Khai mạc Khu trưng bày thành tựu khoa học xã hội 'Vững nền tảng – Sáng tương lai'

Trưng bày diễn ra từ ngày 6/4 đến 10/5/2026 tại trụ sở chính Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam số 1A Liễu Giai, phường Ngọc Hà, thành phố Hà Nội, hướng tới kỷ niệm 51 năm chào mừng Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026) và kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế lao động (1/5/1886 - 1/5/2026). 

Phát biểu khai mạc, GS.TS Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam nhấn mạnh, trong dòng chảy lịch sử dân tộc và nhân loại, tri thức khoa học xã hội và nhân văn luôn được kết tinh từ những mốc son tư tưởng và cách mạng mang ý nghĩa thời đại. 

Đặc biệt, trong bối cảnh kỷ niệm ngày sinh của Các Mác và Lênin, đây là dịp để nhìn lại quá trình hình thành và phát triển của chủ nghĩa Mác – Lênin, hệ thống lý luận khoa học cách mạng và tiền phong của thời đại.

Theo GS.TS Lê Văn Lợi, chủ nghĩa Mác – Lênin không chỉ chỉ ra con đường giải phóng giai cấp lao động khỏi áp bức, bóc lột, mà còn mở ra khả năng hiện thực để con người phát triển toàn diện. Học thuyết này đồng thời gắn liền với khát vọng độc lập, tự do của các dân tộc, trong đó có Việt Nam. Với tầm nhìn vượt trước thời đại, Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn, dẫn dắt cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác.

Trong không khí cả nước hướng tới các ngày lễ lớn, những giá trị tư tưởng và cách mạng tiếp tục được khẳng định sâu sắc trong thực tiễn phát triển hiện nay, thể hiện qua việc kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, phát triển kinh tế đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, lấy con người làm trung tâm của sự phát triển.

Khu trưng bày “Vững nền tảng – Sáng tương lai” được kiến tạo như một không gian học thuật mở, nơi các thành tựu khoa học được tái cấu trúc, diễn giải theo cách tiếp cận hiện đại, giàu tính tương tác. Tại đây, tri thức không chỉ dừng lại ở các công trình nghiên cứu mà được chuyển hóa thành trải nghiệm, kết nối học thuật với đời sống, nghiên cứu với thực tiễn, Việt Nam với thế giới.

Trong tổng thể đó, triết học và luật học được xác định là hai trụ cột nền tảng. Triết học đóng vai trò định hình nhận thức, xác lập hệ giá trị và dẫn dắt tư duy phát triển; trong khi luật học chuyển hóa các giá trị đó thành thiết chế, bảo đảm công bằng, trật tự và tính dự báo của đời sống xã hội. Sự kết hợp giữa tư duy và thể chế tạo nên nền tảng cho phát triển bền vững.

Một điểm nhấn quan trọng của trưng bày là hành trình 67 năm hình thành và phát triển của Viện Triết học. Từ những ngày đầu thành lập năm 1959 trong bối cảnh chiến tranh, các thế hệ cán bộ nghiên cứu đã đặt nền móng cho ngành triết học Việt Nam, đồng thời triển khai các nghiên cứu về triết học Mác – Lênin và lịch sử tư tưởng Việt Nam, phục vụ trực tiếp nhiệm vụ chính trị và tư tưởng của đất nước.

Giai đoạn 1975–1986, trong bối cảnh đất nước thống nhất và bước vào xây dựng chủ nghĩa xã hội, Viện tiếp tục đóng góp các luận cứ khoa học cho đường lối phát triển, đặc biệt là chuẩn bị cơ sở lý luận cho công cuộc đổi mới. Từ năm 1986 đến nay, hoạt động nghiên cứu được mở rộng, gắn với bối cảnh hội nhập quốc tế, tập trung làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn của phát triển, đồng thời tăng cường tư vấn chính sách và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Cùng với với đó là hành trình gần 60 năm phát triển của Viện Nhà nước và Pháp luật. Từ những nghiên cứu ban đầu về Nhà nước và pháp luật xã hội chủ nghĩa, Viện đã từng bước khẳng định vai trò trong việc cung cấp luận cứ khoa học cho xây dựng Hiến pháp và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Đặc biệt, trong thời kỳ đổi mới, Viện đã có nhiều công trình nền tảng về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp và kiểm soát quyền lực nhà nước. Các nghiên cứu này góp phần quan trọng vào quá trình xây dựng, sửa đổi các bản Hiến pháp năm 1992 và 2013, cũng như nhiều đạo luật quan trọng khác.

Thông qua hoạt động trưng bày, Ban tổ chức mong muốn khẳng định thông điệp: Khoa học xã hội và nhân văn không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật mà còn là nguồn lực chiến lược, góp phần định hình chính sách, củng cố thể chế và dẫn dắt nhận thức xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Đây cũng là dịp để Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam tri ân các thế hệ nhà khoa học đã bền bỉ vun đắp nền tảng học thuật bằng trí tuệ và tâm huyết. Khu trưng bày được kỳ vọng trở thành không gian học thuật có giá trị lâu dài, kết nối các cộng đồng tri thức, đồng thời là biểu trưng cho năng lực nghiên cứu và cống hiến của khoa học xã hội và nhân văn Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập.

Thu Giang