Nhiều kỳ vọng mới cho người bệnh từ những cập nhật tiến bộ điều trị ung thư

Theo thống kê của Globocan, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 182.000 ca mắc mới và trên 122.000 trường hợp tử vong do ung thư. Trong bối cảnh căn bệnh này vẫn là một trong những thách thức lớn nhất của y học hiện đại, nhiều thành tựu, tiến bộ trong lĩnh vực này đã được chỉ ra tại hội nghị khoa học "Cập nhật tiến bộ trong miễn dịch trị liệu - Ung thư và Y học hạt nhân năm 2026" (diễn ra ngày 26-27/6 tại Hà Nội), mở ra nhiều kỳ vọng mới cho người bệnh.

Từ điều trị "một phác đồ cho nhiều người" đến điều trị cá thể 

Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, ung thư không chỉ là gánh nặng đối với người bệnh và gia đình mà còn tạo áp lực rất lớn lên hệ thống y tế, từ năng lực điều trị, nghiên cứu khoa học đến đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng mạng lưới chăm sóc ung thư trên phạm vi quốc gia.

Theo PGS.TS Đào Xuân Cơ, điều trị ung thư đang bước vào giai đoạn phát triển hoàn toàn mới. Nếu trước đây người bệnh chủ yếu được điều trị theo các phương pháp kinh điển như phẫu thuật, hóa trị và xạ trị, thì hiện nay y học đã chuyển mạnh sang mô hình điều trị chính xác, cá thể hóa.

Thay vì chỉ dựa vào tên bệnh, các bác sĩ hiện có thể lựa chọn phác đồ dựa trên đặc điểm phân tử, đặc điểm miễn dịch và yếu tố di truyền của từng bệnh nhân. Điều này giúp phát hiện ung thư sớm hơn, phân tầng nguy cơ chính xác hơn, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp hơn, đặc biệt là kiểm soát nhiều loại ung thư trong thời gian dài.

Những thành tựu của sinh học phân tử, giải trình tự gen thế hệ mới, y học chính xác, trí tuệ nhân tạo và y học hạt nhân đang tạo nên cuộc cách mạng trong điều trị ung thư hiện đại.

Miễn dịch trị liệu mở thêm cơ hội sống cho người bệnh ung thư

Một trong những điểm nhấn nổi bật tại hội nghị là sự phát triển mạnh mẽ của miễn dịch trị liệu.

Khác với các phương pháp truyền thống tập trung tiêu diệt tế bào ung thư từ bên ngoài, miễn dịch trị liệu giúp "đánh thức" chính hệ miễn dịch của cơ thể để nhận diện và tiêu diệt tế bào ác tính.

Theo các chuyên gia, sự ra đời của các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch, liệu pháp tế bào cũng như việc kết hợp miễn dịch trị liệu với hóa trị, xạ trị, điều trị nhắm trúng đích và y học hạt nhân đã mang lại nhiều kết quả tích cực, giúp không ít bệnh nhân kéo dài thời gian sống, giảm nguy cơ tái phát và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhấn mạnh, miễn dịch trị liệu không phải là "chiếc chìa khóa vạn năng" dành cho tất cả người bệnh ung thư.

Hiệu quả điều trị phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng người bệnh, đúng chỉ định, đúng thời điểm, đúng phác đồ và kiểm soát tốt các tác dụng không mong muốn liên quan đến miễn dịch.

Chính vì vậy, các trung tâm ung bướu cần đồng thời nâng cao năng lực xét nghiệm chỉ điểm sinh học, hội chẩn đa chuyên khoa, theo dõi đáp ứng điều trị và cá thể hóa quyết định điều trị cho từng bệnh nhân.

Y học hạt nhân tạo bước ngoặt trong điều trị ung thư chính xác

Song hành với miễn dịch trị liệu, y học hạt nhân đang được ví như một trong những trụ cột của ung thư học hiện đại.

