Hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Tương trợ tư pháp về dân sự

Dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Tương trợ tư pháp về dân sự gồm các nhóm nội dung chính được giao Chính phủ quy định chi tiết bao gồm: Chi phí thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp (TTTP) về dân sự; kinh phí đảm bảo công tác TTTP về dân sự; Hồ sơ yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam; tiếp nhận và xử lý yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam và nước ngoài...

Người có nghĩa vụ nộp chi phí thực tế thực hiện tương trợ tư pháp về dân sự của Việt Nam

Trong đó, dự thảo Nghị định hướng dẫn: Người có nghĩa vụ nộp chi phí thực tế thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự bao gồm: (1) Đương sự quy định tại Điều 152 và Điều 153 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đối với các yêu cầu tống đạt văn bản tố tụng, thu thập chứng cứ để giải quyết vụ việc dân sự và tống đạt quyết định kháng nghị, quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm; (2) Cơ quan, tổ chức, cá nhân có yêu cầu thi hành bản án, quyết định của Tòa án, Trọng tài làm phát sinh yêu cầu TTTP về dân sự ra nước ngoài.

Về việc thu nộp chi phí thực tế thực hiện TTTP về dân sự, dự thảo Nghị định chia thành 2 loại:

+ Đối với chi phí thực tế phát sinh trong nước (chi phí dịch, chi phí công chứng – chứng thực giấy tờ, chi phí sao chụp…), người có nghĩa vụ nộp chi phí thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam thanh toán trực tiếp cho người cung cấp dịch vụ.

+ Đối với các chi phí thực tế phát sinh ở nước ngoài (chi phí tống đạt, chi phí bưu điện, chi phí thu thập chứng cứ…) thì tùy trường hợp cụ thể:

Trường hợp đã xác định được theo quy định của phía nước ngoài tại thời điểm lập hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam thông báo người có nghĩa vụ nộp chi phí thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam thanh toán chi phí này với cơ quan có thẩm quyền nước ngoài phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc gia liên quan.

Trường hợp chi phí thực tế chưa xác định được tại thời điểm cơ quan có thẩm quyền yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam lập hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam thông báo cho người có nghĩa vụ nộp chi phí thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam phải nộp tạm ứng 3 triệu đồng tại cơ quan thi hành án dân sự tỉnh, thành phố nơi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam có trụ sở. Số tiền tạm ứng này được thanh toán cho chi phí thực tế theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài và các chi phí phục vụ việc chuyển tiền ra nước ngoài do cơ quan thi hành án dân sự thực hiện.

Dự thảo nêu rõ, việc thu, nộp chi phí thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Trình tự, thủ tục tiếp nhận và gửi hồ sơ yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự 

Về thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam, dự thảo Nghị định quy định trình tự, thủ tục tiếp nhận và gửi hồ sơ yêu cầu TTTP về dân sự tại Bộ Tư pháp và quy định chi tiết hơn về quy trình nhận và xử lý hồ sơ tại Bộ Ngoại giao và cơ quan đại diện ngoại giao ở nước ngoài. Theo đó, Bộ Ngoại giao có trách nhiệm vào sổ hồ sơ yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam và chuyển hồ sơ cho cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ yêu cầu TTTP về dân sự do Bộ Tư pháp chuyển đến; Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài có trách nhiệm vào sổ hồ sơ yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam và chuyển hồ sơ yêu cầu TTTP về dân sự cho cơ quan có thẩm quyền nước ngoài trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ yêu cầu TTTP về dân sự.

Về thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của nước ngoài, dự thảo Nghị định quy định quy trình và thời hạn cụ thể trong tiếp nhận hồ sơ yêu cầu TTTP về dân sự từ Bộ Ngoại giao/ Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, cơ quan trung ương của nước ngoài đến Bộ Tư pháp và chuyển cho cơ quan có thẩm quyền trong nước thực hiện cũng như quy định về thời hạn thông báo kết quả thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của nước ngoài. 

Các trường hợp chấm dứt thực hiện yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự

Ngoài ra, dự thảo cũng quy định rõ về các trường hợp chấm dứt thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự trong các trường hợp thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam và nước ngoài.

Việc thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

a) Cơ quan, người có thẩm quyền của nước ngoài đã thực hiện xong yêu cầu, trả kết quả cho cơ quan, người có thẩm quyền của Việt Nam và người có nghĩa vụ đã thanh toán xong chi phí thực tế phát sinh (nếu có);

b) Cơ quan, người có thẩm quyền lập hồ sơ đề nghị chấm dứt thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của Việt Nam;

c) Cơ quan, người có thẩm quyền lập hồ sơ không phản hồi về việc nộp chi phí thực tế trong thời hạn theo yêu cầu của nước ngoài.

d) Hết thời hạn 3 tháng kể từ ngày Bộ Tư pháp chuyển văn bản đề nghị cơ quan có thẩm quyền nước ngoài thông báo về tình hình thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự mà không có phản hồi.

Việc thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của nước ngoài chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

a) Cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam đã thực hiện xong yêu cầu, trả kết quả cho cơ quan, người có thẩm quyền của nước ngoài và người có nghĩa vụ đã thanh toán xong chi phí thực tế phát sinh (nếu có);

b) Cơ quan, người có thẩm quyền lập hồ sơ đề nghị chấm dứt thực hiện yêu cầu TTTP về dân sự của nước ngoài;

c) Cơ quan, người có thẩm quyền lập hồ sơ không phản hồi về việc nộp chi phí thực tế trong thời hạn theo yêu cầu của Việt Nam.

Phương Nhi