Sốt xuất huyết tăng sớm tại TPHCM, cảnh báo nguy cơ với mọi lứa tuổi

Tại Tọa đàm "Sốt xuất huyết Dengue: Nhận diện nguy cơ và gánh nặng bệnh tật - Chủ động phòng ngừa cho cả gia đình" diễn ra ngày 6/6, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết, sốt xuất huyết Dengue lưu hành quanh năm tại TPHCM nhưng thường gia tăng mạnh từ giữa tháng 6 trở đi. Năm nay, dịch bệnh xuất hiện sớm hơn thường lệ. Tính từ đầu năm đến ngày 31/5, thành phố ghi nhận 17.718 ca mắc, tăng hơn 64,6% so với cùng kỳ năm trước.

Sốt xuất huyết Dengue: Nhận diện nguy cơ và gánh nặng bệnh tật

ThS.BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc HCDC cho biết tình hình dịch bệnh đang hiện diện trên phạm vi rộng. Tất cả 168 xã, phường và đặc khu của TPHCM đều đã ghi nhận ca mắc mới.

Đáng chú ý, hơn một nửa số bệnh nhân hiện nay là người lớn. Trong đó, nhóm từ 11-15 tuổi và 16-30 tuổi ghi nhận tỷ lệ mắc cao, cho thấy nguy cơ đang mở rộng sang nhiều nhóm dân cư thay vì chỉ tập trung ở trẻ em như quan niệm trước đây.

Theo các chuyên gia, quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư đông cùng tác động của biến đổi khí hậu đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển. Những đợt nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa bất thường khiến chu kỳ sinh sản của muỗi và nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng gia tăng.

Bên cạnh đó, nhiều người vẫn chưa hiểu đúng về môi trường sinh sản của muỗi vằn Aedes aegypti - trung gian truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue.

"Người dân cần nhận diện được các nguy cơ lây truyền bệnh tồn tại ngay trong môi trường sống của mình. Nhiều ổ lăng quăng nằm ngay trong nhà nhưng thường bị bỏ sót vì nghĩ rằng nước sạch thì không có muỗi sinh sản", BS Nga chia sẻ.

Ở góc độ điều trị, PGS.TS.BS Phạm Văn Quang cho biết nhiều ca bệnh trở nặng xuất phát từ tâm lý chủ quan. Một số người cho rằng sốt xuất huyết là bệnh nhẹ, chỉ gặp ở trẻ em hoặc có thể tự điều trị tại nhà bằng truyền dịch và thuốc hạ sốt.

Theo BS Phạm Văn Quang, một sai lầm phổ biến khác là cho rằng hết sốt đồng nghĩa với khỏi bệnh. Trong thực tế, giai đoạn nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết thường xuất hiện khi người bệnh bắt đầu giảm sốt, từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy kể từ khi khởi phát.

Đây là thời điểm có thể xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Chuyên gia khuyến cáo người dân cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, tay chân lạnh, chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc tiểu ít.

Chia sẻ tại tọa đàm, BS Quang kể lại trường hợp một bệnh nhi 12 tuổi bị sốt xuất huyết Dengue nặng được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 1 cách đây một năm.

"Bé bị sốc rất nặng và mất máu rất nhiều. Khi tới nơi, bé đã suy hô hấp, chỉ số huyết cầu tố chỉ còn khoảng 10% trong khi bình thường là 40%, nghĩa là mất khoảng 3/4 thể tích máu. Chúng tôi phải truyền hơn 10 lít máu và các chế phẩm máu, kết hợp nội soi cầm máu mới cứu sống được bé", BS Phạm Văn Quang nhớ lại.

Bác sĩ này cho biết đây là trường hợp may mắn được cứu sống, song cũng có không ít bệnh nhân dù được điều trị tích cực vẫn không qua khỏi.

Điều khiến các bác sĩ lo ngại là nhiều trường hợp sốt xuất huyết nặng xảy ra ở những trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có bệnh nền hay yếu tố nguy cơ đặc biệt.

Theo ThS.BS Lê Hồng Nga, những trường hợp nặng nhập viện chỉ là phần nổi của "tảng băng chìm" sốt xuất huyết trong cộng đồng. Đằng sau mỗi ca bệnh nặng có thể tồn tại nhiều ca mắc khác chưa được phát hiện hoặc chưa được chẩn đoán kịp thời.

Chủ động phòng ngừa cho cả gia đình

Trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của phòng bệnh chủ động ngay từ mỗi hộ gia đình.

Tại tọa đàm, HCDC khuyến khích người dân dành khoảng 10 phút mỗi tuần để kiểm tra và dọn dẹp môi trường sống. 7 biện pháp đơn giản được khuyến cáo gồm xới đất chậu cây, đổ nước đĩa lót chậu cây, úp lu vại, thay nước bình hoa, thả cá diệt lăng quăng, loại bỏ vật phế thải và khơi thông máng xối.

Theo các chuyên gia, việc duy trì thường xuyên những thói quen nhỏ này có thể giúp loại bỏ đáng kể các điểm sinh sản của muỗi trong khu dân cư.

Song song với kiểm soát muỗi và diệt lăng quăng, ngành y tế TPHCM đang hướng tới mô hình phòng bệnh "lá chắn kép", kết hợp giữa các biện pháp kiểm soát nguồn lây từ môi trường và chủ động dự phòng bằng tiêm chủng.

PGS.TS.BS Phạm Văn Quang cho rằng tiêm chủng là một trong những giải pháp dự phòng quan trọng, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như nguy cơ diễn tiến nặng, từ đó giảm gánh nặng điều trị và nguy cơ tử vong.

Cùng quan điểm, ThS.BS Lê Hồng Nga nhấn mạnh tiêm chủng đang được xem là một trong những giải pháp phòng bệnh chủ động và căn cơ bên cạnh các hoạt động kiểm soát muỗi truyền bệnh.

Vĩnh Hoàng