Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nói về cơ chế đặc biệt để xử lý các vấn đề sau sắp xếp bộ máy

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, ngày 23/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Phát biểu tại Tổ 15, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà (ĐBQH tỉnh Lào Cai) cho biết, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 được ban hành trong bối cảnh triển khai cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức bộ máy, nhằm kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đáp ứng yêu cầu sắp xếp và bảo đảm hệ thống chính trị vận hành thông suốt.

Thực tiễn triển khai cho thấy, Luật đã phát huy hiệu quả, góp phần nâng cao tính linh hoạt, chủ động trong xử lý các vấn đề về thể chế, đáp ứng yêu cầu vận hành hệ thống chính trị sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo điều kiện cho kiến tạo và phát triển. Đây cũng là cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Trên tinh thần đó, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đánh giá về dự án Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật lần này, Phó Thủ tướng cho rằng dự thảo cơ bản bám sát tinh thần chỉ đạo của cấp có thẩm quyền và phù hợp với thực tiễn, với ba điểm mới đáng chú ý: Tinh gọn hình thức văn bản; đơn giản hóa quy trình, hồ sơ xây dựng luật, pháp lệnh; bổ sung cơ chế ứng phó với các tình huống khẩn cấp, cấp bách phát sinh trong thực tiễn.

Để hệ thống pháp luật ổn định, bền vững nhưng vẫn đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn, Phó Thủ tướng đề nghị quy định rõ trường hợp cần ban hành luật có tính ổn định lâu dài và trường hợp có thể áp dụng thủ tục rút gọn để xử lý tình huống khẩn cấp, cấp bách. Đồng thời, cần quy định cụ thể mức độ đánh giá tác động chính sách đối với từng trường hợp, bảo đảm thuận lợi trong tổ chức thực hiện mà không làm giảm chất lượng xây dựng pháp luật.

Đề cập việc triển khai Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật, Phó Thủ tướng ví đây là nghị quyết "lịch sử", giúp giải quyết những vấn đề lớn phát sinh sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đồng thời góp phần thực hiện phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Qua đó, quá trình chuyển tiếp được bảo đảm ổn định, thông suốt, liên tục, không để xảy ra khoảng trống pháp lý, đồng thời tiếp tục khơi thông các điểm nghẽn, tạo động lực phát triển.

Về cải cách thủ tục hành chính, Phó Thủ tướng cho biết, từ tháng 3/2025 đến nay, tổng số thủ tục hành chính được cắt giảm, đơn giản hóa và phân cấp là 6.916. Trong đó, hơn 3.000 điều kiện kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa, góp phần tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng đánh giá đây là bước chuyển lớn trong xây dựng và hoàn thiện thể chế. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai 11 nghị quyết liên quan đến cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, vẫn còn một số bộ chưa kịp thời hướng dẫn quy định chuyển tiếp và phối hợp tái cấu trúc thủ tục hành chính. Việc hướng dẫn thực hiện các nhiệm vụ được phân cấp cho chính quyền địa phương ở một số nơi chưa cụ thể, gây khó khăn trong giải quyết thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục đôn đốc, chấn chỉnh, yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương hoàn thiện hướng dẫn, bảo đảm việc phân cấp gắn với điều kiện thực hiện và khả năng tổ chức triển khai trên thực tế.

Một vấn đề quan trọng được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là cần tiếp tục duy trì cơ chế ủy quyền lập pháp. Theo Phó Thủ tướng, đây là xu hướng được nhiều quốc gia áp dụng nhằm xử lý linh hoạt những vấn đề phát sinh, bảo đảm hệ thống pháp luật thích ứng với yêu cầu thực tiễn.

Trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển đổi sau sắp xếp tổ chức bộ máy, vận hành chính quyền địa phương hai cấp và hướng tới phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới, nhiều quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Nếu không có cơ chế ủy quyền lập pháp, việc xử lý các vấn đề phát sinh sẽ gặp khó khăn, không chỉ đối với Quốc hội, Chính phủ mà còn đối với chính quyền địa phương hai cấp.

Vì vậy, Phó Thủ tướng cho rằng cần tiếp tục duy trì cơ chế ủy quyền lập pháp, tạo điều kiện giải quyết linh hoạt những yêu cầu thực tiễn, phù hợp với mục tiêu xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Thời gian qua, mặc dù cả hệ thống "chạy đua với thời gian", khối lượng công việc vẫn còn rất lớn, đặc biệt là việc hoàn thiện hệ thống pháp luật chuyên ngành cũng như xem xét, thông qua số lượng lớn luật, nghị quyết tại các kỳ họp Quốc hội.

Vì vậy, Chính phủ đề nghị kéo dài thời hạn hiệu lực của các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành được ban hành theo cơ chế đặc biệt của nghị quyết này đến ngày 31/12/2027.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc kéo dài thời hạn không đồng nghĩa với giảm yêu cầu về tiến độ và chất lượng. Quá trình hoàn thiện pháp luật phải bảo đảm tính ổn định, lâu dài, hiệu quả và khả năng tổ chức thi hành, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan trong toàn hệ thống chính trị, nhất là trong xây dựng, ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật.

Thu Giang