinh, phong tục tập quán, cơ cấu dân cư, di biến động dân cư; địa lý, khí hậu, thời tiết gồm khu vực địa dư, mùa, nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, hướng gió; cơ cấu bệnh tật và các yếu tố nguy cơ sức khỏe khác tại cộng đồng.

Bộ Y tế có hướng dẫn chuyên môn về nội dung giám sát đối với từng bệnh truyền nhiễm cụ thể.

Loại hình giám sát bệnh truyền nhiễm

Dự thảo nêu rõ, giám sát dựa vào chỉ số là việc thu thập thông tin về các bệnh, dịch bệnh truyền nhiễm cụ thể theo các chỉ số, biểu mẫu quy định, gồm giám sát thường xuyên và giám sát trọng điểm.

Giám sát dựa vào sự kiện là việc thu thập thông tin, sàng lọc, xác minh các dấu hiệu cảnh báo từ các nguồn tin của cộng đồng, mạng xã hội, mạng lưới thông tin truyền thông, cơ quan, tổ chức và mạng lưới y tế.

Giám sát dựa vào hội chứng là việc thu thập, phân tích liên tục, có hệ thống các dữ liệu về hội chứng lâm sàng, triệu chứng bệnh hoặc các dữ liệu thay thế phản ánh tình trạng sức khỏe cộng đồng nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường của bệnh, dịch bệnh truyền nhiễm trước khi có chẩn đoán xác định.

Hệ thống quản lý giám sát bệnh truyền nhiễm

Hệ thống quản lý giám sát bệnh truyền nhiễm (hệ thống) được sử dụng để các đơn vị thực hiện báo cáo trực tuyến và phục vụ cảnh báo, quản lý các bệnh truyền nhiễm trên toàn quốc.

Hệ thống ghi nhận các thông tin về đối tượng, nội dung, xét nghiệm và các thông tin thu thập qua các loại hình giám sát bệnh truyền nhiễm được các đơn vị báo cáo trực tuyến hoặc thực hiện kết nối, liên thông dữ liệu giữa hệ thống và phần mềm của các cơ sở y tế theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Cục Phòng bệnh chủ trì tổ chức triển khai hệ thống.

Mời bạn đọc xem toàn văn dự thảo và góp ý tại đây.

Minh Hiển