Ngày Pháp luật Việt Nam 2026: Đưa pháp luật trở thành động lực kiến tạo phát triển

Bộ Tư pháp vừa có văn bản gửi Văn phòng Quốc hội cung cấp thông tin về Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2026, phục vụ công tác tuyên truyền tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9/11/1946-9/11/2026).

Ngày 9/11/1946, Quốc hội khóa I nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) đã thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, đặt nền móng cho việc xây dựng Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Ngày 9/11 được Đảng, Nhà nước chọn làm Ngày Pháp luật Việt Nam, được thể chế quy định trong Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012.

Trải qua 13 năm tổ chức, Ngày Pháp luật Việt Nam đã trở thành sự kiện chính trị, pháp lý quan trọng, góp phần lan tỏa ý thức tuân thủ, thượng tôn pháp luật trong xã hội và các tầng lớp nhân dân.

Năm 2026, Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam diễn ra trong bối cảnh đặc biệt: Kỷ niệm 80 năm ngày Hiến pháp đầu tiên ra đời, năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và cả nước nỗ lực thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, phấn đấu đạt mức tăng trưởng hai con số, tạo động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới

Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 sẽ được tổ chức vào 9h ngày 8/11 tại Hội trường Bộ Tư pháp, theo hình thức trực tiếp, kết hợp livestream trên các nền tảng số của Bộ Tư pháp. Sự kiện có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Chính phủ, các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương.

5 điểm mới nổi bật của Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026

Thứ nhất, một trong những điểm mới nổi bật của Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 là gắn kết chặt chẽ hoạt động hưởng ứng với việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các chủ trương, định hướng lớn về đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật, nhất là Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Theo đó, việc hưởng ứng Ngày Pháp luật không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật mà còn hướng tới nâng cao nhận thức về vai trò của pháp luật trong kiến tạo phát triển, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đặc biệt, yêu cầu nâng cao trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong tổ chức thi hành pháp luật được đặt ra rõ nét, với quan điểm lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Thứ hai, tinh thần xuyên suốt trong việc tổ chức hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam là gắn kết các hoạt động này với yêu cầu vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Trong bối cảnh tổ chức bộ máy chính quyền địa phương có nhiều thay đổi, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được định hướng theo hướng thiết thực, linh hoạt, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và điều kiện thực tiễn của từng địa phương; chú trọng đưa pháp luật đến gần người dân ngày từ cơ sở.

Nội dung truyền thông tập trung vào các quy định liên quan trực tiếp đến tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền, giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ số, đa dạng hóa phương thức truyền thông góp phần bảo đảm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được triển khai liên tục, thông suốt, hiệu quả.

Thứ ba, một điểm nhấn khác là phản ánh những chuyển biến trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật năm 2026. Theo thông tin của Bộ Tư pháp, Quốc hội khóa XVI đã thông qua 9 luật tại Kỳ họp thứ nhất; 15 luật và 6 nghị quyết tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất; dự kiến xem xét, thông qua 39 luật cùng 4 nghị quyết quy phạm pháp luật tại Kỳ họp thứ hai.

Những kết quả lập pháp, cùng nỗ lực tổng rà soát hệ thống văn bản, đẩy mạnh thi hành pháp luật, chuyển đổi số và đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ là nội dung trọng tâm tại Lễ hưởng ứng, qua đó khẳng định vai trò kiến tạo của pháp luật đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ tư, Lễ hưởng ứng năm nay cũng gắn với hoạt động biểu dương, vinh danh "Gương sáng pháp luật" và trao Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho các tập thể, cá nhân tiêu biểu có thành tích xuất sắc trong công tác xây dựng, thi hành pháp luật. Đồng thời, gắn với tổng kết, trao giải Cuộc thi trực tuyến trên Cổng Pháp luật quốc gia "Tìm hiểu Hiến pháp và pháp luật" lần đầu tiên được tổ chức trên nền tảng này với quy mô toàn quốc, thu hút 845.348 người tham gia, với 2.584.819 lượt dự thi.

Thứ năm, điểm nhấn đột phá trong hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 là sự thể hiện đậm nét kết quả đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong cả công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn đang được thúc đẩy mạnh mẽ nhằm đổi mới, tối ưu hóa quy trình lập pháp, rà soát và hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật.

Bộ Tư pháp khẳng định, Ngày Pháp luật Việt Nam không chỉ là sự kiện kỷ niệm mang tính phong trào mà phải trở thành động lực thực chất, lan tỏa tinh thần thượng tôn pháp luật vào đời sống. Các hoạt động cần gắn với nhiệm vụ chính trị của từng bộ, ngành, địa phương; lấy hiệu quả phát triển và lợi ích của nhân dân làm thước đo kết quả tổ chức thi hành pháp luật.

Bên cạnh đó, cần đổi mới tư duy theo hướng pháp luật không chỉ quản lý nhà nước mà phải mở đường cho sự phát triển, chuyển từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo", đồng thời đưa tinh thần sống và làm việc theo Hiến pháp trở thành chuẩn mực ứng xử tự giác "365 ngày đều là Ngày Pháp luật Việt Nam".

Ngoài ra, công tác tổ chức thi hành pháp luật được xác định là khâu đột phá, khắc phục triệt để tình trạng "luật chờ nghị định, thông tư", gắn liền với việc hướng mạnh về cơ sở, bám sát nhu cầu thực tiễn và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ…

Diệu Anh