• An Giang
  • Bình Dương
  • Bình Phước
  • Bình Thuận
  • Bình Định
  • Bạc Liêu
  • Bắc Giang
  • Bắc Kạn
  • Bắc Ninh
  • Bến Tre
  • Cao Bằng
  • Cà Mau
  • Cần Thơ
  • Điện Biên
  • Đà Nẵng
  • Đà Lạt
  • Đắk Lắk
  • Đắk Nông
  • Đồng Nai
  • Đồng Tháp
  • Gia Lai
  • Hà Nội
  • Hồ Chí Minh
  • Hà Giang
  • Hà Nam
  • Hà Tây
  • Hà Tĩnh
  • Hòa Bình
  • Hưng Yên
  • Hải Dương
  • Hải Phòng
  • Hậu Giang
  • Khánh Hòa
  • Kiên Giang
  • Kon Tum
  • Lai Châu
  • Long An
  • Lào Cai
  • Lâm Đồng
  • Lạng Sơn
  • Nam Định
  • Nghệ An
  • Ninh Bình
  • Ninh Thuận
  • Phú Thọ
  • Phú Yên
  • Quảng Bình
  • Quảng Nam
  • Quảng Ngãi
  • Quảng Ninh
  • Quảng Trị
  • Sóc Trăng
  • Sơn La
  • Thanh Hóa
  • Thái Bình
  • Thái Nguyên
  • Thừa Thiên Huế
  • Tiền Giang
  • Trà Vinh
  • Tuyên Quang
  • Tây Ninh
  • Vĩnh Long
  • Vĩnh Phúc
  • Vũng Tàu
  • Yên Bái

Khẩn trương lập kế hoạch khai thác, sử dụng nước tại ĐBSCL

(Chinhphu.vn) - Mùa cạn 2026-2027 đặt ra yêu cầu phối hợp điều hành nước trên toàn lưu vực sông Cửu Long. Khi dòng chảy suy giảm, mặn tiến sâu, giải pháp không chỉ là đóng cống ngăn mặn mà còn phải lấy nước đúng thời điểm, trữ nước đủ sớm, phân phối theo thứ tự ưu tiên.

17/11/2026 16:37
Ứng phó với xâm nhập mặn, thiếu nước tại ĐBSCL: khẩn trương lập kế hoạch khai thác, sử dụng nước - Ảnh 1.

Xâm nhập mặn tại ĐBSCL dự báo sẽ rất gay gắt, cảnh báo nguy cơ thiếu nước trên diện rộng

Nguồn nước trên toàn lưu vực sông Cửu Long được xác định ở "trạng thái thiếu nước", có nguy cơ không đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt và sản xuất trong suốt mùa cạn, từ tháng 11/2026 đến hết tháng 5/2027. Đáng lo ngại, thời điểm nguồn nước ngọt suy giảm mạnh cũng là lúc xâm nhập mặn bước vào cao điểm. Khi các cửa lấy nước phải đóng để ngăn mặn, nhiều vùng sản xuất có thể rơi vào tình trạng thiếu nước, dù đã có hệ thống công trình thủy lợi bảo vệ.

Đây là những cảnh báo đáng chú ý trong Kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông Cửu Long mùa cạn 2026-2027, được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố tại Quyết định số 4281/QĐ-BNNMT.

Nguy cơ suy giảm dòng chảy từ thượng nguồn

Theo kịch bản, El Nino có khả năng duy trì cường độ rất mạnh từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, với xác suất 96%. Do ảnh hưởng của hiện tượng này, nhiệt độ tại đồng bằng sông Cửu Long dự báo cao hơn trung bình nhiều năm 1-2°C, nắng nóng có thể xuất hiện sớm từ tháng 2/2027.

Trong khi đó, lượng mưa tại hạ lưu và đồng bằng dự báo thiếu hụt 20-40% vào cuối năm 2026, tăng lên 30-60% trong tháng 1/2027 và tiếp tục thiếu hụt 20-50% từ tháng 3-5/2027.

Mưa giảm kéo theo nguy cơ suy giảm dòng chảy từ thượng nguồn. Tại trạm Kratie (Campuchia), tổng lượng nước từ tháng 11/2026 đến tháng 5/2027 dự báo chỉ đạt 53-68,5 tỷ m³, thấp hơn 26-43% so với trung bình thời kỳ, tương đương mùa cạn 2015-2016.

Đáng chú ý, nguồn nước bổ sung từ Biển Hồ của Campuchia cũng hạn chế. Dù có thể cung cấp khoảng 36,2 tỷ m³ nước cho hạ lưu trong mùa cạn, lượng nước này chủ yếu tập trung từ tháng 11/2026 đến nửa đầu tháng 1/2027, sau đó giảm đáng kể.

Vì vậy, nguồn nước về đồng bằng qua hai trạm Tân Châu và Châu Đốc trong 7 tháng mùa cạn dự báo chỉ đạt 103-133 tỷ m³, thấp hơn khoảng 20% so với trung bình thời kỳ. Đặc biệt, từ tháng 2-5/2027, dòng chảy có thể tương đương mùa cạn 2019-2020 và thấp hơn khoảng 12% so với cùng kỳ năm 2015-2016.

