Thấy gì từ những chuyên ngành mới trong tuyển sinh Đại học 2026 của Trung Quốc

Lần đầu tiên trong danh mục này, 11 chuyên ngành hiện có - như robot tương lai và kỹ thuật liên ngành - cùng với 4 chuyên ngành mới được bổ sung như trí tuệ hiện thân (Embodied Intelligence) và khoa học & công nghệ não-máy tính, được xếp chung vào nhóm "nghiên cứu liên ngành".

Theo Tân Hoa xã, danh mục cập nhật năm 2026 này chú trọng hơn vào tính tích hợp và sự liền mạch, nhằm đáp ứng tốt hơn sự trỗi dậy của các lĩnh vực liên ngành mới nổi cũng như nhu cầu ngày càng tăng đối với nguồn nhân lực đa năng, được đào tạo đa ngành.

Với những điều chỉnh mới này, danh mục chuyên ngành đại học hiện bao gồm 13 nhóm ngành chính, 92 nhóm ngành phụ và tổng cộng 883 chuyên ngành.

Trao đổi với tờ Global Times, nhà nghiên cứu Chu Zhaohui của Viện Khoa học giáo dục Quốc gia Trung Quốc cho rằng việc đưa các chuyên ngành mới này vào giảng dạy đã nhấn mạnh nỗ lực mang tính tiên phong và có tầm nhìn chiến lược, nhằm phục vụ tốt hơn các chiến lược quốc gia, hỗ trợ công cuộc phát triển chất lượng cao, cũng như giúp giáo dục đại học bắt kịp tốt hơn với những xu hướng kinh tế và công nghệ đang không ngừng biến đổi.

Nhằm phục vụ tốt hơn các ưu tiên chiến lược quốc gia cũng như sự phát triển của các ngành công nghiệp hiện đại, Bộ Giáo dục Trung Quốc tiếp tục đẩy mạnh việc điều chỉnh và tối ưu hóa các chương trình đào tạo bậc đại học, định hướng các trường đại học mở thêm những chuyên ngành gắn kết chặt chẽ hơn với nhu cầu phát triển không ngừng của nước này.

Theo Bộ Giáo dục Trung Quốc, các chuyên ngành mới như khoa học và kỹ thuật năng lượng, khoa học và kỹ thuật ngầm sâu đã được đưa vào giảng dạy. Ngoài ra, các chuyên ngành như kỹ thuật giao thông và năng lượng tích hợp, robot nông nghiệp cũng được bổ sung nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi và nâng cấp các ngành công nghiệp truyền thống, những chuyên ngành mới như sản xuất sinh học, khoa học và công nghệ não - máy tính cũng được thiết lập để thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo trong các ngành công nghiệp mới nổi và các ngành công nghiệp tương lai.

Mục tiêu của các chương trình này là thúc đẩy sự hội nhập sâu rộng giữa trí tuệ nhân tạo (AI) thế hệ mới với nền kinh tế thực, đồng thời tạo động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội chất lượng cao.

Trung Quốc xác định AI là công nghệ chiến lược cốt lõi trong kỷ nguyên mới, được đưa vào tầm nhìn quốc gia từ năm 2017. Chính phủ Trung Quốc đã ban hành nhiều chính sách lớn, trong đó nổi bật là "Kế hoạch phát triển AI thế hệ mới", đề ra các mục tiêu: Đến năm 2030, lý thuyết, công nghệ và ứng dụng AI sẽ đạt trình độ hàng đầu thế giới, quy mô ngành công nghiệp cốt lõi sẽ vượt quá 1.000 tỷ nhân dân tệ.

Năm 2024, các trường đại học hàng đầu của Trung Quốc như Đại học Thanh Hoa, Đại học Giao thông Thượng Hải và Viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân đã thành lập các trường/viện chuyên trách về AI, đồng thời triển khai các chương trình giảng dạy đại cương về AI nhằm nâng cao năng lực hiểu biết về lĩnh vực này cho toàn thể sinh viên mới.

Ngày 10/4, Trung Quốc đã phát động một kế hoạch hành động mang tên "AI hỗ trợ giáo dục". Theo Bộ Giáo dục Trung Quốc, trong khuôn khổ kế hoạch này, các nội dung liên quan đến AI sẽ được lồng ghép vào quy trình thi và cấp chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên; đồng thời, các nỗ lực sẽ được đẩy mạnh nhằm mở rộng phạm vi giáo dục về AI tới đối tượng học sinh ở cả bậc tiểu học và trung học.

Đẩy mạnh tích hợp AI vào hệ thống giáo dục cơ bản

Hơn 60% học sinh tiểu học và trung học tại Trung Quốc từng sử dụng AI và gần 20% sử dụng công nghệ này một cách thường xuyên. Đây là kết quả cuộc khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Thanh thiếu niên và Nhi đồng Trung Quốc thực hiện từ tháng 6-8/2025.

Kết quả khảo sát đối với hơn 8.500 học sinh từ 7 khu vực trên khắp Trung Quốc, bao gồm Bắc Kinh, Quảng Đông và Hà Nam, cho thấy có 71% số học sinh cho biết từng sử dụng AI để tìm kiếm thông tin hoặc khơi gợi ý tưởng làm bài tập về nhà.

Kết quả khảo sát được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Trung Quốc đang đẩy mạnh tích hợp AI vào hệ thống giáo dục cơ bản. Năm ngoái, Bộ Giáo dục nước này đã ban hành 2 văn bản hướng dẫn về sử dụng AI một cách khoa học và tuân thủ quy định tại các trường mẫu giáo, tiểu học và trung học.

Các văn bản hướng dẫn này thiết lập phương pháp tiếp cận theo từng cấp độ: Học sinh tiểu học không được phép tự ý sử dụng các công cụ AI tạo sinh (generative AI) có tính mở để hoàn thành bài tập.

Học sinh trung học cơ sở có thể tìm hiểu các nội dung do AI tạo ra; và học sinh trung học phổ thông có thể tham gia các hoạt động học tập dựa trên phương pháp tìm tòi, nghiên cứu có liên quan đến các nguyên lý kỹ thuật của AI.

Đầu tháng này, Bộ Giáo dục Trung Quốc công bố thêm các kế hoạch nhằm đưa AI vào chương trình giảng dạy và dạy học hằng ngày cũng như đưa vào hệ thống đánh giá tại các trường học.

An Bình