Phổ biến quy định mới về lĩnh vực an toàn thực phẩm

Tại cuộc họp, TS Chu Quốc Thịnh, Quyền Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế nhấn mạnh, bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, các văn bản này sẽ tăng cường quản lý từ khâu tiền kiểm đến hậu kiểm.

Theo Cục An toàn thực phẩm, thời gian qua, có nhiều vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm nghiêm trọng, nhiều doanh nghiệp đã lợi dụng những bất cập trong Nghị định 15/2018/NĐ-CP của Chính phủ để sản xuất, kinh doanh các thực phẩm giả, sữa giả. Vì vậy, các văn bản này được xây dựng theo hướng tăng cường quản lý, bảo đảm kiểm soát toàn diện, bổ sung các nội dung siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường, kết hợp tăng cường cả tiền kiểm và hậu kiểm.

Tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm hoàn toàn về hồ sơ và chất lượng sản phẩm

Cụ thể, với khâu sản xuất, quy định mới bắt buộc các cơ sở sản xuất thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung, sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi, áp dụng Giấy chứng nhận hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP) hoặc hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000 hoặc tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (IFS) hoặc tiêu chuẩn toàn cầu về an toàn thực phẩm (BRC) hoặc chứng nhận hệ thống an toàn thực phẩm (FSSC 22000) hoặc chứng nhận tương đương hoặc giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu thực hành sản xuất tốt (GMP) trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để tránh trường hợp các công ty thương mại lợi dụng, khi không có mối quan hệ ràng buộc rõ ràng với nhà sản xuất, đứng tên công bố đăng ký sản phẩm, tự công bố, công bố tiêu chuẩn hợp quy, chỉ sản xuất một lô hàng, sau đó ngừng hoạt động kinh doanh mà vẫn tiến hành quảng cáo, phóng đại bản chất, công dụng sản phẩm khi đưa các lô sản phẩm khác ra ngoài thị trường, Nghị quyết mới quy định cơ sở sản xuất phải đứng tên công bố sản phẩm, công bố tiêu chuẩn chất lượng áp dụng, công bố hợp quy. Theo đó, tổ chức, cá nhân được quyền sản xuất kinh doanh sản phẩm và chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính pháp lý của hồ sơ và chất lượng, an toàn của sản phẩm công bố.

Đối với khâu kiểm soát trước khi đưa sản phẩm lưu thông trên thị trường, quy định mới tăng cường quản lý việc công bố tiêu chuẩn áp dụng (trước là tự công bố). Theo đó, cá nhân phải công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không có quy chuẩn kỹ thuật đầy đủ về chỉ tiêu chất lượng, chỉ tiêu an toàn hoặc chưa có tổ chức thực hiện chứng nhận phù hợp quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật hoặc chưa có phương thức đánh giá sự phù hợp; vi chất dinh dưỡng; thực phẩm bổ sung chỉ chứa vitamin, khoáng chất và không công bố khuyến cáo về sức khoẻ, phiếu kết quả kiểm nghiệm sản phẩm phải bao gồm cả chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng…

Đồng thời, quy định mới quy định trường hợp sản phẩm đã tự công bố trước thời điểm Nghị định mới có hiệu lực (26/1/2026) phải hoàn thành việc công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định tại Nghị quyết trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành, nếu không hồ sơ sẽ không còn giá trị.

Quy định trong 15 ngày kể từ khi tiếp nhận hồ sơ công bố tiêu chuẩn áp dụng, nếu không có ý kiến bằng văn bản thì cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận bản hồ sơ công bố đăng tải hồ sơ công bố trên trang thông tin điện tử hoặc hệ thống dịch vụ công trực tuyến và tổ chức, cá nhân được quyền sản xuất, kinh doanh sản phẩm. Tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính pháp lý của hồ sơ và chất lượng, an toàn của sản phẩm công bố.

Kiểm soát chặt thực phẩm chức năng

Để ngăn ngừa các vụ việc về thực phẩm giả gần đây, đặc biệt là nhóm thực phẩm chức năng (có tính chất kỹ thuật tương tự dạng bào chế đường uống của dược phẩm nhưng sự tương tác về hóa học giữa các thành phần rất không ổn định và phức tạp hơn dược phẩm) và học tập kinh nghiệm quản lý một số nước (như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ…), Nghị quyết mới đã bổ sung các thành phần hồ sơ đối với nhóm sản phẩm phải đăng ký bản công bố theo hướng quy định hồ sơ đăng ký chặt hơn, nhằm kiểm soát thành phần, tiêu chuẩn an toàn và chất lượng sản phẩm, quy trình sản xuất, vật liệu bao bì tiếp xúc trực tiếp sản phẩm, tính năng, công dụng sản phẩm từ khi nghiên cứu phát triển sản phẩm đến khi sản phẩm đăng ký trước khi sản phẩm được lưu thông trên thị trường.

