Góp phần giải quyết kịp thời mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) vào chiều 14/7.

 Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, sắp xếp thôn, tổ dân phố; đồng thời khắc phục những hạn chế, vướng mắc sau hơn 12 năm thi hành Luật hiện hành.

Dự thảo Luật gồm 5 chương, 35 điều, tập trung hoàn thiện phạm vi và nguyên tắc hòa giải; tiêu chuẩn, quyền và trách nhiệm của hòa giải viên, tổ hòa giải; bổ sung cơ chế chỉ định hòa giải viên trong trường hợp cần thiết; quy định rõ hơn về người được mời tham gia hòa giải; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức hòa giải trực tuyến và xây dựng cơ sở dữ liệu về hòa giải ở cơ sở.

Dự thảo cũng chuyển từ cơ chế Nhà nước hỗ trợ sang Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải, đồng thời hoàn thiện trách nhiệm quản lý nhà nước phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thẩm tra sơ bộ dự án này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật, đánh giá hồ sơ dự án được chuẩn bị đầy đủ, cơ bản bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ những trường hợp không thuộc phạm vi áp dụng của Luật; duy trì cơ chế ngân sách Trung ương hỗ trợ các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách; quản lý minh bạch nguồn lực huy động từ xã hội; quy định chặt chẽ điều kiện, thời hạn chỉ định hòa giải viên. Đồng thời, cần cân nhắc tiếp tục ghi nhận vai trò của già làng, chức sắc tôn giáo và có chính sách hỗ trợ phù hợp đối với người được mời tham gia hòa giải.

Tại phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cao về sự cần thiết sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở, khẳng định đây là thiết chế quan trọng góp phần giải quyết kịp thời mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cộng đồng dân cư, giữ gìn đoàn kết, ổn định trật tự xã hội và giảm tải cho các cơ quan tư pháp. 

Các ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện phạm vi điều chỉnh; bảo đảm nguồn lực và cơ chế quản lý minh bạch kinh phí cho hoạt động hòa giải; quy định chặt chẽ cơ chế chỉ định hòa giải viên, trong đó việc bầu hòa giải viên vẫn phải là nguyên tắc chủ yếu; đồng thời phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo và người có uy tín trong cộng đồng. Bên cạnh đó, nâng cao tiêu chuẩn, kỹ năng của hòa giải viên, nhất là năng lực ứng dụng công nghệ số, kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống; làm rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm bảo mật và chế độ hỗ trợ đối với người được mời tham gia hòa giải.

Kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đánh giá hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị cơ bản đầy đủ, đủ điều kiện trình Quốc hội; đồng thời đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo khẩn trương tiếp thu tối đa các ý kiến, tiếp tục rà soát tính thống nhất của hệ thống pháp luật, hoàn thiện cơ chế công nhận kết quả hòa giải, phân cấp, phân quyền và các điều kiện bảo đảm thi hành trước khi trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Nguyễn Hoàng