'Sứ mệnh' chuyển dịch chiến lược trong đào tạo và nghiên cứu

Trong bài phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đặt mục tiêu đưa Đại học Quốc gia Hà Nội vào top 100 trường đại học hàng đầu thế giới. Theo nhiều nhà khoa học và chuyên gia giáo dục, đây không chỉ là mục tiêu về thứ hạng, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ trong đào tạo, nghiên cứu và phát triển nhân lực chất lượng cao.

Yêu cầu đó cũng đặt ra cho Đại học Quốc gia Hà Nội bài toán phải điều chỉnh chiến lược phát triển, chuyển trọng tâm nhiều hơn sang đào tạo tinh hoa, phát hiện và bồi dưỡng nhân tài, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ lõi để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Sự tiếp nối mạch nguồn tư tưởng Hồ Chí Minh trong bối cảnh mới

Nghiên cứu sâu sắc về nội dung này, Giáo sư, Tiến sĩ Phùng Hữu Phú - nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội nhận định, toàn bộ đường lối phát triển giáo dục được người đứng đầu Đảng và Nhà nước nhấn mạnh chính là sự tiếp nối sinh động, cụ thể hóa tư tưởng của Bác Hồ về giáo dục.

Nhìn lại lịch sử, ngay từ năm 1946, Người đã khẳng định khát vọng dân tộc phải "bước đến đài vinh quang, sánh vai với các cường quốc năm châu". GS.TS Phùng Hữu Phú phân tích, mong muốn vĩ đại đó của Bác nay đã được Đảng và Nhà nước cụ thể hóa thành chiến lược đào tạo chất lượng cao, vươn tầm quốc tế để góp phần trực tiếp đưa Việt Nam bứt phá. Đây chính là sự tiếp nối mạch nguồn tư tưởng ở một giai đoạn mới, một bối cảnh mới với những yêu cầu khắt khe, thời sự và mang tính sống còn hơn bao giờ hết đối với vận hội của đất nước.

Đặc biệt, 7 định hướng phát triển chiến lược mà đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ ra chính là những bộ khung định hình tương lai. GS.TS Phùng Hữu Phú đúc kết: "Khi gộp cả 7 định hướng chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, tinh thần cốt lõi nhất thoát lên chính là: Đã đến lúc phải hành động quyết liệt với quyết tâm cao nhất". 

Mệnh lệnh hành động và cuộc dịch chuyển mang tính chiến lược

Theo GS.TS Phùng Hữu Phú, yêu cầu mới của TBT,CTN Tô Lâm đặt ra cho Đại học Quốc gia Hà Nội là phải rà soát lại chiến lược phát triển đào tạo, nghiên cứu và sử dụng nguồn lực. Trong đó, nhà trường cần cân đối hợp lý giữa đào tạo đại trà phục vụ nhu cầu nhân lực chung với đào tạo tài năng và đào tạo nhân tài ở trình độ cao. Đã đến lúc Đại học Quốc gia Hà Nội phải chú trọng nhiều hơn nữa, đặt trọng tâm và dồn nguồn lực lớn hơn nữa vào công tác đào tạo tinh hoa.

Theo hiến kế cụ thể của GS.TS Phùng Hữu Phú, để hiện thực hóa mô hình đại học tinh hoa theo định hướng của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhà trường cần thiết kế các chương trình bồi dưỡng mũi nhọn riêng biệt cho từng khối ngành cụ thể chứ không thể áp dụng một mô hình cào bằng hay rập khuôn. Sự đa dạng và chuyên sâu trong phân bổ ngành nghề chính là bệ phóng để tạo ra những rường cột thiết thực cho quốc gia.

Đối với khối ngành khoa học xã hội và nhân văn, đích đến phải là đào tạo ra những nhà lãnh đạo, nhà quản lý, nhà tư tưởng xuất sắc, có đủ tầm nhìn vĩ mô để giải quyết các bài toán lớn của xã hội. Đối với khối ngành khoa học kỹ thuật và công nghệ, mục tiêu tối cao là bồi dưỡng nên những chuyên gia đầu ngành, những người có năng lực làm chủ, dẫn dắt và sáng tạo ra công nghệ mũi nhọn, công nghệ chiến lược và công nghệ lõi. Song song với đó, nhà trường cũng cần đặc biệt chú trọng đào tạo những cán bộ có năng lực chuyên sâu về mặt pháp lý, về mặt kinh tế sáng tạo, đối ngoại và liên kết phát triển nghệ thuật để đáp ứng nhu cầu đa dạng và phức tạp của đất nước trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. 

Chiến lược ươm mầm tài năng từ sớm

Gốc rễ của bài toán nhân tài nằm ở việc tạo nguồn liên tục và có tính hệ thống từ sớm, bởi người tài không tự nhiên xuất hiện ở bậc đại học mà cần một quá trình phát hiện và nuôi dưỡng lâu dài. GS.TS Phùng Hữu Phú lưu ý một giải pháp mang tính căn cơ: "Chúng ta không thể đợi đến bậc đại học mới tìm kiếm nhân tài, mà phải biết theo dõi, phát hiện và bồi dưỡng các nhân tố tài năng từ sớm". Lợi thế tuyệt đối của Đại học Quốc gia Hà Nội chính là đang sở hữu hệ thống 4 trường trung học phổ thông chuyên hiện có – một đặc quyền và là nguồn tài nguyên vô giá mà không phải trường đại học nào trong cả nước cũng có được.

Nguồn lực dự bị chiến lược này cần có một tư duy đầu tư xứng tầm hơn trong giai đoạn tới, biến các trường chuyên thành những vườn ươm nhân tài thực chất. GS.TS Phùng Hữu Phú nhấn mạnh: "Đây chính là cái nôi cần được quan tâm hơn, theo dõi sát sao hơn. Nếu có những chương trình đào tạo bồi dưỡng liên thông, phù hợp hơn, chắc chắn trong tương lai chúng ta sẽ có một đội ngũ lãnh đạo, quản lý, những nhà khoa học công nghệ, những nhà văn hóa tài năng như đã từng có trước đây".

Trước đây trong điều kiện khó khăn, số lượng nhân tài chúng ta bồi dưỡng được còn có hạn. Nhưng ngày nay đất nước đã có điều kiện kinh tế và cơ sở vật chất tốt hơn, đây chính là thời cơ lớn để vừa mở rộng quy mô, vừa bứt phá về mặt chất lượng đào tạo tinh hoa. Việc dịch chuyển mạnh mẽ sang đào tạo tài năng theo đúng tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là chìa khóa vàng để Đại học Quốc gia Hà Nội hoàn thành sứ mệnh lịch sử, đóng góp thiết thực nhất vào công cuộc đưa đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. 

Thu Trang