Địa phương đề nghị sớm hướng dẫn sắp xếp cơ sở giáo dục

Tại Hội nghị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo năm 2026 được tổ chức sáng ngày 24/7, ông Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, thành phố đã ban hành Kế hoạch số 272 để triển khai chủ trương sắp xếp các cơ sở giáo dục theo định hướng của Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành việc sắp xếp các cơ sở giáo dục phổ thông trước ngày 10/8/2026, giảm khoảng 50% đầu mối quản lý hành chính trong các nhà trường. Sở Giáo dục và Đào tạo đang tổng hợp, đánh giá đề án của các xã, phường để địa phương tiếp tục hoàn thiện, bảo đảm tiến độ đề ra.

Ông Nguyễn Văn Hiền đánh giá, các văn bản của Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã định hướng khá rõ về mô hình tổ chức, cách thức triển khai và vị trí việc làm tại các phân hiệu. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để thành phố tiến hành sắp xếp đồng bộ và thuận lợi.

Đối với dự thảo sửa đổi các quy định liên quan, Hà Nội cơ bản đồng thuận với việc xác định quy mô, số lớp tối thiểu nhưng không quy định cứng mức tối đa. Quy mô dân số và điều kiện tổ chức trường học giữa các xã, phường trên địa bàn thành phố có sự khác biệt lớn, nên cần dành dư địa để địa phương chủ động xây dựng phương án phù hợp. 

Vướng mắc về tổ chức bộ máy và nhân sự

Tại Bắc Ninh, ông Tạ Việt Hùng, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh cho biết, kế hoạch sắp xếp trường học đã được xây dựng và đang được rà soát cùng các xã, phường, với mục tiêu giảm khoảng 50% đầu mối.

Vướng mắc trước mắt là chưa có quy định cụ thể về số lượng cấp phó sau sắp xếp; cách xác định điểm trường, điểm trường lẻ và phân hiệu khi nhiều cơ sở giáo dục được hợp nhất.

Việc bố trí đội ngũ dôi dư cũng đặt ra nhiều khó khăn. Đối với cán bộ quản lý, địa phương cần được hướng dẫn về việc bảo lưu chức vụ, phụ cấp và phương án chuyển đổi vị trí công tác. Phó hiệu trưởng có thể trở lại làm giáo viên, nhưng nhân viên hành chính khó bố trí hơn do không có chuyên môn giảng dạy, trong khi nhiều người còn trẻ và chưa đến tuổi nghỉ việc.

Bắc Ninh cũng gặp vướng mắc khi sắp xếp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Một số trường cao đẳng nghề dự kiến được hợp nhất hoặc chuyển đổi thành trường trung học nghề để đáp ứng yêu cầu mỗi địa phương không có quá ba cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Song các quy định về mô hình trường trung học nghề chưa hoàn thiện, khiến địa phương thiếu cơ sở pháp lý để xây dựng và triển khai phương án.

Bên cạnh những vấn đề về bộ máy, một số tỉnh miền núi đề nghị các quy định về quy mô trường lớp phải tính đến đặc điểm địa hình, dân cư và khoảng cách giữa các điểm trường. 

Quy mô trường lớp phải phù hợp từng địa bàn

Ông Nguyễn Văn Khoa, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đồng tình với định hướng không quy định quy mô tối đa đối với cơ sở giáo dục, nhưng đề nghị xem xét lại yêu cầu trường mầm non phải có tối thiểu 20 nhóm, lớp.

Tại một số địa bàn như huyện Kỳ Sơn, việc di chuyển từ trung tâm tỉnh đến các xã vùng sâu có thể mất từ 5 đến 6 giờ. Nhiều trường cách nhau hàng chục kilômét và mỗi trường có khoảng 10 điểm trường lẻ. Nếu hợp nhất để đạt quy mô tối thiểu 20 nhóm, lớp, một trường có thể phải quản lý tới 20 điểm trường lẻ trên địa bàn rộng, giao thông khó khăn. Điều này gây áp lực lớn cho công tác quản lý, nhất là ở bậc mầm non, nơi hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ và tổ chức bán trú cần được theo dõi sát sao hằng ngày.

Từ thực tế đó, Nghệ An đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định linh hoạt hơn về số nhóm, lớp tối thiểu đối với trường mầm non tại khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Ở một góc độ khác, ông Đỗ Minh Tâm, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai cho rằng cần nghiên cứu quy mô tối đa đối với các trường học sau sắp xếp tại khu vực trung du và miền núi phía Bắc.

Địa bàn rộng, dân cư phân tán và khoảng cách giữa các điểm trường lớn khiến việc quản lý gặp nhiều trở ngại nếu quy mô nhà trường tăng quá cao. Số lượng điểm trường và phạm vi phụ trách lớn cũng có thể ảnh hưởng đến công tác điều hành và tổ chức dạy học.

Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai đề xuất nghiên cứu mức tối đa phù hợp với từng cấp học, chẳng hạn trường mầm non không quá 30 nhóm, lớp; trường trung học cơ sở không quá 40 lớp và trường trung học phổ thông không quá 50 lớp.

Các ý kiến cho thấy việc sắp xếp cơ sở giáo dục không thể chỉ dựa trên mục tiêu giảm đầu mối. Hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo cần làm rõ mô hình tổ chức, phương án bố trí nhân sự và tiêu chí xác định quy mô trường lớp, đồng thời bảo đảm sự linh hoạt cần thiết để mỗi địa phương triển khai phù hợp với điều kiện thực tế. 

Thu Trang