Hướng tới COP31: Biến cam kết khí hậu thành những dự án cụ thể

Tại Hội thảo Pre-COP với chủ đề "Hưởng ứng COP31: Hợp tác đa bên ứng phó với biến đổi khí hậu" ngày 19/10 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) phối hợp với Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) tổ chức, Thứ trưởng Bộ NN&MT Lê Trọng Yên nhấn mạnh các định hướng hợp tác cần tập trung vào thực hiện cam kết khí hậu, kết nối nguồn lực tài chính và công nghệ, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi các chuỗi giá trị nông, lâm, thủy sản theo hướng thích ứng với khí hậu và có trách nhiệm.

Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình chuẩn bị tham gia COP31, dự kiến diễn ra từ ngày 9-20/11/2026 tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ: đưa các ưu tiên phát triển của Việt Nam vào chương trình nghị sự quốc tế, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận các nguồn lực phục vụ quá trình chuyển đổi xanh.

Một trong những vấn đề quan trọng trong huy động tài chính khí hậu là khả năng chuyển các mục tiêu lớn thành danh mục dự án đủ điều kiện triển khai và thu hút đầu tư.

Nguồn vốn quốc tế không tự động chuyển thành kết quả thực tế nếu thiếu dự án được chuẩn bị tốt, cơ chế thực hiện rõ ràng, dữ liệu đáng tin cậy và phương án đánh giá hiệu quả. Đối với những lĩnh vực như nông nghiệp thích ứng với khí hậu, quản lý rừng bền vững, phục hồi hệ sinh thái và hạ tầng chống chịu thiên tai, việc chuẩn bị dự án còn đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, tổ chức khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng.

Nông nghiệp là trọng tâm của chuyển đổi xanh

Tại hội thảo, đại diện các Đại sứ quán Đức, Anh và Australia nhấn mạnh nhu cầu đẩy nhanh nhân rộng những mô hình hiệu quả, tăng cường huy động tài chính, công nghệ và hoàn thiện cơ chế chính sách nhằm thu hút khu vực tư nhân.

Thông điệp này cho thấy hợp tác quốc tế cần được thúc đẩy theo hướng thực chất hơn: không chỉ hỗ trợ kỹ thuật hay tài trợ cho từng hoạt động riêng lẻ, mà còn góp phần hình thành môi trường đầu tư thuận lợi để doanh nghiệp tham gia các dự án xanh, chia sẻ rủi ro và mở rộng quy mô những mô hình đã chứng minh được hiệu quả.

Để làm được điều đó, việc hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa quy trình tiếp cận nguồn vốn phù hợp và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan liên quan có ý nghĩa quan trọng. Các chương trình hợp tác cần gắn với nhu cầu cụ thể của ngành, địa phương, tránh phân tán nguồn lực hoặc chồng chéo mục tiêu.

Đối với Việt Nam, nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất là những lĩnh vực cần được ưu tiên trong thực hiện các mục tiêu khí hậu. Đây vừa là những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu, vừa có tiềm năng đóng góp vào giảm phát thải, bảo vệ hệ sinh thái và phát triển sinh kế bền vững.

Việc kết hợp mục tiêu khí hậu với nâng cao giá trị nông sản, giảm chi phí đầu vào, cải thiện năng lực cạnh tranh và bảo đảm sinh kế sẽ giúp các giải pháp xanh trở thành động lực phát triển, thay vì chỉ là yêu cầu tuân thủ.

Theo Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Việt Nam Korhan Kemik, COP31 được định hướng theo ba nguyên tắc: đối thoại, đồng thuận và hành động, nhằm củng cố niềm tin, thu hẹp khác biệt giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển, đồng thời chuyển hóa cam kết khí hậu thành kết quả thực chất.

Đối với Việt Nam, việc tham gia COP31 vì vậy cần gắn với những ưu tiên có khả năng triển khai, các đề xuất hợp tác rõ ràng và nhu cầu nguồn lực được xác định cụ thể. Cùng với việc thúc đẩy tài chính khí hậu ở cấp độ quốc tế, cần chú trọng nâng cao năng lực tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn vốn trong nước.

Một yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm tính minh bạch và khả năng đo lường kết quả. Mỗi chương trình, dự án cần có mục tiêu, tiến độ và cơ chế giám sát rõ ràng, qua đó giúp các bên đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn lực và tạo cơ sở để tiếp tục huy động vốn cho những giai đoạn tiếp theo.

Đỗ Hương