Giá vật liệu tăng mạnh, Bộ Xây dựng kiến nghị giải pháp ứng phó

Bộ Xây dựng vừa gửi văn bản báo cáo cấp có thẩm quyền về tác động của biến động giá xăng dầu tới tình hình đầu tư xây dựng.

Theo Bộ Xây dựng, sau giai đoạn duy trì ổn định năm 2025 và 2 tháng đầu năm 2026, giá nhiên liệu đã xảy ra hiện tượng "nhảy vọt" trong tháng 3, đặc biệt là mặt hàng dầu diesel. 

Giá nhựa đường tăng đột biến hơn 30%

Giá xăng dầu tăng kéo theo sự tăng giá của một số loại vật liệu xây dựng. Tính đến ngày 31/3, sự tăng giá của nhiên liệu đã tạo áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của hầu hết các loại vật liệu xây dựng so với tháng 2/2026.

Cụ thể, xi măng tăng hơn 7%; thép tăng hơn 2%; gạch lát tăng gần 5%; các vật liệu cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5 - 23,3%. Riêng giá nhựa đường tăng đột biến khoảng gần 32%. 

Bộ Xây dựng dự báo: Giá vật liệu xây dựng có xu hướng tiếp tục tăng giá trong thời gian tới. Việc tăng giá nhiên liệu xăng/dầu và vật liệu xây dựng đã ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí đầu tư xây dựng các công trình, đặc biệt là các công trình giao thông trọng điểm.

Ước tính, với mức biến động giá vật liệu xây dựng và giá nhiên liệu (xăng, dầu) như trên, dự toán xây dựng các công trình ước tăng từ 1,91 - 8,09% (tùy từng loại công trình xây dựng) so với tháng 2/2026.

Trong đó, dự toán xây dựng tăng nhiều nhất đối với loại công trình giao thông (8,09%); tiếp đến là công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn (4,55%). Công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình dân dụng và công trình công nghiệp là 3 loại hình công trình xây dựng tăng ít nhất với mức tăng lần lượt là: 2,52%, 2,02%, 1,91%.

Với kịch bản giá nhiên liệu tăng 100% so với tháng 2/2026, dự toán xây dựng công trình giao thông sẽ ảnh hưởng nhiều nhất, có thể tăng đến xấp xỉ 16%. Công trình công nghiệp ít chịu ảnh hưởng nhất, có thể tăng đến gần 4%.

Số liệu thống kê cho thấy, hiện có 44 dự án trọng điểm (gồm cả các dự án PPP) thuộc diện Ban chỉ đạo các công trình trọng điểm đang theo dõi, chỉ đạo với tổng mức đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng. Trong đó, phần xây dựng khoảng 413.000 tỷ, tổng giá trị còn lại chưa thi công khoảng 267.000 tỷ đồng.

Nếu kịch bản giá nhiên liệu tăng 100% xảy ra, riêng các công trình giao thông trọng điểm, chi phí xây dựng ước tăng khoảng 42.300 tỷ đồng. Bộ Xây dựng nhận định, đây là áp lực rất lớn lên ngân sách nhà nước.

Điều chỉnh kế hoạch, cân đối chi phí 

Nhận diện xung đột Trung Đông có nguy cơ còn kéo dài, ảnh hưởng đến giá xăng, dầu, cùng với việc thực hiện các giải pháp theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh chủ động, cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành các công trình, dự án hạ tầng trọng điểm; Chỉ đạo các cơ quan liên quan thực hiện nghiêm quy định về quản lý, công bố, cập nhật giá vật liệu xây dựng phù hợp mặt bằng giá thị trường

Các địa phương cần kiểm soát chặt chẽ các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng; không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ, thổi giá; kiểm soát chặt chẽ sản lượng khai thác khoáng sản. Đồng thời, nâng cao công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật hợp đồng xây dựng để việc xác lập hợp đồng được cẩn trọng, đánh giá kỹ lưỡng rủi ro về biến động giá, bảo đảm việc áp dụng phương pháp, công thức điều chỉnh giá hợp đồng được phù hợp…

Các chủ đầu tư/ban QLDA được giao trách nhiệm kiểm soát chặt chi phí đầu tư xây dựng, chủ động đánh giá tác động của việc tăng giá xăng dầu, vật liệu xây dựng đến dự án để có phương án sử dụng chi phí dự phòng hiệu quả, hợp lý; quyết định lựa chọn hình thức giá hợp đồng và kế hoạch lựa chọn nhà thầu phù hợp với diễn biến thị trường.

Cùng đó là rà soát các hợp đồng đang thực hiện, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, phối hợp với các nhà thầu xử lý các vướng mắc phát sinh theo đúng quy định; Chủ động rà soát dự án, điều chỉnh kế hoạch thực hiện, cân đối chi phí để đảm bảo tiến độ thực hiện.

Bộ Xây dựng cũng chỉ đạo các chủ đầu tư, nhà thầu rà soát, đánh giá nhu cầu về nhiên, vật liệu xây dựng để chủ động phương án, bảo đảm thi công liên tục, không gián đoạn…

Phan Trang