Hỗ trợ nông dân bằng 'hộp công cụ' chính sách và kỹ thuật

Đây là thông tin được TS.Tan Siang Hee, Giám đốc Điều hành CropLife Châu Á đưa ra tại Hội nghị Quốc tế về quản lý và đăng ký thuốc bảo vệ thực vật sinh học do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Hiệp hội CropLife Châu Á tổ chức trong hai ngày 6 và ngày 7/1 vừa qua.

Tại hội nghị, TS.Tan Siang Hee, Giám đốc Điều hành CropLife Châu Á đã đưa ra khái niệm về "hộp công cụ" cho nông dân và tầm quan trọng của việc mở rộng những công cụ này.

Bước ngoặt của nông nghiệp châu Á và triển vọng của Việt Nam

Theo TS.Tan Siang Hee, ngành nông nghiệp châu Á đang đứng tại một bước ngoặt quan trọng. Báo cáo Năng suất nông nghiệp toàn cầu năm 2024 cho thấy, tăng trưởng năng suất đã giảm từ mức 2,46% mỗi năm xuống chỉ còn 1,44%, trong khi nhiều đổi mới công nghệ vẫn chưa đến được tay người nông dân, những người cần chúng nhất.

Nghiên cứu cho thấy, các đổi mới này có thể giúp giảm tổn thất nông nghiệp hơn 30% đồng thời cải thiện năng suất. "Cơ hội đã rất rõ ràng: các khung pháp lý cần được đơn giản hóa để mở khóa tiềm năng này", TS.Tan Siang Hee nói.

Theo Giám đốc Điều hành CropLife châu Á, CropLife - với vai trò hiệp hội đại diện cho ngành thuốc bảo vệ thực vật đã thúc đẩy thảo luận chương trình hài hoà hoá khung pháp lý thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) sinh học ASEAN dựa trên 3 trụ cột chính: hài hòa khung pháp lý, tăng cường năng lực kỹ thuật và tích hợp IPM gắn với chiến lược thúc đẩy nông dân áp dụng. Mục tiêu quan trọng nhất đó là tiến tới một cam kết khu vực nhằm thay đổi cách chúng ta hỗ trợ đổi mới nông nghiệp. Những hoạt động và chương trình này không nhằm mục tiêu thay thế thuốc bảo vệ thực vật hóa học mà là mở rộng "hộp công cụ" cho người nông dân.

TS. Tan Siang Hee cho biết, các thành viên CropLife đầu tư 91.000 tỷ đồng mỗi năm cho phát triển thuốc BVTV mới và 76.000 tỷ đồng cho công nghệ sinh học và hạt giống. Các thành viên của CropLife đã cam kết đầu tư 61.000 tỷ đồng cho các giải pháp nông nghiệp số và chính xác, và 113.600 tỷ đồng cho thuốc BVTV sinh học vào năm 2030, với hơn 50% đã được đầu tư. Những khoản đầu tư này dựa trên nền tảng đổi mới có thể tạo ra bước ngoặt cho nông nghiệp Việt Nam nếu các quy định cho phép công nghệ đi vào thực tiễn sản xuất.

Nông dân Việt Nam đang đối mặt với những thách thức chưa từng có từ biến đổi khí hậu: mưa nắng thất thường, nhiệt độ tăng và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Vụ lúa Đông Xuân 2024-2025 phải đối mặt với rủi ro sâu bệnh nghiêm trọng. Cà phê, chè, hồ tiêu cũng chứng kiến áp lực dịch hại gia tăng. Nông dân cần mọi công cụ khả dụng để bảo vệ sinh kế và an ninh lương thực.

