GS.VS Châu Văn Minh làm Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam

Sáng 28/8, tại Hà Nội, Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031 khai mạc trọng thể với sự tham dự của 489 đại biểu chính thức. Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài dự và phát biểu chỉ đạo Đại hội.

Tham dự Đại hội có nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng; đại diện lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Với chủ đề “Đoàn kết - sáng tạo - đột phá - phát triển”, Đại hội có nhiệm vụ đánh giá toàn diện kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội khóa VIII; xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nhiệm kỳ 2026-2031; đồng thời thảo luận những vấn đề quan trọng nhằm tiếp tục phát huy vai trò của Liên hiệp Hội Việt Nam trong thời kỳ phát triển mới.

Báo cáo chính trị tại Đại hội cho thấy, trong nhiệm kỳ VIII, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và các tổ chức thành viên đã bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là những chủ trương về xây dựng và phát huy vai trò đội ngũ trí thức, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời nỗ lực đổi mới nội dung, phương thức hoạt động và đạt nhiều kết quả quan trọng.

Đến hết tháng 7/2026, hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam có 34 Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố, 92 hội ngành toàn quốc và 575 tổ chức khoa học và công nghệ. Cùng với củng cố tổ chức, hệ thống tiếp tục mở rộng tập hợp đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ trên nhiều ngành, lĩnh vực, địa bàn; quan tâm hơn tới trí thức trẻ, trí thức trong doanh nghiệp và trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội tiếp tục là một trong những thế mạnh nổi bật. Trong nhiệm kỳ, Liên hiệp Hội Việt Nam và các tổ chức thành viên tích cực tham gia góp ý các dự thảo văn kiện, cơ chế, chính sách, dự án luật, chương trình, đề án, dự án quan trọng; cung cấp các luận cứ khoa học, khách quan và thực tiễn phục vụ quá trình hoạch định chủ trương, chính sách và ra quyết định của các cơ quan có thẩm quyền.

Cùng với đó, hoạt động phổ biến kiến thức khoa học và công nghệ được triển khai thường xuyên, rộng khắp, với nội dung và phương thức ngày càng đa dạng. 

Từ năm 2020 đến nay, Liên hiệp Hội Việt Nam ở Trung ương và địa phương hằng năm triển khai hàng trăm đề tài, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học ở nhiều cấp độ; tăng cường phối hợp với doanh nghiệp và huy động sự tham gia của đông đảo chuyên gia, nhà khoa học. Nhiều đề tài, dự án có tính ứng dụng cao, góp phần đưa tiến bộ khoa học và công nghệ vào sản xuất và đời sống.

Công tác tôn vinh trí thức, khuyến khích sáng tạo khoa học và công nghệ, hợp tác quốc tế và xã hội hóa các hoạt động khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, chăm sóc sức khỏe nhân dân, phát triển cộng đồng cũng tiếp tục được quan tâm, góp phần mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam.

Phát huy vai trò đội ngũ trí thức, tạo đột phá bằng khoa học, công nghệ

Phát biểu chỉ đạo Đại hội, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài khẳng định, trí thức nói chung và trí thức trong lĩnh vực khoa học, công nghệ nói riêng là vốn quý của dân tộc. 

Chiến lược quốc gia về phát triển đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã khẳng định "Phát triển đội ngũ trí thức là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài của Đảng, Nhà nước, của người đứng đầu và của chính đội ngũ trí thức; là đầu tư chiến lược, cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn, gắn với các chiến lược phát triển quốc gia".

Đánh giá kết quả hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam, bà Bùi Thị Minh Hoài cho rằng trong nhiệm kỳ vừa qua, dù gặp không ít khó khăn, thách thức, nhưng dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, sự hiệp thương, thống nhất hành động của MTTQ Việt Nam và với tinh thần lao động sáng tạo, dấn thân, cống hiến, Liên hiệp Hội Việt Nam cùng đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ cả nước đã đạt những kết quả khá toàn diện, ghi dấu ấn trên nhiều lĩnh vực.

Theo Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, để đạt được hai mục tiêu 100 năm của kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Việt Nam không thể đi theo lối mòn của mô hình tăng trưởng chỉ dựa vào tài nguyên thiên nhiên hay lao động giá rẻ.

