Hiện vật bầu cử - Những kỷ vật kết tinh giá trị lịch sử dân tộc

Tại Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, những hiện vật về các kỳ bầu cử đang âm thầm đảm nhận sứ mệnh của những “nhân chứng lịch sử” kể lại câu chuyện về lòng yêu nước, tinh thần đại đoàn kết và nền dân chủ của nhân dân. Từ tư liệu về "lá phiếu máu" của những ngày đầu đất nước độc lập năm 1946 đến chiếc xe đạp chở thùng phiếu mini trong tâm dịch COVID-19 năm 2021, mỗi kỷ vật là một nhịp cầu nối liền quá khứ hào hùng với hiện tại tự hào, kết tinh niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và sức mạnh vô địch của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Khát vọng độc lập qua những "Lá phiếu máu"

Lịch sử bầu cử của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bắt đầu từ một bối cảnh vô cùng đặc biệt. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nền độc lập non trẻ của dân tộc ta đứng trước tình thế hiểm nghèo "ngàn cân treo sợi tóc". Tại miền Nam, tiếng súng xâm lược của thực dân Pháp vang lên từ ngày 23/9/1945 với tham vọng chiếm đóng vĩnh viễn Nam Bộ, hòng xóa bỏ chế độ dân chủ cộng hòa vừa mới phôi thai. Trong bối cảnh khốc liệt ấy, cuộc Tổng tuyển cử ngày 06/01/1946 không chỉ đơn thuần là một hoạt động chính trị mà còn là cuộc đấu trí, đấu lực đầy cam go để khẳng định với toàn thế giới về chủ quyền quốc gia.

Tại Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, những tư liệu hồi ký có bút tích của ông Huỳnh Văn Tiểng – đại biểu Quốc hội khóa I được nhân dân Sài Gòn-Chợ Lớn tin yêu – đã khắc họa khái niệm: "Lá phiếu máu". Giữa bối cảnh quân Pháp vây chặt nội đô, thiết quân luật gắt gao và mật thám rình rập khắp nơi, việc cử tri đi bỏ phiếu là một hành động quả cảm. Những cán bộ như ông Huỳnh Văn Tiểng phải bí mật len lỏi đến từng nhà, đưa cử tri vượt qua vòng vây của quân thù, băng qua những đầm lầy để đến được điểm bỏ phiếu. Mỗi lá phiếu không chỉ thấm mực của hy vọng mà còn thấm máu của 37 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh tại Nam Bộ để bảo vệ hòm phiếu trước mũi súng quân thù, khẳng định khát vọng độc lập cháy bỏng của một dân tộc vừa thoát khỏi xiềng xích, khẳng định ý chí thống nhất non sông không gì lay chuyển nổi. Việc lưu giữ những tư liệu này là lời nhắc nhở sâu sắc cho thế hệ mai sau rằng: Mỗi lá phiếu bầu trên tay ngày hôm nay là thành quả được đánh đổi bằng xương máu và lòng yêu nước nồng nàn của các thế hệ cha ông đi trước.

"Hành trình đặc biệt" của chiếc xe đạp và hòm phiếu mini trong đại dịch COVID-19

Ngày 19/01/2022, một buổi tiếp nhận hiện vật đặc biệt đã diễn ra tại Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: Một chiếc xe đạp và một hòm phiếu mini từng đi qua đại dịch COVID-19. Đây là những "nhân chứng" sống động gắn liền với Tổ bầu cử thôn Chùa, xã Tăng Tiến, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh) tại kỳ bầu cử Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026.

Vào ngày bầu cử 23/5/2021, huyện Việt Yên là điểm nóng của đại dịch COVID-19. Trong điều kiện "nhà cách ly với nhà, thôn cách ly với thôn", Ủy ban Bầu cử huyện Việt Yên đã có một quyết định đầy trách nhiệm và sáng tạo: Đưa hòm phiếu đến tận cửa từng hộ dân để vừa bảo đảm quyền lợi cử tri, vừa tuyệt đối an toàn trong công tác phòng, chống dịch COVID-19.

Hình ảnh những thành viên tổ bầu cử trong bộ đồ bảo hộ kín mít, đạp chiếc xe đạp thô sơ mang hòm phiếu đi khắp các ngõ nhỏ đã trở thành biểu tượng của sự tận tụy và trách nhiệm. Chiếc xe đạp tặng Bảo tàng vốn là tài sản của gia đình bà Nguyễn Thị Hằng (thôn Chùa). Bà đã không ngần ngại hiến tặng chiếc xe gắn bó với gia đình mình để nó trở thành một phần của lịch sử, ghi dấu nỗ lực to lớn của chính quyền địa phương và tinh thần trách nhiệm cao của nhân dân để tỉ lệ cử tri bỏ phiếu đạt 98,7% ngay giữa tâm dịch. Kỷ vật này là minh chứng cho việc nhân dân được tạo mọi điều kiện để thực hiện quyền làm chủ của mình ngay cả trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất.

