Luật Luật sư (sửa đổi): Hoàn thiện các quy định về hành nghề

Cần phát huy vai trò tự quản của tổ chức luật sư

Góp ý về dự án luật, đại biểu Nguyễn Thái Học (tỉnh Đắk Lắk) đề nghị làm rõ vai trò tự quản của tổ chức luật sư, cân nhắc thẩm quyền tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư.

Về quản lý nghề luật sư, đại biểu cho biết Điều 5 dự thảo được thiết kế trên cơ sở gộp Điều 6 về nguyên tắc quản lý luật sư và nghề luật sư với Điều 83 về trách nhiệm quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư của luật hiện hành.

Tuy nhiên, dự thảo chưa nhấn mạnh vai trò tự quản của tổ chức luật sư. Đây là nguyên tắc quan trọng được quy định tại Chỉ thị số 11-CT/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 118-QĐ/TW của Ban Bí thư. Do đó, Đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 5 nguyên tắc: "Quản lý nhà nước về luật sư phải kết hợp chặt chẽ với việc phát huy vai trò tự quản của tổ chức luật sư".

Đại biểu cũng đề nghị quy định cụ thể, rõ ràng hơn vai trò, trách nhiệm của MTTQ Việt Nam đối với tổ chức luật sư.

Về kỳ thi quốc gia về luật sư, Đại biểu cho biết, từ năm 2014 đến nay, nhiệm vụ kiểm tra, sát hạch luật sư tập sự và công nhận luật sư chính thức được giao cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Theo đại biểu, Liên đoàn đang thực hiện tốt nhiệm vụ này, phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Vì vậy, nếu giao Bộ Tư pháp trực tiếp tổ chức thi, cần làm rõ cơ quan nào thực hiện việc kiểm tra, giám sát. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc kỹ quy định về thẩm quyền tổ chức kỳ thi.

Góp ý về phạm vi hành nghề, đại biểu Trần Mạnh Huy (TP. Đà Nẵng) đề nghị xác định rõ ranh giới giữa hoạt động hành nghề luật sư và các dịch vụ pháp lý được pháp luật chuyên ngành cho phép.

Ghi nhận khoản 3 Điều 6 dự thảo đã được chỉnh lý theo hướng cấm mạo danh, sử dụng tên gọi gây nhầm lẫn và hành nghề như luật sư khi không đủ điều kiện, tuy nhiên, Đại biểu đề nghị xem xét khoản 7 Điều 36, quy định cá nhân, tổ chức không phải luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư nhưng đang kinh doanh dịch vụ pháp lý thuộc phạm vi Điều 16 phải chấm dứt hoạt động nếu không thực hiện theo Luật Luật sư.

Theo đại biểu, không phải tất cả hoạt động tại Điều 16 như tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và các dịch vụ pháp lý khác đều chỉ dành riêng cho luật sư. Pháp luật về quản lý thuế cho phép cung cấp dịch vụ làm thủ tục về thuế; pháp luật về sở hữu trí tuệ cũng cho phép tổ chức đủ điều kiện thực hiện dịch vụ đại diện sở hữu công nghiệp.

Nếu quy định tại khoản 7 Điều 36 được hiểu theo tên gọi công việc thay vì tính hợp pháp của chủ thể cung cấp dịch vụ, các đơn vị đang hoạt động đúng quy định có thể phải dừng kinh doanh, ảnh hưởng đến hợp đồng và làm phát sinh thời gian, chi phí cho người sử dụng dịch vụ…

Đại biểu cũng nhấn mạnh, dự thảo cần bảo đảm tính thống nhất, minh bạch của hệ thống pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị: "Bảo vệ danh xưng luật sư và chất lượng hành nghề là yêu cầu chính đáng. Nhưng bảo vệ một nghề không nên đi qua việc thu hẹp những nghề khác mà pháp luật đã cho phép".

Làm rõ tiêu chuẩn đầu vào, kỳ thi quốc gia về luật sư

Giải trình, làm rõ các ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật Luật sư (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng tập trung vào 5 nhóm vấn đề.

