Hoàn thiện quy định về phổ biến, giáo dục pháp luật, tăng cường ứng dụng AI

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) năm 2026 bên cạnh việc kế thừa các quy định còn giá trị thực tiễn đã ghi nhận nhiều điểm mới mang tính đột phá.

Cụ thể, Luật chuyển đổi tư duy phục vụ, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; chuyển từ tư duy "cung cấp thông tin đơn thuần" sang "kiến tạo điều kiện", giúp người dân và cộng đồng doanh nghiệp chủ động tiếp cận, tìm hiểu pháp luật.

Về chuyển đổi số và AI, Luật quy định Cổng Pháp luật quốc gia là nền tảng số dùng chung trên toàn quốc cho các ngành, lĩnh vực; đẩy mạnh ứng dụng AI để hiện đại hóa phương thức truyền thông.

Luật cũng mở rộng hỗ trợ nhóm đối tượng đặc thù, phân loại chi tiết dựa trên mức độ khó khăn và nhu cầu tiếp cận pháp luật thực tế, với mục tiêu nhất quán "không để ai bị bỏ lại phía sau".

Đặc biệt, Luật quy định chuẩn hóa truyền thông chính sách từ sớm, tổ chức truyền thông ngay từ khâu đề xuất, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật nhằm nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật và tạo sự đồng thuận xã hội trước khi ban hành.

Luật cũng quy định kiện toàn bộ máy Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật đồng bộ ở 3 cấp: Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã. Đồng thời, ưu tiên nguồn lực tài chính, thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và Kết luận số 80-KL/TW của Ban Bí thư về việc "ưu tiên kinh phí phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng đặc thù".

Dự thảo Nghị định tập trung 8 nhóm vấn đề

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, theo cơ quan chủ trì soạn thảo, Dự thảo Nghị định lần này có phạm vi bao phủ tương đối rộng, tập trung quy định chi tiết 8 nhóm vấn đề trọng tâm.

Một là, quản lý nhà nước và Hội đồng phối hợp, làm rõ nội dung quản lý nhà nước về PBGDPL và truyền thông chính sách; hoàn thiện cơ chế phối hợp của Hội đồng các cấp phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Hai là, đổi mới Ngày Pháp luật Việt Nam, hướng tới tổ chức thiết thực, tiết kiệm, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở và tăng cường ứng dụng công nghệ số.

Ba là, PBGDPL trên môi trường số và AI, tạo hành lang pháp lý cho việc áp dụng công nghệ mới, mạng xã hội và AI; đồng thời quy định cơ chế kiểm soát thông tin và trách nhiệm quản lý chất lượng nội dung.

Bốn là, chính sách đối với đối tượng đặc thù, xây dựng các biện pháp hỗ trợ và hình thức tuyên truyền linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và khả năng tiếp cận của từng nhóm đối tượng yếu thế.

Năm là, giáo dục pháp luật trong nhà trường, cụ thể hóa chương trình, nội dung giảng dạy phù hợp với từng cấp học và trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Sáu là, truyền thông chính sách từ sớm, quy định quy trình truyền thông ngay từ giai đoạn đề xuất, soạn thảo văn bản…

Bảy là, bảo đảm nguồn lực thực hiện, quy định cụ thể về bộ máy, nhân lực, cơ sở vật chất và kinh phí, trong đó ưu tiên bố trí nguồn lực cho các khu vực khó khăn và đối tượng đặc thù.

Tám là, đánh giá hiệu quả thực chất, cụ thể hóa nguyên tắc, quy trình đánh giá định kỳ hoặc đột xuất, lấy mức độ tiếp cận pháp luật và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hàng đầu.

Nêu ý kiến tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng, Chủ tịch Hội đồng phối hợp PBGDPL TP. Đà Nẵng Phan Thái Bình đề nghị Dự thảo Nghị định bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương.

Đà Nẵng đề nghị quy định Hội đồng phối hợp PBGDPL cấp xã theo hướng tinh gọn, thiết thực; làm rõ nguyên tắc kiểm chứng thông tin, trách nhiệm cung cấp và quản lý nội dung khi ứng dụng công nghệ số, AI. Đồng thời, cần đổi mới tuyên truyền pháp luật cho các nhóm đối tượng đặc thù, cụ thể hóa cơ chế truyền thông chính sách từ sớm và có cơ chế rõ ràng về kinh phí, nhân lực, cơ sở vật chất cho cấp xã.

Hướng tới một văn bản vừa cô đọng, chặt chẽ vừa dễ áp dụng thực tiễn

Tại Hội thảo, đại diện Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) định hướng 5 nội dung thảo luận trọng tâm gồm: Trách nhiệm quản lý nhà nước và cơ chế phối hợp; tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp PBGDPL; ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và AI; cơ chế truyền thông chính sách từ sớm; chính sách, nguồn lực cho đối tượng đặc thù.

Trong đó, các đại biểu tập trung làm rõ phân công trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong công tác PBGDPL; hoàn thiện mô hình, chức năng và phương thức vận hành của Hội đồng phối hợp các cấp; đẩy mạnh đổi mới phương thức tuyên truyền trên môi trường số gắn với cơ chế kiểm soát chất lượng thông tin…

Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh nhấn mạnh, Dự thảo Nghị định được xây dựng trên nguyên tắc xuyên suốt, đó là chỉ quy định những nội dung Luật giao Chính phủ và các giải pháp thực sự cần thiết để tổ chức thi hành Luật hiệu quả.

Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo mong muốn các đại biểu tập trung góp ý về tính bám sát thẩm quyền của Chính phủ, đồng thời phân định rõ ranh giới giữa nội dung cần quy định ngay trong Nghị định với nội dung giao các bộ, ngành hoặc địa phương chủ động triển khai.

Mục tiêu hướng tới là xây dựng một văn bản vừa cô đọng, chặt chẽ, vừa dễ áp dụng trực tiếp trong thực tiễn. Những phản hồi từ góc nhìn thực tiễn là căn cứ quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp tục tiếp thu, hoàn thiện Dự thảo Nghị định trình Chính phủ, bảo đảm văn bản khi ban hành vừa đúng quy định, vừa dễ triển khai và nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Diệu Anh