Luật An ninh mạng 2025: Những điểm mới cần chú ý khi thực thi

Ngày 21/8, Bộ Công an phối hợp với Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) tổ chức Hội nghị phổ biến, hướng dẫn Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với các bộ, ngành, tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày An ninh mạng Việt Nam với chủ đề “Vì một không gian mạng nhân văn cho mỗi người”.

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh, dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng đối với doanh nghiệp và nền kinh tế, song các nguy cơ tấn công mạng, lộ lọt dữ liệu, lừa đảo trực tuyến và tội phạm công nghệ cao cũng gia tăng. Việc Luật An ninh mạng năm 2025 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 được ban hành được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đồng bộ hơn, vừa bảo đảm an ninh mạng, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Thực hiện thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về an ninh mạng

Phát biểu tại hội nghị, Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, nhấn mạnh việc xây dựng hành lang pháp lý vững chắc là điều kiện quan trọng để kiến tạo một không gian mạng an toàn, phục vụ phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội.

Chia sẻ những điểm mới của Luật An ninh mạng năm 2025, Thượng tá, TS Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, cho biết Luật có 8 chương, 45 điều, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Một trong những thay đổi đáng chú ý là thống nhất đầu mối quản lý nhà nước về an ninh mạng và an toàn thông tin mạng.

Luật cũng thể hiện sự chuyển dịch từ tư duy phòng thủ sang chủ động và tự chủ. Thay vì chỉ xử lý khi sự cố xảy ra, các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp được đặt trong yêu cầu chủ động phòng ngừa, phát hiện và vô hiệu hóa nguy cơ từ sớm, từ xa.

Cùng với đó, pháp luật mới nhấn mạnh việc đầu tư cho khoa học, công nghệ và nâng cao năng lực tự chủ an ninh mạng quốc gia, đồng thời khuyến khích phát triển, sử dụng các sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng “Make in Vietnam”.

Một điểm mới quan trọng là hệ thống khái niệm về an ninh mạng, an toàn thông tin mạng, an ninh dữ liệu và không gian mạng quốc gia được hoàn thiện, thống nhất. Đáng chú ý, “an ninh dữ liệu” lần đầu được ghi nhận như một khái niệm pháp lý độc lập, phản ánh cách tiếp cận mới khi dữ liệu không chỉ được xem là đối tượng cần bảo vệ mà còn là nguồn lực chiến lược cần được quản lý và khai thác hiệu quả.

Luật cũng xác định “không gian mạng quốc gia” là phần không gian mạng thuộc chủ quyền, quyền tài phán và quyền kiểm soát của Nhà nước Việt Nam. Quy định này có ý nghĩa trong bối cảnh hoạt động xuyên biên giới trên môi trường số ngày càng phổ biến, đặt ra yêu cầu rõ hơn về phạm vi quản lý và thực thi pháp luật.

Không để AI trở thành công cụ giả mạo

Một trong những nội dung thu hút sự chú ý là việc Luật An ninh mạng năm 2025 bổ sung, cụ thể hóa các hành vi bị nghiêm cấm trong bối cảnh công nghệ mới phát triển nhanh.

Đáng chú ý, Luật nghiêm cấm sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo trái pháp luật video, hình ảnh, giọng nói của người khác. Quy định này tạo thêm cơ sở pháp lý để xử lý các hành vi lợi dụng công nghệ deepfake nhằm giả mạo danh tính, lừa đảo, vu khống, tống tiền hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm.

Trong thực tế, các sản phẩm hình ảnh, âm thanh và video do AI tạo ra ngày càng khó phân biệt với nội dung thật. Việc luật hóa hành vi giả mạo bằng công nghệ mới vì vậy được xem là bước đi đáng chú ý nhằm tăng khả năng phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hình thức lạm dụng công nghệ.

Luật đồng thời nghiêm cấm thông tin bịa đặt, sai sự thật trong các lĩnh vực như tài chính, ngân hàng, thương mại điện tử, chứng khoán, kinh doanh đa cấp nếu gây hoang mang hoặc gây thiệt hại, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Một nhóm hành vi khác cũng được quy định rõ là việc lợi dụng nền tảng số để thiết lập, cung cấp hoặc vận hành các hệ sinh thái trái phép, trong đó có sàn giao dịch tài sản số và hoạt động kinh doanh đa cấp trên không gian mạng.