Thị trường thuốc BVTV sinh học đang cho thấy một bức tranh nhiều triển vọng, nhưng cũng theo TS. Tan Siang Hee, "đây không phải là lựa chọn "hoặc cái này - hoặc cái kia" khi nói về mối tương quan giữa thuốc BVTV sinh học và thuốc BVTV hóa học, "mà là cung cấp cho nông dân nhiều giải pháp đa dạng, bổ trợ lẫn nhau. Một "hộp công cụ" với nhiều giải pháp đồng nghĩa với việc khả năng chống chịu cao hơn, linh hoạt hơn và tồn tại lâu dài hơn", TS Tan Siang Hee nói.

Theo Giám đốc Điều hành CropLife châu Á, bằng cách hiện đại hóa khung pháp lý, Việt Nam có thể đẩy nhanh tăng trưởng năng suất nông nghiệp, thu hút đầu tư đổi mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông dân.

Cần một khung pháp lý hài hòa trong khu vực

TS. Tan Siang Hee nhìn nhận: "Đối với Việt Nam, thời điểm này đặc biệt thuận lợi. Nông nghiệp chiếm 40% diện tích đất và là nền tảng sinh kế nông thôn. Thị trường thuốc BVTV dự kiến đạt 1,7 triệu tỷ đồng vào năm 2033, trong đó thuốc BVTV được kỳ vọng là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất. Bằng việc xây dựng khung pháp lý dựa trên khoa học và hài hòa khu vực, Việt Nam có thể: Thu hút đầu tư đổi mới từ các tập đoàn công nghệ nông nghiệp toàn cầu; đẩy nhanh tiếp cận công cụ phòng trừ dịch hại thích ứng khí hậu; nâng cao năng lực cạnh tranh nông nghiệp thông qua mở rộng lựa chọn bảo vệ cây trồng; dẫn dắt hợp tác khu vực trong phát triển nông nghiệp bền vững".

Với kinh nghiệm của mình, Giám đốc Điều hành CropLife châu Á đánh giá Việt Nam có thể dẫn dắt ASEAN trong hiện đại hóa khung quản lý thuốc BVTV sinh học. "Dự án quản lý thuốc BVTV sinh học ASEAN chứng minh rằng khi cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nông dân và các đối tác phát triển cùng chung tay, sự chuyển đổi là hoàn toàn khả thi", TS Tan Siang Hee nhấn mạnh.

Giám đốc Điều hành CropLife châu Á cũng cho biết tại các cuộc họp ASEAN gần đây, các quốc gia thành viên đã thống nhất nhu cầu tăng cường năng lực trong thẩm định, khảo nghiệm hiệu lực và thiết lập giới hạn dư lượng tối đa (MRL) đối với thuốc BVTV sinh học. Việc giải quyết những khoảng trống này sẽ giúp các công nghệ an toàn, hiệu quả nhanh chóng đến tay nông dân, đồng thời giảm chi phí và thời gian đăng ký nhờ hệ thống hài hòa khu vực.

Từ phía Việt Nam, ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT), cho biết Chính phủ Việt Nam luôn coi trọng hợp tác ASEAN, đặc biệt trong phát triển nông nghiệp bền vững. Việt Nam đã từng bước hoàn thiện chính sách nhằm khuyến khích nghiên cứu, đăng ký và sử dụng thuốc BVTV sinh học, gắn với chiến lược tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng xanh và giá trị gia tăng cao.

Ông Hiếu cũng nhìn nhận, việc nông dân chấp nhận và áp dụng thuốc BVTV sinh học còn chịu tác động của nhiều yếu tố như nhận thức, chi phí, hiệu quả ngắn hạn và hệ thống khuyến nông. Do đó, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người sản xuất trong xây dựng chính sách, truyền thông và đào tạo. Với vai trò đồng chủ trì Hội nghị Quốc tế về quản lý và đăng ký thuốc BVTV sinh học, Việt Nam cam kết sẽ là cầu nối thúc đẩy hợp tác kỹ thuật, chia sẻ dữ liệu khoa học và tiến tới công nhận lẫn nhau trong quản lý thuốc BVTV sinh học trong khu vực.

Đỗ Hương