Nhiều nước siết chặt quản lý bữa ăn học đường

Mới đây nhất, từ ngày 23/6, Sri Lanka bắt đầu thực thi lệnh cấm đồ ăn nhanh và đồ ngọt trong trường học nhằm đối phó với tình trạng gia tăng các bệnh không lây nhiễm như tiểu đường và bệnh tim ở học sinh.

Chính phủ Sri Lanka cho biết, dù một bộ phận lớn dân số vẫn sống dưới mức nghèo đói và nhiều trẻ em chưa được bảo đảm đầy đủ dinh dưỡng, song quốc gia này đang đối mặt với xu hướng gia tăng tình trạng thừa cân và béo phì ở trẻ em. Đây được coi là thách thức kép đối với hệ thống y tế và giáo dục.

Theo hướng dẫn mới của Bộ Giáo dục, các trường học không được cung cấp thực phẩm có hàm lượng đường, muối và chất béo cao. Việc triển khai lệnh cấm đã được các thanh tra y tế công cộng bắt đầu thực hiện trên toàn quốc.

Danh mục thực phẩm bị cấm bao gồm nhiều loại phổ biến như xúc xích, hamburger, pizza, bánh rán, kem, bánh quy, sữa có hương vị, đồ uống tăng lực, bánh ngọt, các món chiên rán và cả một số loại gia vị như sốt cà chua. Quy định áp dụng đối với khoảng 4 triệu học sinh trên cả nước.

Bộ Giáo dục Sri Lanka cho biết thói quen ăn uống không lành mạnh ở trẻ em góp phần làm gia tăng các bệnh không lây nhiễm như tiểu đường, bệnh tim và ung thư trong tương lai. Hiện chưa có số liệu đầy đủ về các bệnh này ở trẻ em, song xu hướng gia tăng được ghi nhận qua thực tế. Theo số liệu của Chính phủ Sri Lanka năm 2024, khoảng 12% học sinh từ 13-17 tuổi bị thừa cân và 3% bị béo phì.

Bộ Giáo dục Sri Lanka cũng khuyến nghị các trường thúc đẩy học sinh sử dụng thực phẩm lành mạnh như cơm, rau củ, trái cây tươi, cá, thịt, trứng, sữa tươi và đồ uống ít đường. Bộ này cũng cung cấp các gợi ý thực đơn "lành mạnh và giàu dinh dưỡng" từ nguyên liệu địa phương nhằm cải thiện chất lượng bữa ăn học đường.

Tại Anh, Chính phủ ban hành bộ tiêu chuẩn bữa ăn học đường áp dụng thống nhất trên toàn quốc, quy định rõ các nhóm thực phẩm phải có trong bữa ăn, tần suất sử dụng rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu protein, đồng thời giới hạn các món nhiều đường, muối và chất béo. Mới đây, Anh tiếp tục thúc đẩy một chương trình cải tổ toàn diện, dự kiến cấm hoàn toàn các món chiên và thức ăn nhanh không lành mạnh trong trường học từ năm 2027. Các món tráng miệng cũng phải bảo đảm tối thiểu 50% thành phần là trái cây.

Pháp lựa chọn cách tiếp cận gắn dinh dưỡng học đường với phát triển bền vững. Từ năm 2022, các bữa ăn trong trường học bắt buộc phải có ít nhất 50% thực phẩm thuộc nhóm bền vững hoặc chất lượng cao, trong đó tối thiểu 20% là thực phẩm hữu cơ tính theo giá trị mua sắm.

Tại Mỹ, bữa ăn học đường được quản lý thông qua Chương trình Bữa trưa Quốc gia. Các trường tham gia phải tuân thủ tiêu chuẩn dinh dưỡng liên bang và chịu giám sát định kỳ của cơ quan quản lý. Đồng thời, hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP) được áp dụng để kiểm soát toàn bộ quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu, bảo quản, chế biến đến phục vụ, bảo đảm khả năng truy xuất và xử lý nhanh khi xảy ra sự cố.

Singapore cũng quản lý chặt chẽ ngay từ khâu lựa chọn đơn vị cung cấp suất ăn. Các đơn vị vận hành căng tin trường học phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về dinh dưỡng, vệ sinh và giá cả. Người trực tiếp chế biến thực phẩm bắt buộc phải có chứng chỉ an toàn thực phẩm và được đào tạo định kỳ; trường hợp vi phạm có thể bị đình chỉ hoặc chấm dứt hợp đồng.

Kinh nghiệm từ các quốc gia cho thấy, để bảo đảm chất lượng bữa ăn học đường cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn dinh dưỡng thống nhất, kiểm soát chặt toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm, nâng cao năng lực của đơn vị cung cấp và duy trì cơ chế giám sát thường xuyên. Đây được xem là hướng tiếp cận mang tính phòng ngừa, giúp bảo vệ sức khỏe học sinh và giảm thiểu rủi ro mất an toàn thực phẩm trong trường học.

An Bình