Xâm nhập mặn diễn biến rất gay gắt

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xâm nhập mặn mùa cạn 2026-2027 được dự báo diễn biến rất gay gắt, có thể tương đương mùa cạn 2019-2020, thậm chí tăng cao đột biến tại một số cửa sông.

Đáng chú ý, ranh mặn 4 g/l trên sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây có thể lấn sâu 90-125 km tính từ cửa sông; sông Cửa Tiểu từ 85-90 km; sông Hàm Luông từ 70-85 km; sông Cổ Chiên và sông Hậu từ 55-65 km.

Khi mặn xâm nhập sâu, thời gian lấy nước ngọt của các công trình cấp nước và hệ thống thủy lợi sẽ bị thu hẹp. Trong khi đó, việc đóng cống ngăn mặn kéo dài khiến các vùng sản xuất phụ thuộc chủ yếu vào lượng nước đã tích trữ. Vì vậy, ngay cả những khu vực có công trình kiểm soát mặn vẫn có nguy cơ thiếu nước nếu không được bổ sung kịp thời.

Không chỉ đe dọa nguồn nước sinh hoạt, hạn hán và xâm nhập mặn còn gây sức ép lớn đối với sản xuất nông nghiệp. Theo tính toán, nhu cầu nước phục vụ tưới, chăn nuôi và thủy sản trên toàn lưu vực trong bảy tháng mùa cạn khoảng 23,3 tỷ m³; nhu cầu nước sinh hoạt, công nghiệp và dịch vụ khoảng 737,8 triệu m³.

Trong đó, các hệ thống thủy lợi cuối nguồn như Gò Công, Bắc và Nam Bến Tre, Nam Măng Thít, Long Phú - Tiếp Nhật và Bắc Cà Mau có nguy cơ thiếu nước cao, nhất là khi phải đóng cống ngăn mặn kéo dài.

Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn nước mặt, nước dưới đất có thể hỗ trợ cấp nước do được dự báo cơ bản ổn định. Tuy nhiên, mực nước tại một số khu vực khai thác tập trung đã gần ngưỡng giới hạn cho phép. Do đó, việc khai thác cần được kiểm soát chặt chẽ, tránh gây thêm áp lực lên các tầng chứa nước.

6 địa phương khẩn trương lập kế hoạch khai thác, sử dụng nước theo trạng thái thiếu nước

Trước nguy cơ này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bộ Xây dựng và 6 địa phương gồm Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang, Cà Mau khẩn trương lập kế hoạch khai thác, sử dụng nước theo trạng thái thiếu nước. Phương án cần tính tới tình huống bất lợi trong cao điểm tháng 2-5/2027, xác định nhu cầu từng lĩnh vực và thứ tự ưu tiên; trước hết bảo đảm đủ nước sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu.

Trước mắt, cần tận dụng thời điểm nước thuận lợi để tích trữ trong kênh rạch, hồ, ao, ô bao và hệ thống thủy lợi. Ở vùng ngọt - lợ, lịch đóng mở cống phải linh hoạt theo độ mặn, thủy triều và nhu cầu: tranh thủ lấy nước khi đủ điều kiện, giữ nước đã trữ khi mặn tăng. Các hệ thống khép kín cuối nguồn cần tính đủ nước cho thời gian đóng cống kéo dài.

Đồng thời, cần phối hợp vận hành các hệ thống Cái Lớn - Cái Bé, Quản Lộ - Phụng Hiệp, Ô Môn - Xà No, Nam Măng Thít, Bắc và Nam Bến Tre. Việc kết nối, chuyển nước và khắc phục điểm nghẽn trên kênh dẫn phải được rà soát để hỗ trợ nơi thiếu nước, thay vì mỗi hệ thống vận hành riêng lẻ.

Với cấp nước sinh hoạt, các nhà máy phải kiểm tra dự trữ, khả năng duy trì công suất khi độ mặn vượt ngưỡng và nguồn thay thế. Vùng ven biển, cù lao, xa nguồn nước cần xác định trước số hộ nguy cơ thiếu nước; chuẩn bị bồn, bể, điểm cấp nước tập trung và phương tiện vận chuyển. Cơ sở y tế, trường học và nhu cầu thiết yếu phải được ưu tiên nếu xảy ra thiếu hụt.

Trong nông nghiệp, kế hoạch sản xuất phải theo khả năng cấp nước. Các địa phương cần rà soát lịch gieo sạ Đông Xuân, Hè Thu; ưu tiên giống ngắn ngày, chịu hạn, chịu mặn và ít dùng nước. Với sầu riêng, cây ăn trái, hoa kiểng nhạy cảm với mặn, phải trữ nước và kiểm soát chất lượng nước tưới. Vùng nuôi thủy sản cần theo dõi độ mặn, tránh lấy nước khi chất lượng không bảo đảm. 

Kịch bản sẽ được theo dõi, đánh giá hằng tháng và có thể cập nhật khi khí tượng, thủy văn diễn biến bất thường. Thông tin vận hành hồ chứa, khai thác nước ở thượng nguồn Mekong cũng phải được tăng cường trao đổi nhằm phục vụ dự báo và điều hành nguồn nước tại đồng bằng. 

Thu Cúc