Nếu trước đây lĩnh vực này chủ yếu phục vụ chẩn đoán hình ảnh chức năng thì hiện nay đã phát triển mạnh sang điều trị phóng xạ nhắm trúng đích và đặc biệt là mô hình Theranostics - kết hợp chẩn đoán và điều trị trên cùng một nền tảng phân tử.

Nhờ các kỹ thuật như PET/CT, SPECT/CT cùng các dược chất phóng xạ đặc hiệu, bác sĩ không chỉ nhìn thấy vị trí khối u mà còn đánh giá được hoạt động sinh học, mức độ biểu hiện của các thụ thể để lựa chọn đúng bệnh nhân trước khi tiến hành điều trị.

Đây được xem là bước tiến quan trọng giúp tăng hiệu quả điều trị, hạn chế tác động lên mô lành và tối ưu hóa từng phác đồ.

Theo các chuyên gia, nhiều bệnh lý như ung thư tuyến giáp, u thần kinh nội tiết, ung thư tuyến tiền liệt, di căn xương và nhiều loại ung thư khác đang ghi nhận kết quả tích cực nhờ ứng dụng các kỹ thuật mới của y học hạt nhân.

Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ bác sĩ, nhưng không thể thay thế bác sĩ

Một xu hướng nổi bật khác được đề cập tại hội nghị là sự tham gia ngày càng sâu rộng của trí tuệ nhân tạo (AI) trong điều trị ung thư.

AI hiện hỗ trợ bác sĩ đọc và phân tích hình ảnh PET/CT, CT, MRI; giải phẫu bệnh số; phân tích dữ liệu gen và dữ liệu đa ômics; dự báo đáp ứng điều trị; phát hiện sớm nguy cơ tái phát cũng như quản lý dữ liệu người bệnh và hỗ trợ ra quyết định lâm sàng.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều thống nhất rằng AI chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ.

Dù có khả năng xử lý lượng dữ liệu khổng lồ trong thời gian ngắn, AI không thể thay thế tư duy lâm sàng, kinh nghiệm, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm của bác sĩ trước sinh mạng người bệnh.

Việc kết hợp trí tuệ nhân tạo với chuyên môn của đội ngũ y tế sẽ giúp các quyết định điều trị trở nên nhanh hơn, chính xác hơn và cá thể hóa hơn.

Hướng tới trung tâm ung thư hàng đầu khu vực

Dịp này, Bệnh viện Bạch Mai chính thức công bố thành lập Viện Y học hạt nhân và Ung bướu trên cơ sở nâng cấp Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, hướng tới trở thành trung tâm chuyên sâu hàng đầu khu vực trong lĩnh vực ung thư học và y học hạt nhân. PGS.TS Phạm Cẩm Phương giữ chức Viện trưởng.

Phát biểu tại sự kiện, Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế, đề nghị Viện phát huy tối đa mô hình viện trong bệnh viện đa khoa hạng đặc biệt; đồng thời đẩy mạnh đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao kỹ thuật và mở rộng hợp tác quốc tế để nhanh chóng tiếp cận những thành tựu tiên tiến của thế giới.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, khoa học chỉ thực sự có ý nghĩa khi được ứng dụng vào thực tiễn lâm sàng, góp phần thay đổi tiên lượng bệnh, nâng cao chất lượng sống và mang lại thêm cơ hội sống cho người bệnh.

Các chuyên gia kỳ vọng từ hội nghị sẽ hình thành thêm nhiều chương trình hợp tác nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ, góp phần đưa chuyên ngành ung thư học và y học hạt nhân của Việt Nam phát triển ngang tầm các trung tâm tiên tiến trong khu vực và thế giới.

Với người bệnh, những bước tiến này không chỉ là thành tựu khoa học mà còn là hy vọng hiện hữu: được phát hiện sớm hơn, điều trị đúng hơn, ít tác dụng phụ hơn và có thêm cơ hội sống khỏe mạnh cùng gia đình.

Hiền Minh