Tài sản mã hóa: Muốn bứt phá phải xây dựng hạ tầng niềm tin

Chuyển dịch tư duy quản lý để xây dựng thị trường tài sản mã hóa

Mã hóa tài sản thực (RWA) được đánh giá là phương thức huy động vốn mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai chữ số theo Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, để thị trường phát triển bền vững, điều kiện tiên quyết là xây dựng hạ tầng bảo đảm tính pháp lý, minh bạch và khả năng kiểm chứng.

Trong hai ngày 18-19/7, Hội nghị Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 (Vietnam RWA Summit 2026) diễn ra với hơn 3.000 đại biểu đến từ Quốc hội, các bộ, ngành, cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và định chế tài chính trong, ngoài nước. Sự kiện do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA), Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) phối hợp tổ chức.

Phát biểu tại hội nghị, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN, nhận định RWA đang trở thành xu hướng quan trọng của tài chính toàn cầu khi giúp khơi thông các nguồn lực còn "ngủ yên" trong nền kinh tế. Việt Nam có nhu cầu rất lớn về vốn cho hạ tầng, sản xuất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, vì vậy RWA là lĩnh vực giàu tiềm năng cần được nghiên cứu nghiêm túc và triển khai với tầm nhìn dài hạn.

Tuy nhiên, theo ông Hải, thị trường tài sản mã hóa chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng trên nền tảng pháp lý rõ ràng, dòng tiền minh bạch, hạ tầng an toàn và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư đầy đủ.

Ở góc độ an ninh mạng, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, cho rằng hệ sinh thái tài sản số chỉ có thể phát triển lâu dài nếu được xây dựng trên nền tảng công nghệ an toàn, dữ liệu được bảo vệ, giao dịch minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể được xác định rõ. Ông Quân nhấn mạnh an ninh mạng không phải rào cản của đổi mới sáng tạo mà là điều kiện để thị trường phát triển bền vững.

Theo Thượng tá, TS. Nguyễn Thành Chung (A05), từ năm 2020 đến đầu năm 2025, thế giới ghi nhận hơn 660 vụ tấn công mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa với thiệt hại gần 13 tỷ USD; riêng từ đầu năm 2026 thiệt hại tiếp tục ở mức khoảng 800 triệu USD. Các cuộc tấn công chủ yếu nhằm vào ví điện tử, sàn giao dịch, cầu nối và ứng dụng blockchain, đặt ra yêu cầu tăng cường đánh giá, giám sát và ứng phó sự cố.

Hạ tầng dữ liệu đáng tin cậy là nền tảng của thị trường

Nếu hành lang pháp lý là điều kiện cần thì hạ tầng dữ liệu tin cậy là điều kiện đủ để thị trường phát triển.

Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, cho biết dòng vốn vào RWA năm 2025 tăng khoảng 300%, nhưng rào cản lớn nhất không nằm ở công nghệ token hóa mà ở niềm tin đối với thị trường vốn. Theo ông Trung, blockchain có thể hỗ trợ phân phối, chuyển nhượng và thanh toán tài sản, nhưng không thể tự tạo ra niềm tin. Điều này chỉ được hình thành khi có dữ liệu đáng tin cậy về tài sản, danh tính các bên được kiểm chứng và cơ chế công bố, giám sát minh bạch.

Vì vậy, cấu trúc thị trường cần được xây dựng theo trình tự từ tài sản thực, hạ tầng dữ liệu tin cậy đến tài sản số trên nền tảng pháp lý phù hợp, sau đó mới hình thành token và các kênh phân phối. Sàn giao dịch chỉ là một mắt xích, còn chất lượng tài sản và khả năng kiểm chứng dữ liệu mới là yếu tố quyết định.

Tại phiên đối thoại công - tư, PGS.TS. Đặng Văn Thanh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội khóa XI, cho rằng việc phân chia và chuyển nhượng tài sản trên nền tảng sổ cái phân tán có thể tạo thuận lợi cho huy động vốn và mở rộng nguồn lực quốc tế. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm yêu cầu nâng cao năng lực nhận diện và quản trị rủi ro ở cả doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Theo ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán (UBCKNN), khuôn khổ thí điểm đang được xây dựng theo hướng "vừa chặt, vừa mở". Các tổ chức cung cấp dịch vụ phải đáp ứng yêu cầu cao về năng lực tài chính và an toàn công nghệ, trong khi cơ chế phát hành và lựa chọn tài sản vẫn tạo không gian cho thị trường phát triển. Cấp phép chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng là năng lực giám sát và hoàn thiện khung pháp lý từ thực tiễn vận hành.

Đối với công tác phòng, chống rửa tiền, bà Nguyễn Thị Minh Thơ, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước), cho biết Việt Nam đã bước đầu hình thành nền tảng pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa. Tuy nhiên, theo yêu cầu của FATF, hiệu quả thực thi vẫn cần được chứng minh thông qua cơ chế giám sát, phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và xử lý các vụ việc.

Tại phiên thảo luận về thanh khoản, TS. Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ, nhấn mạnh Việt Nam cần sớm xây dựng hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cho blockchain và hoạt động token hóa, đồng thời củng cố hạ tầng định danh, xác thực số và công nghệ mật mã. Ông Hương lưu ý blockchain chỉ bảo vệ dữ liệu sau khi được ghi nhận, không bảo đảm tính chính xác của dữ liệu đầu vào, vì vậy cần chuẩn hóa nguồn dữ liệu và cơ chế kiểm chứng.

Cùng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực cho rằng sự phát triển nhanh của thị trường tài sản mã hóa kéo theo nhiều rủi ro về pháp lý, quyền sở hữu, công nghệ, an ninh mạng, thanh khoản, định giá và rửa tiền. Do đó, tài sản mã hóa cần được phân loại và quản lý theo bản chất kinh tế cũng như mức độ rủi ro. 

Các chuyên gia quốc tế cũng nhận định token hóa không thể tự giải quyết mọi hạn chế của tài sản cơ sở; sự phát triển của thị trường còn phụ thuộc vào khả năng kết nối thanh khoản, hệ thống lưu ký, tuân thủ pháp luật và hạ tầng bảo mật.

Anh Minh