“Khát vọng vươn mình chỉ có thể được hiện thực hóa bằng con đường khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, bà Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới được xác định là 2 văn kiện có tầm chiến lược quan trọng, thể hiện tư duy đột phá và kỳ vọng lớn của Đảng đối với khoa học, công nghệ và đội ngũ trí thức.

Xây dựng cơ sở dữ liệu để quy tụ nguồn lực chất xám

Theo Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, trong bối cảnh mới, trách nhiệm của hệ thống Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam - tổ chức đại diện cho tiếng nói khoa học nước nhà - là rất nặng nề.

Ban Chấp hành khóa mới và toàn thể hệ thống hội từ Trung ương đến địa phương phải nhận thức sâu sắc bối cảnh này, xác định rõ trách nhiệm chính trị trước Đảng, trước Nhân dân để chủ động tham mưu, hiến kế và trực tiếp cùng các ngành, các cấp giải quyết các bài toán phát triển thực tiễn của đất nước, của địa phương.

Một yêu cầu quan trọng được đặt ra là Liên hiệp Hội Việt Nam phải trở thành địa chỉ tin cậy để trí thức gửi gắm tâm tư, nguyện vọng; chủ động tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật nhằm giải phóng năng lực sáng tạo, tôn trọng tính độc lập, khách quan và tự do sáng tạo trong nghiên cứu khoa học; đồng thời có cơ chế vinh danh, đãi ngộ xứng đáng đối với những cống hiến xuất sắc của trí thức.

Đặc biệt, bà Bùi Thị Minh Hoài đề nghị Liên hiệp Hội quyết liệt thực hiện chuyển đổi số, khẩn trương nghiên cứu, xây dựng “Cơ sở dữ liệu quốc gia về chuyên gia, trí thức khoa học và công nghệ”.

Đây được kỳ vọng trở thành công cụ để quy tụ, thu hút nguồn lực chất xám của trí thức trẻ, trí thức đang làm việc trong các viện nghiên cứu, trường đại học, các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn và đặc biệt là hàng vạn trí thức Việt Nam ở nước ngoài hướng về đóng góp cho quê hương, đất nước.

Cùng với việc xây dựng cơ sở dữ liệu, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội cần được nâng cao chất lượng và tính đột phá. Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam yêu cầu ý kiến phản biện phải dựa trên luận chứng khoa học, có tính độc lập, khách quan, thực tiễn và dự báo, nhất là trong những lĩnh vực kinh tế mới, qua đó hỗ trợ, tham mưu cho các cơ quan hoạch định chính sách và góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Liên hiệp Hội cũng cần đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao khoa học, công nghệ, thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu trong phòng thí nghiệm với thực tiễn sản xuất và thị trường. 

Cùng với đó là hỗ trợ mạnh mẽ việc thương mại hóa các giải pháp đạt giải Vifotec; chủ động liên kết với các bộ, ngành và chính quyền địa phương để đấu thầu, đảm nhận các dịch vụ công, nhất là trong đào tạo nghề, phổ biến kiến thức kỹ thuật, chuyển giao công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao và bảo vệ môi trường. Đây được xác định là một hướng để nâng cao năng lực tự chủ tài chính bền vững của các cấp hội.

Một nhiệm vụ khác là đổi mới mạnh mẽ công tác cán bộ hội, tạo điều kiện để các nhà khoa học trẻ, xuất sắc tham gia bộ máy lãnh đạo. Đồng thời, Liên hiệp Hội cần chủ động tổ chức các sự kiện khoa học tầm quốc tế, đăng cai các diễn đàn về những công nghệ mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, lượng tử, công nghệ sinh học...

Tại Đại hội, các đại biểu đã tiến hành bầu Ban Chấp hành Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031 gồm 143 đồng chí. Ban Chấp hành khóa IX sau đó tiến hành Hội nghị lần thứ nhất, bầu Đoàn Chủ tịch gồm 24 đồng chí, Ủy ban Kiểm tra gồm 9 đồng chí và các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Liên hiệp Hội Việt Nam khóa IX theo quy định.

GS.VS Châu Văn Minh, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa XI, XII, XIII, Phó Chủ tịch không chuyên trách Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bí thư Đảng ủy Liên hiệp Hội Việt Nam, được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031.

Thu Giang