Những tấm thẻ cử tri: Sợi dây kết nối triệu trái tim

Sự hiện diện của những tấm thẻ cử tri từ những nhà lãnh đạo lỗi lạc đến cụ bà 101 tuổi làm nghề nhặt phế liệu hay của các chiến sĩ nơi hải đảo xa xôi chính là minh chứng sống động nhất cho sự bình đẳng của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và khối đại đoàn kết vô địch. Tại Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc, có thể nhìn thấy thẻ cử tri của các vị lãnh đạo: Từ tấm thẻ của Phó Chủ tịch Quốc hội Xuân Thủy năm 1984 đến tấm thẻ của Thủ tướng Phạm Minh Chính năm 2021. Thẻ cử tri của những chiến sĩ ngoài hải đảo, nơi đầu sóng ngọn gió, ngày đêm canh giữ vùng trời, vùng biển thiêng liêng của Tổ quốc cũng được Bảo tàng sưu tầm và lưu giữ cẩn trọng. Góp vào bộ sưu tập còn có thẻ cử tri của các tầng lớp nhân dân, các chức sắc tôn giáo và đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa… là minh chứng cho cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc không phân biệt đức tin hay thành phần xuất thân. Đặc biệt xúc động là câu chuyện về tấm thẻ cử tri của cụ bà Trần Thị Thắm, 101 tuổi, quê ở Hải Dương (nay là Hải Phòng), một "công dân đặc biệt" tại phường Phúc Xá, Ba Đình, Hà Nội. Suốt 45 năm mưu sinh đơn độc bằng nghề nhặt phế liệu ở chợ Long Biên, đến ngày 23/5/2021, cụ Thắm rạng rỡ niềm vui khi là người cao tuổi nhất bỏ lá phiếu đầu tiên tại nơi tạm trú. Tấm thẻ cử tri của cụ là câu chuyện về sự quan tâm của chính quyền địa phương trong việc tạo điều kiện tốt nhất để người dân được thực hiện quyền làm chủ của mình một cách thuận tiện nhất và ý thức, tinh thần trách nhiệm công dân của một người phụ nữ mà tuổi đời đã bước qua một thế kỷ.

Những trang báo cũ và giá trị lan tỏa mai sau

Bảo tàng còn lưu giữ những tờ báo đưa tin về bầu cử. Những số báo Đại Đoàn kết, Nhân Dân, Tuổi Trẻ, Hà Nội Mới, Sài Gòn Giải Phóng… phát hành vào tháng 5/2021 đã ghi lại không khí rộn ràng của hàng triệu cử tri trên khắp cả nước trong ngày hội non sông của một kỳ bầu cử đặc biệt. Mỗi tư liệu, hiện vật là một mảnh ghép quan trọng tạo nên bức tranh toàn cảnh về tiến trình dân chủ của đất nước.

Những kỷ vật về các kỳ bầu cử đang được lưu giữ tại Bảo tàng mang trong mình hơi thở của lịch sử, nhịp đập của lòng dân và ánh sáng của trí tuệ Việt Nam. Tất cả những kỷ vật ấy, dù trải qua những thời khắc bão táp của chiến tranh hay những thử thách nghiệt ngã của dịch bệnh, đều kết tinh trọn vẹn và sâu sắc niềm tin sắt son của nhân dân vào Đảng và Nhà nước. Chúng nhắc nhở chúng ta rằng: Độc lập và Dân chủ là thành quả của sự tận hiến, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt dệt nên sức mạnh trường tồn của dân tộc Việt Nam. Việc bảo tồn và phát huy giá trị của những tư liệu, hiện vật này có ý nghĩa sâu sắc trong việc giáo dục về truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc, về quyền làm chủ của nhân dân và cao hơn cả là bài học về giá trị của nền dân chủ mà cha ông đã gây dựng bằng cả mồ hôi, nước mắt và máu xương. Giữ gìn những kỷ vật này chính là giữ gìn "phần hồn" của dân tộc, để ngọn lửa yêu nước và tinh thần trách nhiệm công dân luôn rực cháy trong tim mỗi người Việt Nam hôm nay và mai sau./.

Thu Hoàn