Thế giới tuần qua: Tâm điểm châu Á

Khẩu chiến xung quanh “Vùng nhận dạng phòng không”

Tàu tuần duyên Nhật di chuyển ở vùng biển gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, nơi nằm trong "vùng phòng không" Trung Quốc đơn phương tuyên bố - Ảnh: Reuters

Ngày 23/11, Trung Quốc đã công bố thiết lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên biển Hoa Đông và các quy định áp dụng tại khu vực này. Theo các quy định, tất cả các máy bay qua lại vùng phòng không nói trên phải thông báo trước kế hoạch bay; hồi đáp "lập tức và với thái độ chừng mực" qua sóng radio khi nhận được các yêu cầu nhận dạng từ nhà chức trách Trung Quốc; giữ liên lạc trong suốt quá trình bay; và máy bay phải gắn logo và cờ hiệu rõ ràng.

Thông báo này của Trung Quốc đã gây phản ứng mạnh từ Nhật Bản và Hàn Quốc. Tokyo tuyên bố không chấp nhận vùng ADIZ bao trùm cả quần đảo tranh chấp Senkaku/ Điếu Ngư. Trong khi đó, Seoul phản đối vì cho rằng ADIZ của Trung Quốc bao trùm một khu vực có diện tích hơn 300 km2 ở phía Tây đảo Jeju của Hàn Quốc. Ngoại trưởng Hàn Quốc Yun Byung-Se cảnh báo tranh chấp chủ quyền ngày một gia tăng có nguy cơ làm tình hình an ninh tại Đông Bắc Á xấu đi nhanh chóng.

Bộ Quốc phòng Mỹ tuyên bố sẽ không tuân thủ đòi hỏi gây tranh cãi của Bắc Kinh liên quan tới việc thông báo trước kế hoạch bay vào ADIZ trên biển Hoa Đông. Ngay lập tức, không cần thông báo, Mỹ đã điều 2 máy bay ném bom chiến lược B-52 bay qua ADIZ mà Trung Quốc vừa tuyên bố thiết lập.

Không chỉ Nhật Bản, Hàn Quốc hay Mỹ không đồng tình với quyết  định thành lập ADIZ của Trung Quốc, ngay cả Australia cũng đã triệu Đại sứ Trung Quốc tại Canberra để bày tỏ phản đối ADIZ nói trên.

Trong một động thái nhằm xoa dịu căng thẳng sau khi tuyên bố thiết lập ADIZ ở biển Hoa Đông, Trung Quốc đã đề xuất với Nhật Bản xây dựng một cơ chế mới nhằm ngăn chặn nguy cơ đụng độ máy bay quân sự. 

Biểu tình chồng biểu tình tại Thái Lan

Người biểu tình Thái Lan bao vây tổng hành dinh của  đảng cầm quyền Phuea Thai - Ảnh: AFP

Thủ đô của Thái Lan tuần này liên tiếp đối mặt với làn sóng biểu tình rầm rộ phản đối dự luật ân xá gây tranh cãi. Dự luật cho phép Chính phủ Thái Lan ân xá tất cả các đảng phái cũng như cá nhân bị bắt giữ liên quan đến các vụ bạo động đường phố kể từ năm 2004.

Phe đối lập cho rằng mục đích chính của dự luật nhằm "xóa tội" cho cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra thông qua điều khoản ân xá cho các cá nhân có hành vi sai trái như sát hại người biểu tình không có vũ trang.

Bất chấp việc ngày 11/11 Thượng viện Thái Lan đã bác bỏ dự luật này, những người biểu tình vẫn đổ ra đường phố nhằm kêu gọi lật đổ chính phủ đương nhiệm mà họ cáo buộc là đang bị "cựu Thủ tướng Thaksin chi phối".

Đối diện với sức ép mạnh mẽ nhất kể từ khi lên cầm quyền năm 2011, Thủ tướng Yingluck Shinawatra kiên quyết duy trì chính sách ôn hòa và kêu gọi đối thoại, đàm phán với phe đối lập.

Các nhà phân tích cho rằng các thủ lĩnh biểu tình đang tìm cách đẩy cuộc khủng hoảng hiện nay lên cao trào sau khi Thủ tướng Yingluck dễ dàng vượt qua được cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm do đảng đối lập khởi xướng.

