Siết quản lý thực phẩm từ khâu công bố đến lưu thông

Cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường là 1 trong nhóm 4 nhóm chính sách này.

Cụ thể, đối với sản phẩm trước khi lưu hành, sẽ thực hiện đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng trước khi lưu hành, hoặc lưu hành mà không cần thực hiện công bố và sẽ được kiểm tra, giám sát trên thị trường.

Sau lưu hành, sẽ thực hiện việc giám sát, kiểm tra, phân tích nguy cơ, phòng ngừa ngăn chặn sự cố, khắc phục sự cố, truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm không an toàn thông qua hệ thống thông tin về ATTP thống nhất từ Trung ương đến địa phương.

Theo ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, việc quản lý thực phẩm trước khi lưu hành trên thị trường sẽ được thực hiện đối với thực phẩm trong nước và thực phẩm và thực phẩm nhập khẩu.

Đề xuất quản lý thực phẩm trong nước theo từng nhóm sản phẩm

Dự thảo quy định việc quản lý thực phẩm trong nước theo từng nhóm sản phẩm với các biện pháp khác nhau.

Theo đó, nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt và sản phẩm dinh dưỡng dành cho trẻ đến 36 tháng tuổi phải thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm và chịu kiểm tra trong quá trình lưu thông trên thị trường.

Đối với thực phẩm đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến, vi chất dinh dưỡng, thực phẩm bổ sung, dụng cụ chứa đựng thực phẩm và vật liệu bao gói tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, tổ chức, cá nhân phải công bố tiêu chuẩn áp dụng và được kiểm tra trong quá trình lưu thông.

Với các sản phẩm đã có quy chuẩn kỹ thuật, doanh nghiệp chỉ cần thực hiện đăng ký bản công bố sản phẩm hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng theo quy định, không phải đăng ký hợp quy. Tiêu chuẩn công bố phải đáp ứng tối thiểu các yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật.

Bên cạnh đó, một số nhóm thực phẩm được miễn thủ tục công bố và chỉ chịu kiểm tra trong quá trình lưu thông. Nhóm này gồm thực phẩm phục vụ nhu cầu cấp bách về phòng, chống dịch bệnh, quốc phòng, an ninh hoặc khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa; thực phẩm tươi sống, thực phẩm sơ chế chưa bao gói; thực phẩm và nguyên liệu chỉ để xuất khẩu hoặc phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu; nguyên liệu dùng cho sản xuất nội bộ không tiêu thụ trong nước; thực phẩm thuộc các chương trình viện trợ, viện trợ nhân đạo; thực phẩm phục vụ kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, triển lãm, hội chợ không nhằm mục đích kinh doanh; cùng nguyên liệu, phụ gia, chất hỗ trợ chế biến, dụng cụ và vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm dùng để sản xuất các sản phẩm đã được đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng.

Xem xét siết quản lý thực phẩm nhập khẩu theo hướng quản lý rủi ro

Đối với thực phẩm nhập khẩu, dự thảo tiếp tục áp dụng các biện pháp quản lý tương tự thực phẩm sản xuất trong nước, gồm đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng trước khi lưu hành, đồng thời kiểm tra trong quá trình lưu thông trên thị trường.

Về kiểm tra an toàn thực phẩm, dự thảo giữ nguyên ba phương thức đang được áp dụng theo Luật An toàn thực phẩm năm 2010, gồm kiểm tra chặt, kiểm tra thông thường và kiểm tra giảm. Chính phủ sẽ quy định chi tiết việc áp dụng từng phương thức theo từng nhóm thực phẩm trên cơ sở quản lý rủi ro.

Trong đó, kiểm tra chặt được áp dụng với các lô hàng có nguy cơ cao, bao gồm kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực tế hàng hóa và lấy mẫu kiểm nghiệm theo hồ sơ công bố hoặc các chỉ tiêu có dấu hiệu không đạt, có cảnh báo.

Kiểm tra thông thường thực hiện kiểm tra hồ sơ, kết hợp kiểm tra ngẫu nhiên một tỷ lệ lô hàng và lấy mẫu kiểm nghiệm. Hàng hóa vẫn được thông quan mà không phải chờ kết quả kiểm nghiệm. Nếu phát hiện vi phạm, cơ quan chức năng sẽ truy xuất nguồn gốc, xử lý và áp dụng các biện pháp phòng ngừa theo quy định. Những lô hàng đã có chứng nhận an toàn thực phẩm theo thỏa thuận giữa cơ quan có thẩm quyền sẽ được miễn lấy mẫu tại cửa khẩu.

Kiểm tra giảm áp dụng với thực phẩm, nông sản được sản xuất tại các cơ sở đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, ASEAN GAP, GMP, HACCP, ISO 22000, FSSC 22000 hoặc các hệ thống quản lý an toàn thực phẩm tương đương. Phương thức này chủ yếu kiểm tra hồ sơ và kiểm tra ngẫu nhiên một số lô hàng.

Dự thảo cũng mở rộng các trường hợp được miễn kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm, gồm hàng hóa phục vụ quốc phòng, an ninh; hàng hóa trao đổi của cư dân biên giới trong định mức miễn thuế; hàng nhập khẩu qua bưu chính, chuyển phát nhanh được miễn thuế; hàng xuất nhập khẩu tại chỗ và hàng hóa giao dịch giữa doanh nghiệp nội địa với doanh nghiệp chế xuất hoặc trong khu phi thuế quan.

Đối với thực phẩm lưu thông trên thị trường, hoạt động kiểm tra sẽ được thực hiện theo nguyên tắc quản lý rủi ro, dựa trên cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm thống nhất từ Trung ương đến địa phương, bao gồm kết quả đánh giá nguy cơ, kiểm nghiệm, giám sát, lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp và các sự cố an toàn thực phẩm đã ghi nhận.

Bên cạnh đó, dự thảo tăng cường các quy định về truy xuất nguồn gốc, thu hồi thực phẩm không bảo đảm an toàn và kiểm soát hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử. Theo đó, cơ sở kinh doanh phải công khai hồ sơ công bố sản phẩm trên sàn thương mại điện tử; đơn vị vận hành nền tảng có trách nhiệm kiểm duyệt thông tin và chịu trách nhiệm liên đới nếu không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kiểm soát.

Dự thảo cũng bổ sung các biện pháp giám sát chặt chẽ đối với nguyên liệu, phụ gia và chất hỗ trợ chế biến thực phẩm có nguy cơ bị sử dụng sai mục đích; tăng cường thanh tra, truy xuất nguồn gốc và đưa các chất có nguy cơ cao vào danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt theo quy định của pháp luật.

Hiền Minh