Hoàn thiện khung pháp lý thống nhất, đồng bộ về công tác dân tộc

Một số bất cập cần được sửa đổi, bổ sung, thay thế  

Theo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, qua tổng hợp kết quả thi hành Nghị định số 05/2011/NĐ-CP cho thấy một số quy định đã bộc lộ bất cập cần được sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và yêu cầu quản lý nhà nước về công tác dân tộc. Cụ thể:

Hệ thống pháp luật chuyên ngành (chính quyền địa phương, đầu tư công, ngân sách nhà nước, đất đai, lâm nghiệp, môi trường, y tế, giáo dục, văn hóa, lao động, việc làm, an sinh xã hội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo...) có nhiều thay đổi dẫn tới một số nội dung tại Nghị định số 05/2011/NĐ-CP không cònphù hợp. 

Bên cạnh đó, các chính sách đầu tư còn mang tính ngắn hạn, giải quyết tình thế, thiếu định hướng trung hạn và dài hạn, chưa khuyến khích cơ chế xã hội hóa; các chính sách giáo dục và đào tạo chưa theo kịp yêu cầu của thực tiễn; nguồn lực đầu tư cho giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tuy được quan tâm nhưng còn hạn chế; cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học tại một số cơ sở giáo dục còn thiếu, chưa đồng bộ; chất lượng giáo dục đào tạo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn có khoảng cách với các vùng khác.

Phạm vi chính sách còn hẹp, chưa bao quát đầy đủ yêu cầu phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn mới. Một số nội dung như bảo vệ tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số, du lịch cộng đồng, chuyển đổi số trong thông tin, truyền thông, phổ biến, giáo dục pháp luật trên môi trường số… chưa được quy định hoặc quy định chưa đầy đủ. 

Ngoài ra, một số vấn đề mới phát sinh trong thực tiễn chưa được quy định như: thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng về công tác dân tộc tại Nghị quyết Đại hội XIV và các Nghị quyết trụ cột; thực hiện lồng ghép các chính sách; phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong công tác dân tộc.

Do vậy, việc xây dựng Nghị định về công tác dân tộc để thay thế Nghị định số 05/2011/NĐ-CP là cần thiết và phù hợp trong bối cảnh hiện nay; thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng, các Nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị và các quy định của pháp luật có liên quan về công tác dân tộc. 

Góp phần hoàn thiện khung pháp lý thống nhất, đồng bộ về công tác dân tộc, chính sách dân tộc, nội dung quản lý nhà nước về công tác dân tộc; khắc phục tình trạng phân tán của các quy định hiện hành về công tác dân tộc; bảo đảm khả thi, dễ áp dụng và thuận lợi trong tổ chức thực hiện.

Nội dung cơ bản của dự thảo Nghị định

Dự thảo Nghị định đề xuất quy định về công tác dân tộc bao gồm: Phân định vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; xác định dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù; tên gọi, cách viết tên các dân tộc Việt Nam; Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số; biện pháp tổ chức thực hiện chính sách dân tộc và quản lý nhà nước về công tác dân tộc.

Dự thảo xác định rõ phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, nguyên tắc cơ bản và những quy định nền tảng về công tác dân tộc, chính sách dân tộc; đồng thời quy định các nội dung làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện thống nhất công tác dân tộc và quản lý nhà nước về công tác dân tộc trên phạm vi cả nước bảo đảm thể chế hóa toàn diện các quy định liên quan về công tác dân tộc, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo tinh thần Hiến pháp năm 2013, Nghị quyết số 24-NQ/TW, Kết luận số 65-KL/TW, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Chiến lược công tác dân tộc…

Dự thảo quy định 11 nhóm biện pháp tổ chức thực hiện chính sách về công tác dân tộc trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp quy định tại Nghị định số 05/2011/NĐ-CP và bảo đảm thể chế hóa các Nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị, các luật, nghị quyết của Quốc hội liên quan đến chính sách dân tộc được ban hành, thông qua trong thời gian qua; xử lý các quy định đã được phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền quy định tại Nghị định số 124/2025/NĐ-CP ngày 11/6/2025 quy định về phân quyền, phân cấp; phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo.

Quy định nội dung quản lý nhà nước về công tác dân tộc. Đồng thời, xác định rõ trách nhiệm, cơ chế phối hợp của các bộ, ngành, UBND các cấp trong việc thực hiện chính sách dân tộc, công tác dân tộc trong tình hình mới; bảo đảm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về công tác dân tộc, thực hiện chính sách dân tộc; bảo đảm nguyên tắc “một việc do một cơ quan chủ trì thực hiện”; bảo đảm thống nhất, không chồng chéo trong thực hiện.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo đang lấy ý kiến đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ.

Minh Hiển