Đổi mới, hiện đại hóa công tác pháp chế gắn với nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật

Chiều 29/6, Bộ Tư pháp chủ trì tổ chức Hội nghị giao ban công tác pháp chế 6 tháng đầu năm 2026.

Tổ chức pháp chế giữ vai trò nòng cốt trong hoàn thiện thể chế

Theo báo cáo tại Hội nghị, mặc dù khối lượng công việc phát sinh trong 6 tháng đầu năm 2026 rất lớn với áp lực về thời gian, đội ngũ pháp chế tại các bộ, ngành vẫn phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động tham mưu hoàn thiện thể chế và tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn pháp luật.

Trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua 9 dự án luật và 5 dự thảo nghị quyết, trong đó có nhiều dự án luật quan trọng, phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế-xã hội như: Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Luật Thủ đô (sửa đổi), Luật Hộ tịch (sửa đổi), Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), Luật sửa đổi các luật về thuế...

Đồng thời, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành hơn 280 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), trong đó có hơn 220 nghị định, 25 nghị quyết của Chính phủ, 30 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 11 nghị quyết được ban hành theo cơ chế Nghị quyết số 206/2025/QH15.

Việc ban hành nhiều VBQPPL nhằm cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách và kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ quy định pháp luật, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Tổ chức pháp chế tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong việc tham mưu hoàn thiện thể chế về sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Đội ngũ này không chỉ đóng vai trò kiểm soát tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của hệ thống pháp luật mà còn chủ động nhận diện sớm các rủi ro pháp lý để đề xuất giải pháp xử lý.

Riêng Bộ Tư pháp, trong 6 tháng đầu năm 2026 đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua 5 luật và 2 nghị quyết tại Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI; chủ trì thẩm định hơn 360 hồ sơ chính sách, dự án, dự thảo VBQPPL, tiếp tục khẳng định vai trò trong việc kiểm soát chất lượng chính sách, bảo đảm chất lượng thể chế và đồng hành cùng các bộ, ngành trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Theo kết quả rà soát của pháp chế các bộ, cơ quan ngang bộ, tính đến ngày 16/6/2026, để thay thế các cơ chế đặc thù, tạm thời đang được thực hiện theo Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, Nghị quyết số 190/2025/QH15, Nghị quyết số 206/2025/QH15 và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, có tổng cộng 684 VBQPPL cần được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới trước ngày 1/3/2027.

Đến ngày 16/6/2026, đã có 176/684 văn bản được sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới, đạt khoảng 25,7%; còn 508 văn bản, chiếm khoảng 74,3%, đang tiếp tục được các bộ, cơ quan ngang bộ nghiên cứu, xây dựng phương án xử lý trước ngày 1/3/2027. Các số liệu này sẽ tiếp tục được cập nhật rà soát trong quá trình triển khai thực hiện việc sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các VBQPPL.

Bên cạnh đó, công tác rà soát, kiểm tra, hệ thống hóa văn bản được triển khai quyết liệt trên toàn quốc. Công tác tổ chức thi hành pháp luật, theo dõi thi hành pháp luật, phổ biến giáo dục pháp luật và hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp tiếp tục được đổi mới mạnh mẽ.

Hội nghị cũng chỉ rõ một số hạn chế, tồn tại như chất lượng tham mưu chính sách giữa các bộ, ngành còn chưa đồng đều; tình trạng chậm, nợ văn bản chưa được khắc phục triệt để; công tác đánh giá tác động và dự báo chính sách ở một số lĩnh vực còn hạn chế; việc ứng dụng dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo mới ở giai đoạn đầu, năng lực cán bộ pháp chế tại một số cơ quan cần tiếp tục nâng cao.

Không để xảy ra khoảng trống pháp lý

Phát biểu kết luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh công tác pháp chế và đội ngũ cán bộ pháp chế đang đứng trước yêu cầu mới, đòi hỏi tiếp tục nâng cao chất lượng tham mưu, hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật.

Bộ trưởng yêu cầu các bộ, ngành quán triệt và triển khai đồng bộ các chủ trương của Đảng, Quốc hội, Chính phủ về công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; giải quyết dứt điểm tình trạng nợ đọng văn bản, thực hiện nghiêm Quy chế làm việc mới của Chính phủ, chủ động xử lý các văn bản cần sửa đổi, bổ sung hoặc hết hiệu lực trước ngày 1/3/2027, không để xảy ra khoảng trống pháp lý.

Đồng thời, tập trung hoàn thiện hồ sơ đối với 17 dự án luật trình thông qua và 3 dự án luật trình xin ý kiến tại Phiên họp đầu tháng 8/2026, bảo đảm tiến độ các dự án luật trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI; nghiêm túc thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL, ưu tiên nguồn lực hoàn thành các báo cáo đúng thời hạn, tăng cường rà soát, kiểm tra văn bản theo thẩm quyền, kịp thời xử lý các văn bản có dấu hiệu trái pháp luật và giải quyết phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp.

Bộ trưởng cũng yêu cầu đẩy mạnh đổi mới, hiện đại hóa công tác pháp chế; phối hợp xây dựng Luật về VBQPPL, triển khai Đề án thí điểm chấm điểm (KPI) về công tác xây dựng pháp luật, Đề án soạn thảo tập trung, chuyên nghiệp và các nhiệm vụ chuyển đổi số, hướng tới nâng cao chất lượng chính sách và hiệu quả thi hành.

Đồng thời, tiếp tục củng cố, kiện toàn tổ chức và nâng cao năng lực đội ngũ pháp chế; xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị, chuyên môn sâu, tư duy đổi mới và năng lực tham mưu chiến lược; tạo điều kiện để cán bộ pháp chế tham gia từ giai đoạn xây dựng chính sách, áp dụng hiệu quả các cơ chế mới về đào tạo, thu hút chuyên gia và ứng dụng công nghệ.

Bộ Tư pháp cam kết luôn đồng hành, phối hợp chặt chẽ, chủ động hướng dẫn tháo gỡ khó khăn phát sinh cho các bộ, ngành, đồng thời tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật trên phạm vi toàn quốc.

Diệu Anh