Cụ thể, về tiêu chuẩn đầu vào, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của cơ quan thẩm tra và đại biểu Quốc hội, chỉnh lý khoản 2 Điều 7 theo hướng không áp dụng chung đối với người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ, mà chỉ quy định ngoại lệ có điều kiện đối với người có văn bằng sau đại học ngành luật theo mô hình Juris Doctor (J.D.) tại Mỹ, Canada và Nhật Bản.

Đây là văn bằng nghề luật đầu tiên và chủ yếu tại các quốc gia này, có điều kiện đầu vào cao, yêu cầu người học đã tốt nghiệp cử nhân một ngành khác và đáp ứng các yêu cầu tuyển sinh. Quy định nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, am hiểu pháp luật quốc tế, nhất là người Việt Nam ở nước ngoài về làm việc.

Tuy nhiên, các đối tượng này vẫn phải hoàn thành 12 tháng đào tạo nghề, 12 tháng tập sự và đạt yêu cầu kỳ thi luật sư như những người khác, không được miễn, giảm bất kỳ điều kiện nào.

Về tập sự hành nghề luật sư, Bộ trưởng cho rằng việc cho phép luật sư tập sự tham gia một số hoạt động tố tụng dưới sự hướng dẫn chặt chẽ của luật sư hướng dẫn phải được quy định đồng bộ với pháp luật tố tụng, cụ thể là Bộ luật Tố tụng hình sự. Cơ quan soạn thảo đang phối hợp với Tòa án nhân dân Tối cao để tiếp thu, hoàn thiện dự thảo; trường hợp chưa thể quy định ngay trong luật sẽ nghiên cứu giao Chính phủ, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Tòa án nhân dân Tối cao và các cơ quan tố tụng hướng dẫn. Bộ trưởng cũng tiếp thu ý kiến về việc rà soát quy định luật sư tập sự gặp người đang bị tạm giữ, tạm giam.

Về kỳ thi quốc gia về luật sư, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, cơ chế kỳ thi quốc gia thay cho kiểm tra kết quả tập sự hiện nay có 3 ưu điểm: Chuyển từ đánh giá kết quả tập sự thuần túy sang đánh giá toàn diện; rút gọn quy trình từ 4 bước xuống còn 2 bước, gắn kỳ thi với cấp chứng chỉ hành nghề và đồng bộ với hệ thống các chức danh tư pháp; bảo đảm tính khả thi, tiết kiệm theo nguyên tắc thu bù chi, không sử dụng ngân sách nhà nước.

Bộ trưởng nhấn mạnh, cơ chế này vẫn phát huy vai trò tự quản của Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Chủ tịch Liên đoàn giữ vai trò Phó Chủ tịch Thường trực kỳ thi; các luật sư giàu kinh nghiệm tham gia tổ chức, bảo đảm các yêu cầu về đạo đức, chuyên môn, kỹ năng và kinh nghiệm hành nghề.

Về vai trò tự quản của tổ chức xã hội-nghề nghiệp luật sư, Bộ trưởng khẳng định dự thảo quy định nguyên tắc tại Điều 5 và 7 nhóm nhiệm vụ tại Điều 28 đến Điều 31. Trong đó, có các nhiệm vụ bồi dưỡng, giám sát luật sư; hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển thị trường pháp lý và luật sư ở vùng khó khăn; tham gia xây dựng, phản biện chính sách, nghiên cứu và tuyên truyền pháp luật. Dự thảo cũng bổ sung nhiệm vụ kỷ luật luật sư vi phạm, mở rộng thành viên, chuẩn hóa bộ máy và giao thêm quyền cho Liên đoàn Luật sư Việt Nam.

Về vai trò của MTTQ Việt Nam, Bộ trưởng cho biết dự thảo đã xác lập vị thế thành viên của Liên đoàn Luật sư Việt Nam tại Điều 5, Điều 27 và Điều 28; đồng thời quy định Mặt trận giám sát việc thực hiện nhiệm vụ của tổ chức luật sư, phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước bảo đảm hoạt động đúng pháp luật, đúng điều lệ.

Diệu Anh