Quy định trong 90 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan tiếp nhận trách nhiệm thẩm định hồ sơ và cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc yêu cầu sửa đổi, bổ sung. Trong thời gian thẩm định, cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm thành lập các tiểu ban chuyên môn để thẩm định. Trường hợp cần thiết, cơ quan tiếp nhận thành lập Hội đồng tư vấn cấp giấy tiếp nhận đăng ký sản phẩm và không tham gia thẩm định trực tiếp hồ sơ công bố.

Quy định hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm đã nộp trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực thi hành hoặc sản phẩm thực phẩm đã được cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc thực phẩm bổ sung chuyển từ tự công bố sang đăng ký bản công bố sản phẩm trước thời điểm Nghị định mới có hiệu lực, phải hoàn thiện hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm theo quy định tại Nghị quyết mới trong thời hạn 24 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực thi hành.

Đối với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, bao bì, dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm có quy chuẩn kỹ thuật cho toàn bộ sản phẩm sẽ tiến hành đăng ký bản công bố hợp quy.

Các trường hợp miễn thủ tục công bố tiêu chuẩn

Các trường hợp được miễn thủ tục công bố tiêu chuẩn áp dụng: sản phẩm, nguyên liệu sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu chỉ dùng để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu; sản phẩm, nguyên liệu sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu (sản phẩm ban đầu) chỉ dùng phục vụ việc sản xuất nội bộ của tổ chức, cá nhân và không tiêu thụ sản phẩm ban đầu tại thị trường trong nước; sản phẩm, nguyên liệu sản xuất nhập khẩu chỉ dùng phục vụ viện trợ; sản phẩm, nguyên liệu sản xuất nhập khẩu chỉ dùng kiểm nghiệm phục vụ việc công bố sản phẩm; sản phẩm, nguyên liệu sản xuất nhập khẩu chỉ dùng để nghiên cứu khoa học.

Trường hợp miễn kiểm tra nhà nước

Kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu, quy định mới bỏ miễn kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu đối với các sản phẩm đã cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; các sản phẩm, nguyên liệu nhập khẩu chỉ dùng để sản xuất nội bộ.

Bổ sung quy định về chuyển tiêu thụ nội địa hoặc thay đổi mục đích sử dụng đối với sản phẩm thực phẩm: Sản phẩm, nguyên liệu thực phẩm xuất khẩu chuyển mục đích sử dụng sang tiêu thụ nội địa phải làm thủ tục hải quan như đối với sản phẩm thực phẩm nhập khẩu đồng thời tuân thủ quy định pháp luật về an toàn thực phẩm như đối với sản phẩm thực phẩm sản xuất để tiêu thụ nội địa.

Quy định mới cũng bổ sung các quy định về quảng cáo như: tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh, quảng cáo trên sàn thương mại điện tử và nền tảng xã hội với việc công khai thông tin bản đăng ký công bố sản phẩm hoặc hồ sơ công bố chất lượng, hồ sơ quảng cáo được cơ quan có thẩm quyền xác nhận trên sàn thương mại điện tử và nền tảng xã hội; giám sát đơn vị kinh doanh phát hành quảng cáo, người chuyển tải quảng cáo, người có ảnh hưởng thực hiện quảng cáo thực phẩm, người nổi tiếng và người có ảnh hưởng phải công khai rõ ràng mối quan hệ tài trợ khi quảng cáo.

Tăng cường giám sát hậu kiểm

Về hậu kiểm, quy định mới tăng cường giám sát, đảm bảo các sản phẩm lưu thông trên thị trường chất lượng và an toàn, bổ sung quy định về kiểm tra theo kế hoạch và kiểm tra đột xuất.

Trong 30 ngày kể từ ngày cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm; cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm cung cấp phương pháp kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng sản phẩm của cơ sở sản xuất cho các cơ sở kiểm nghiệm được chỉ định phục vụ quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm để triển khai lấy mẫu giám sát chất lượng trên thị trường.

Các Bộ: Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Khoa học và công nghệ, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm rà soát, cập nhật, kịp thời sửa đổi, bổ sung các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật địa phương, tiêu chuẩn quốc gia trong lĩnh vực chất lượng, an toàn thực phẩm. Đây là nội dung quan trọng để xây dựng tiêu chuẩn chung của thực phẩm chức năng. Kiểm soát chặt hơn chất lượng sản phẩm để làm cơ sở hệ thống kiểm ngiệm thực phẩm phục vụ nhà nước lấy mẫu giám sát thị trường.

Quy định mới cũng bổ sung quy định thu hồi các thủ tục hành chính: Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm thực phẩm và gỡ bỏ thông tin sản phẩm đăng tải trên trang thông tin điện tử của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ công bố sản phẩm và biện pháp xử lý sản phẩm sau thu hồi; tạm dừng tiếp nhận và giải quyết hồ sơ đăng ký bản công bố, thu hồi Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP, Giấy xác nhận nội dung quảng cáo.

Hiền Minh