EVNNPT chủ động đa dạng hóa nguồn vốn, tạo nguồn lực phát triển lưới truyền tải điện

Nhu cầu vốn lớn, tương đương 7,8 tỷ USD

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, từ nay đến năm 2030, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) dự kiến thu xếp vốn vay cho khoảng 220 dự án, chưa bao gồm các dự án truyền tải điện một chiều cao áp (HVDC) và các dự án phục vụ giải tỏa công suất điện hạt nhân. Tổng nhu cầu vay dự kiến khoảng 204 nghìn tỷ đồng, tương đương 7,8 tỷ USD.

Để đáp ứng nhu cầu này, EVNNPT đang đa dạng hóa các nguồn vốn, gồm vốn vay ODA, vốn vay thương mại quốc tế, vốn vay ưu đãi từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam và vốn vay thương mại trong nước.

Theo Ban Tài chính - Kế toán EVNNPT, nguồn vốn trong nước có lợi thế về khả năng tiếp cận, thời gian thẩm định và ký kết hợp đồng tín dụng tương đối nhanh, phù hợp với yêu cầu tiến độ của các dự án truyền tải điện. Các tổ chức tín dụng trong nước cũng có mức độ hiểu biết cao về tình hình tài chính và năng lực của EVNNPT.

Tuy nhiên, khả năng huy động nguồn vốn này chịu tác động bởi giới hạn cấp tín dụng theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng. Theo lộ trình áp dụng từ ngày 1/7/2024, giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng và một khách hàng cùng người có liên quan được điều chỉnh giảm, thu hẹp dư địa tiếp cận tín dụng trong nước của EVNNPT.

Trong bối cảnh đó, vốn nước ngoài là một trong những kênh được EVNNPT đẩy mạnh nhằm mở rộng nguồn lực cho đầu tư lưới điện truyền tải.

Đến nay, EVNNPT đã ký với Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) các khoản vay trực tiếp cho 3 dự án lưới điện, tổng giá trị 67 triệu EUR.

EVNNPT cũng đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề xuất khoản vay REACH 1 cho dự án đường dây 500 kV Krông Buk - Tây Ninh 1, với giá trị khoảng 270,3 triệu EUR và 48,7 triệu USD.

Cùng với đó, EVNNPT đang trình các đề xuất vay vốn tại Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) với giá trị 461 triệu EUR và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) với giá trị 390 triệu USD; đồng thời tiếp tục làm việc với các tổ chức tài chính như KfW, EIB, JICA, JBIC, AFD, BNP Paribas, Standard Chartered, HSBC, Taipei Fubon và Citibank.

Theo EVNNPT, nguồn vốn nước ngoài có lợi thế về quy mô, dư địa tiếp cận, kỳ hạn và thời gian ân hạn; một số nguồn vốn có điều kiện vay ưu đãi hơn so với vốn thương mại trong nước.

Đổi lại, việc tiếp cận các nguồn vốn này đặt ra yêu cầu cao hơn về môi trường, xã hội và mức độ sẵn sàng của dự án. Quá trình thẩm định, phê duyệt cũng có thể kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Đối với vốn ODA, điều kiện cho vay lại trong nước có thể cao hơn điều kiện vay gốc của nhà tài trợ; trong khi các khoản vay trực tiếp thường đi kèm yêu cầu về bảo đảm tín dụng.

Chủ động từ khâu chuẩn bị dự án

Từ quá trình triển khai các khoản vay ODA và vay thương mại quốc tế, EVNNPT xác định mức độ chuẩn bị của dự án là một trong những yếu tố quan trọng quyết định khả năng tiếp cận nguồn vốn nước ngoài.

Theo đó, phương thức vay và bên cho vay cần được lựa chọn trên cơ sở tính cấp bách của dự án, thời gian thẩm định của nhà tài trợ và phê duyệt trong nước, tiêu chí cho vay, yêu cầu về môi trường, xã hội và thời hạn vay.

EVNNPT cho rằng các thủ tục pháp lý cần được hoàn thiện ở mức cao nhất có thể trước khi chính thức tiếp cận nhà tài trợ. Các dự án trong danh mục huy động vốn cần có mức độ sẵn sàng cao, phù hợp với quy hoạch, có chủ trương đầu tư đối với trường hợp vay trực tiếp; đồng thời chuẩn bị sớm các hồ sơ về môi trường, xã hội, đất đai và giải phóng mặt bằng.

Đối với các khoản vay trực tiếp không có bảo lãnh, việc đăng ký khoản vay nước ngoài với Ngân hàng Nhà nước được thực hiện theo quy định.

Với nguồn vốn ODA, theo EVNNPT, việc sớm trình cấp có thẩm quyền để dự án được phê duyệt là dự án ưu tiên đầu tư của Nhà nước có thể tạo điều kiện áp dụng cơ chế tài chính cho vay lại chịu một phần rủi ro tín dụng và mức dự phòng rủi ro cho vay lại thấp hơn, qua đó giảm chi phí vốn của dự án.

Việc nghiên cứu quy định, hướng dẫn mua sắm của nhà tài trợ ngay từ giai đoạn chuẩn bị cũng giúp quá trình triển khai phù hợp giữa yêu cầu của bên cho vay và quy định đấu thầu trong nước.

Một yếu tố khác được EVNNPT tính toán là đồng tiền vay. Theo số liệu EVNNPT đưa ra, lãi suất Euribor kỳ hạn 6 tháng khoảng 3%/năm, thấp hơn mức khoảng 4,2%/năm của Term SOFR kỳ hạn 6 tháng; lãi biên đối với khoản vay bằng EUR cũng thấp hơn USD. Trong 15 năm qua, mức biến động tăng bình quân của tỷ giá EUR/VND khoảng 1,1%/năm, so với khoảng 2,1%/năm của USD/VND.

Các yếu tố này được EVNNPT xem xét ngay từ giai đoạn chuẩn bị nhằm lựa chọn cơ cấu vay phù hợp, kiểm soát chi phí vốn và rủi ro tài chính trong thời hạn khoản vay.

Tạo nguồn lực cho phát triển lưới điện

Nhu cầu vay khoảng 204 nghìn tỷ đồng cho khoảng 220 dự án đến năm 2030 cho thấy quy mô vốn EVNNPT cần huy động trong những năm tới. Trong khi dư địa tín dụng trong nước chịu giới hạn, việc mở rộng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế đang trở thành một cấu phần quan trọng trong phương án thu xếp vốn cho các dự án truyền tải điện.

Khả năng huy động nguồn vốn này, theo kinh nghiệm của EVNNPT, gắn chặt với mức độ sẵn sàng của từng dự án, từ thủ tục đầu tư, môi trường, xã hội, đất đai, giải phóng mặt bằng đến lựa chọn phương thức, đồng tiền và điều kiện vay. Đây cũng là cơ sở để nguồn vốn được thu xếp phù hợp với tiến độ đầu tư các công trình lưới điện truyền tải trong giai đoạn tới.

                                                                                                                                      Toàn Thắng