Ai Cập: Biểu tình phản đối Luật Biểu tình

Biểu tình ở Ai Cập - Ảnh: AFP

Ngày 27/11, hàng nghìn người dân đã tập trung tại một địa điểm ở trung tâm thủ đô Cairo phản đối Luật Biểu tình vừa được ban hành.

Đây là cuộc biểu tình "được cấp phép" đầu tiên diễn ra kể từ khi đạo luật nói trên được Tổng thống lâm thời Ai Cập Atly Mansour ký sắc lệnh phê chuẩn hôm 24/11.    

Luật biểu tình quy định các nhà tổ chức phải thông báo kế hoạch biểu tình cho Bộ Nội vụ  trước ba ngày, đồng thời cho phép lực lượng an ninh sử dụng vòi rồng, dùi cui, hơi cay và "các biện pháp leo thang" như sử dụng đạn cao su và đạn bằng kim loại để giải tán biểu tình, cũng như áp đặt các chế tài nặng đối với những người vi phạm.

Ukraine để ngỏ cánh cửa liên kết với EU

Hàng nghìn người Ukraine tiếp tục xuống đường biểu tình tại Thủ đô Kiev nhằm phản đối quyết định hủy bỏ ký kết hiệp định liên kết thương mại với EU của Chính phủ.

Quyết định của Chính phủ Ukraine dừng công tác chuẩn bị ký hiệp định liên kết với Liên minh châu Âu (EU) vào cuối tháng 11 xuất phát từ việc không giải quyết được vấn đề đền bù những thiệt hại mà nền kinh tế nước này có thể phải hứng chịu do liên kết với EU.

Tuy nhiên, khả năng thỏa thuận này được ký kết vào đầu năm 2014 tại Hội nghị thượng đỉnh Ukraine-EU tiếp theo vẫn còn để ngỏ. Đây là tuyên bố của Thủ tướng Mykola Azarov trong cuộc phỏng vấn trên truyền hình ngày 24/11.

Ông Azarov cho biết, Kiev đã hy vọng được EU đền bù cho những thiệt hại kinh tế do việc thu hẹp xuất khẩu sang Nga và các nước Liên minh Hải quan đem lại (trong trường hợp Ukraine liên kết với EU). Kiev muốn EU hỗ trợ nước này đàm phán để được nhận khoản vay của Quỹ Tiền tệ Thế giới (IMF).

Tuy nhiên, thái độ "án binh bất động" của EU trong việc đưa ra đảm bảo đền bù đã khiến cho những điều kiện mà Ukraine nhận được khi liên kết với EU không vượt trội so với điều kiện mà nước này được hưởng nếu gia nhập Liên minh Hải quan gồm Nga, Belarus và Kazakhstan.

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ACD 12 và  ASEAN-GCC 3 

Trong hai ngày 25-26/11, tại thủ đô Manama, Vương quốc Bahrain, đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Diễn đàn Đối thoại hợp tác châu Á (ACD) lần thứ 12 và Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao lần thứ ba giữa ASEAN và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (gồm các nước Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và các Tiểu Vương quốc Arập Thống nhất - GCC).

Tại Hội nghị, các đại biểu đến từ 33 nước thành viên ACD đã đề xuất nhiều biện pháp thúc đẩy hợp tác. Hội nghị đã thông qua Tuyên bố chung Manama với chủ đề “Thúc đẩy Hợp tác du lịch châu Á”, đề ra các phương hướng thúc đẩy hợp tác ACD thiết thực và hiệu quả hơn như: Ủng hộ các sáng kiến và đề xuất về kết nối toàn châu Á thông qua các “con đường tơ lụa mới” nối châu Á với châu Âu; Thái Lan đăng cai Hội nghị Bộ trưởng ACD đầu tiên về kết nối khu vực và Trung Quốc tổ chức hội thảo về “các hành lang kinh tế dọc con đường tơ lụa mới” vào năm 2014; thông qua và triển khai Chương trình Hành động về năng lượng…

Hội nghị đã quyết định Hội nghị Bộ trưởng ACD lần thứ 13 sẽ được tổ chức tại Saudi Arabia năm 2014, Hội nghị Bộ trưởng ACD lần thứ 14 và Hội nghị Thượng đỉnh ACD lần thứ  2 sẽ được tổ chức tại Thái Lan năm 2015, Hội nghị Thượng đỉnh ACD lần thứ 3 sẽ được tổ chức tại Iran năm 2018.