Sàn giao dịch các-bon Việt Nam vận hành, doanh nghiệp thêm công cụ giảm phát thải

Hoàn thiện nền tảng pháp lý, vận hành thử nghiệm kỹ càng

Sàn giao dịch các-bon trong nước chính thức đi vào hoạt động ngày 29/6, đánh dấu bước tiến mới trong quá trình xây dựng thị trường các-bon tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 theo cam kết tại Hội nghị COP26.

Sự kiện do Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp tổ chức, với sự tham dự của nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cùng đại diện các bộ, ngành, tổ chức quốc tế và thành viên thị trường.

Việc đưa Sàn giao dịch các-bon vào vận hành được triển khai theo lộ trình thực hiện Đề án Thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam theo Quyết định số 232/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, đồng thời thực hiện Nghị định số 29/2026/NĐ-CP của Chính phủ về Sàn Giao dịch các-bon trong nước.

Dưới sự chỉ đạo của Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã chỉ đạo Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam phối hợp cùng Cục Biến đổi khí hậu, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam cùng các đơn vị liên quan xây dựng khung pháp lý, quy định quản lý, vận hành thị trường, hệ thống đăng ký, giao dịch và thanh toán.

Về hạ tầng kỹ thuật, các đơn vị đã phối hợp tổ chức vận hành thử nghiệm. Theo ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch HNX, hệ thống công nghệ thông tin kết nối giữa HNX, VSDC, Cục Biến đổi khí hậu và ngân hàng chỉ định thanh toán BIDV đã vận hành ổn định, thông suốt. Các quy chế, quy trình nghiệp vụ liên quan cũng đã được ban hành, tạo nền tảng để thị trường hoạt động.

Hiện hệ thống thành viên gồm 6 công ty chứng khoán đầu tiên đáp ứng điều kiện tham gia thị trường cùng hơn 100 cơ sở phát thải thuộc danh mục phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính.

"HNX sẽ tiếp tục phối hợp các đơn vị liên quan quản lý vận hành thị trường an toàn, hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền quảng bá, khuyến khích doanh nghiệp phát thải tham gia thị trường cũng như các tổ chức quan tâm đến tín chỉ các-bon tiếp cận loại hình giao dịch mới", ông Nguyễn Anh Phong nói.

Dấu mốc phát triển hệ sinh thái tài chính xanh

Đúng giờ mở cửa thị trường, nguyên Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cùng các lãnh đạo đã thực hiện nghi thức khai trương, chính thức bắt đầu phiên giao dịch đầu tiên của thị trường các-bon trong nước.

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh: Việc Sàn giao dịch các-bon chính thức hoạt động không chỉ là dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế phát triển kinh tế xanh của Việt Nam mà còn thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong xây dựng một thị trường minh bạch, hiệu quả.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, Sàn giao dịch các-bon tạo lập cơ chế giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon công khai, minh bạch, đồng thời góp phần hình thành cơ chế xác định giá các-bon theo nguyên tắc thị trường.

Qua đó, thị trường sẽ tạo động lực kinh tế để doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, giảm phát thải và tăng sức cạnh tranh trong quá trình hội nhập.

Bà Vũ Thị Chân Phương cho rằng: Đối với thị trường tài chính Việt Nam, đây là một cấu phần mới trong hệ sinh thái tài chính xanh, mở ra kênh huy động và phân bổ nguồn lực cho các dự án phát triển bền vững, từng bước tiệm cận các thông lệ quốc tế về phát triển thị trường vốn và thị trường môi trường.

Để hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu triển khai, Chính phủ miễn toàn bộ phí dịch vụ giao dịch trong thời gian thí điểm đến hết năm 2028.

Người đứng đầu UBCKNN đề nghị các đơn vị trong ngành chứng khoán tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tập trung vận hành hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán an toàn, ổn định, bảo đảm an ninh thông tin.

Bên cạnh đó, các đơn vị cần tiếp tục hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, tạo thuận lợi cho công ty chứng khoán thành viên, doanh nghiệp thuộc danh mục phân bổ hạn ngạch phát thải và các tổ chức tham gia giao dịch tín chỉ các-bon.

Đồng thời, công tác giám sát thị trường sẽ được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, bảo đảm môi trường giao dịch công bằng, minh bạch và lành mạnh.

Ngoài ra, việc tuyên truyền chính sách, cung cấp thông tin chính thống, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và thành viên thị trường cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển thị trường các-bon.

Thay mặt Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng thành viên VNX Lương Hải Sinh cam kết tổ chức vận hành hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon an toàn, ổn định, bảo mật; bảo đảm các hoạt động của thị trường được thực hiện công khai, minh bạch, đúng quy định pháp luật.

Việc Sàn giao dịch các-bon đi vào hoạt động không chỉ tạo thêm công cụ để doanh nghiệp thực hiện mục tiêu giảm phát thải mà còn gắn trách nhiệm bảo vệ môi trường với lợi ích kinh tế, góp phần thúc đẩy quá trình phát triển bền vững của Việt Nam.

Anh Minh