Đồng kiến tạo giải pháp an toàn số và sức khỏe số cho thiếu niên

Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) cùng một số đơn vị vừa tổ chức chương trình "Thiếu niên nói 2026: Đồng kiến tạo giải pháp an toàn số và sức khỏe số" tại Hà Nội. Tại chương trình, Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD) đã công bố số liệu sơ bộ từ khảo sát "Tiếng nói trẻ em Việt Nam 2026" đang được triển khai trên 2.500 em (độ tuổi từ 12–15).

Kết quả cho thấy, một thực trạng đáng chú ý, khoảng 9/10 thiếu niên cho biết đã được học hoặc tiếp cận nội dung về an toàn mạng, nhưng cũng có 9/10 em phản ánh đã trực tiếp hoặc gián tiếp đối mặt với các rủi ro trên môi trường số.

Thực tế này cũng cho thấy, đang tồn tại khoảng cách lớn giữa nhận thức lý thuyết và khả năng ứng phó thực tế của trẻ, đòi hỏi sự quan tâm, hướng dẫn sát sao hơn từ gia đình, nhà trường cùng các bên liên quan.

Để giải quyết bài toán trên, các chuyên gia trong chương trình "Thiếu niên nói 2026" đã đưa ra mô hình thiết kế các "Solution Labs". Đây là không gian tương tác và đồng thiết kế, nơi thanh thiếu niên, phụ huynh và các bên liên quan cùng tham gia thảo luận, phản biện và trực tiếp đề xuất các giải pháp cụ thể cho môi trường số.

Kiến tạo giải pháp an toàn số cho trẻ theo hướng tổng thể

Từ góc độ lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng, Đại tá Hà Văn Bắc nhấn mạnh, công tác bảo vệ trẻ em trên không gian mạng phải được triển khai theo hướng tổng thể, có sự tham gia của toàn xã hội.

Trong đó, gia đình cần đồng hành và lắng nghe; nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng số; nền tảng công nghệ cần nâng cao trách nhiệm bảo vệ người dùng trẻ; các tổ chức xã hội, chuyên gia và cơ quan báo chí cần cùng lan tỏa kiến thức, kỹ năng và văn hóa ứng xử an toàn trên mạng.

Đặc biệt, chính các em thiếu niên cũng cần được trao quyền để chia sẻ trải nghiệm, phản ánh những vấn đề mình gặp phải và tham gia xây dựng giải pháp.

Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững (MSD) cũng chia sẻ, thanh thiếu niên không nên chỉ được nhìn nhận như những đối tượng cần sự bảo vệ thụ động mà chính là những 'kiến trúc sư' có tiếng nói, có góc nhìn và đủ năng lực để cùng xây dựng một môi trường mạng văn minh thông qua việc thiết kế các "Solution Labs". 

Khi đó, các bạn sẽ không bị giới hạn bởi những rủi ro trực tuyến, mà sẽ tự tin tận dụng sức mạnh công nghệ để tối ưu hóa tiềm năng cá nhân, trở thành những người dẫn dắt sự thay đổi vì một thế giới số an toàn, tử tế và nhân văn hơn.

Bên cạnh các giải pháp mang tính chiến lược, các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò đồng hành của phụ huynh thông qua các công cụ công nghệ hỗ trợ. 

Mới đây, Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 về Chương trình "Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030".

Chương trình này nhấn mạnh ba mục tiêu lớn. Thứ nhất, hình thành và phổ cập các giải pháp an ninh mạng hỗ trợ quản lý hoạt động của trẻ em và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Chương trình đặt mục tiêu phấn đấu 100% cơ sở giáo dục phổ thông được triển khai giải pháp an ninh mạng và 100% doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truy nhập Internet tại Việt Nam tích hợp giải pháp ngăn chặn thông tin độc hại trên đường truyền mạng.

Thứ hai, xây dựng và triển khai tại 100% các tỉnh, thành phố giải pháp công nghệ hỗ trợ giáo dục kỹ năng số, tư vấn, hỗ trợ thông minh cho trẻ em.

Thứ ba, đảm bảo 100% trẻ em là nạn nhân bị xâm hại trên môi trường mạng được hỗ trợ, can thiệp khi có yêu cầu từ bản thân trẻ em hoặc từ người thân, cộng đồng xã hội.

HM