Đặc biệt, Luật nghiêm cấm việc thu thập, sử dụng, phát tán, trao đổi, chuyển nhượng hoặc kinh doanh trái pháp luật thông tin, dữ liệu cá nhân. Các hành vi sử dụng danh tính, giấy tờ hoặc thông tin của người khác để mở tài khoản, thành lập doanh nghiệp hay mua bán dữ liệu tài khoản cũng bị nghiêm cấm.

Những quy định này hướng tới xử lý từ gốc nhiều hành vi thường xuất hiện trong các chuỗi lừa đảo trên môi trường số, như mua bán tài khoản, sử dụng tài khoản không chính chủ hoặc khai thác trái phép dữ liệu cá nhân.

Tăng trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ

Một thay đổi lớn khác nằm ở cơ chế bảo vệ an ninh mạng theo cấp độ đối với hệ thống thông tin. Cách tiếp cận này dựa trên mức độ rủi ro và tầm quan trọng của từng hệ thống, từ đó xác định yêu cầu bảo vệ tương ứng thay vì áp dụng một mô hình chung cho tất cả.

Theo Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp cần nhanh chóng cập nhật quy định mới, xác định hệ thống thông tin của mình thuộc cấp độ nào và triển khai các biện pháp bảo vệ tương ứng.

Đáng chú ý, Luật tăng trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng, mạng viễn thông, internet và dịch vụ gia tăng tại Việt Nam. Các nghĩa vụ pháp lý được áp dụng đối với cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ tại Việt Nam.

Theo đó, doanh nghiệp có trách nhiệm góp phần bảo đảm môi trường mạng an toàn, ngăn chặn thông tin vi phạm và phối hợp xác minh, điều tra, xử lý các hành vi xâm phạm an ninh mạng.

Luật cũng quy định thời hạn xử lý cụ thể. Doanh nghiệp phải ngăn chặn, chia sẻ, xóa bỏ thông tin hoặc gỡ bỏ dịch vụ, ứng dụng có nội dung vi phạm chậm nhất 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của lực lượng chuyên trách. Trong trường hợp khẩn cấp có nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia, thời hạn này được rút xuống không quá 6 giờ.

Tăng cường bảo vệ dữ liệu và trẻ em trên không gian mạng

Việc lần đầu xác định rõ an ninh dữ liệu là một bộ phận quan trọng của bảo vệ an ninh mạng cũng kéo theo yêu cầu cao hơn về phòng ngừa rủi ro, bảo vệ dữ liệu và kiểm soát dòng chảy dữ liệu.

Luật đồng thời tăng cường bảo vệ trẻ em trên không gian mạng và mở rộng phạm vi bảo vệ đối với người cao tuổi, người gặp khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi.

Ở chiều ngược lại, pháp luật mới cũng tạo dư địa cho phát triển công nghệ. Nhà nước khuyến khích nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực an ninh mạng; ưu tiên đầu tư hạ tầng, sản phẩm và dịch vụ an ninh mạng trong nước. Đáng chú ý, lần đầu tiên pháp luật định lượng nguồn lực tài chính tối thiểu dành cho công tác bảo đảm an ninh mạng.

Luật cũng tạo cơ sở pháp lý để tăng cường hợp tác quốc tế về an ninh mạng trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia, đồng thời nội luật hóa những nội dung cơ bản của Công ước Liên Hợp Quốc về phòng, chống tội phạm mạng.

Theo đại diện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành đẩy mạnh triển khai Luật, đồng thời đồng hành cùng tổ chức, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.

Với những quy định mới, Luật An ninh mạng năm 2025 không chỉ đặt ra yêu cầu kiểm soát các nguy cơ trên môi trường số mà còn hướng tới một cách tiếp cận chủ động hơn: bảo vệ dữ liệu, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và tăng trách nhiệm của các chủ thể tham gia không gian mạng. Đây được xem là nền tảng để Việt Nam xây dựng một không gian mạng an toàn, kỷ cương, văn minh, qua đó tạo thêm dư địa cho kinh tế số phát triển bền vững.

Hiền Minh