THỊ TRƯỜNG HÀNG HÓA: Nguồn cung chịu sức ép, lúa mì và cà phê cùng tăng phiên thứ 3 liên tiếp

Gián đoạn nguồn cung và cầu tăng cao đẩy giá lúa mì đi lên

Sắc xanh tiếp tục bao phủ các mặt hàng lúa mì trong phiên 5/10, nối dài đà phục hồi sang phiên thứ ba liên tiếp. Đóng cửa phiên, giá lúa mì Chicago kỳ hạn tháng 12 trên Sở Giao dịch hàng hóa Chicago (CBOT) tăng 1,4%, lên 254,4 USD/tấn; giá lúa mì Kansas cùng kỳ hạn tăng 1%, lên 272,6 USD/tấn.

Đà tăng chủ yếu xuất phát từ lo ngại gián đoạn nguồn cung tại khu vực Biển Đen do những bất ổn liên quan đến hoạt động cảng biển và vận tải, trong khi nhu cầu nhập khẩu từ Trung Đông và châu Á duy trì ở mức cao.

Sự cố tại cảng Odessa của Ukraine đã ảnh hưởng trực tiếp đến một tàu chở ngũ cốc, trong khi một tàu vận tải ngũ cốc khác thuộc sở hữu của Thổ Nhĩ Kỳ cũng gặp sự cố trong vùng lãnh hải Romania. Theo Sở Giao dịch Ngũ cốc Rosario (BCR), tình trạng mất an ninh hàng hải kéo dài khiến tổng khối lượng xuất khẩu lúa mì của Nga và Ukraine trong tháng 9 giảm tới 80% so với mức bình quân cùng kỳ các năm trước.

Số liệu từ Cục Hải quan Ukraine và Hiệp hội Ngũ cốc Ukraine (UGA) cho thấy, lũy kế xuất khẩu lúa mì từ đầu niên vụ 2026-2027 đến ngày 5/10 chỉ đạt 2,9 triệu tấn, giảm 43% so với cùng kỳ niên vụ trước. Tại Nga, hãng tư vấn SovEcon đã hạ dự báo xuất khẩu lúa mì niên vụ 2026-2027 thêm 4,7 triệu tấn, xuống 44,7 triệu tấn. Việc chuyển hướng luồng hàng từ Biển Đen sang các cảng ở Baltic và Murmansk cũng làm phát sinh thêm chi phí vận tải khoảng 18-25 USD/tấn.

Sự sụt giảm nguồn cung từ khu vực Biển Đen đã thúc đẩy các nhà nhập khẩu tại Trung Đông và châu Á tăng cường mua hàng từ các nguồn thay thế. Cơ quan An ninh lương thực Saudi Arabia (GFSA) vừa hoàn tất phiên đấu thầu mua 683.000 tấn lúa mì giao trong tháng 11 và 12, với giá trung bình 339,2 USD/tấn. Khối lượng mua thực tế cao hơn 27,7% so với mức mời thầu ban đầu là 535.000 tấn.

Trong khi đó, dữ liệu từ Sở Giao dịch Ngũ cốc Rosario cho thấy, xuất khẩu lúa mì của Argentina trong tháng 9 vượt 1,05 triệu tấn, tăng 23% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn gấp đôi mức trung bình 5 năm và lập kỷ lục đối với tháng 9. Lũy kế từ đầu niên vụ, Argentina đã xuất khẩu hơn 16,2 triệu tấn lúa mì, hoàn thành trên 90% mục tiêu của cả niên vụ.

Đáng chú ý, 43% lượng lúa mì xuất khẩu của Argentina trong tháng 9 được vận chuyển trực tiếp tới châu Á, chủ yếu là Indonesia. Nhu cầu xuất khẩu tăng đã đẩy giá lúa mì giao ngay tại thị trường nội địa Argentina lên 229,2 USD/tấn, cao hơn mức 221,9 USD/tấn của hợp đồng kỳ hạn tháng 12, dù sản lượng vụ mới của nước này được dự báo đạt 21 triệu tấn.

Ở chiều ngược lại, tiến độ gieo trồng thuận lợi tại Bắc Bán Cầu cùng tốc độ xuất khẩu chậm của Mỹ đã phần nào kìm hãm đà tăng của giá lúa mì. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), hoạt động gieo trồng lúa mì vụ Đông niên vụ 2026-2027 tại Mỹ đã hoàn thành 36% diện tích, trong đó 16% diện tích đã nảy mầm. Tại Ukraine, tiến độ gieo trồng lúa mì vụ Đông cũng đạt khoảng 30% diện tích nhờ độ ẩm đất được cải thiện.

Báo cáo của USDA cho thấy, lượng lúa mì được kiểm định để xuất khẩu của Mỹ trong tuần kết thúc ngày 1/10 đạt 302.400 tấn, trong đó Philippines và Bangladesh là hai thị trường lớn nhất. Tuy nhiên, lũy kế từ đầu niên vụ, khối lượng lúa mì được kiểm định để xuất khẩu mới đạt 6,7 triệu tấn, giảm 35% so với cùng kỳ niên vụ trước.

Mặc dù tiến độ gieo trồng diễn ra thuận lợi, người trồng lúa mì tại Mỹ vẫn đang đối mặt với áp lực chi phí đầu vào gia tăng trong vụ mùa mới.

Theo Liên đoàn Cục Nông trại Mỹ (AFBF), mặc dù giá dầu thô WTI giảm xuống 89,4 USD/thùng sau thông tin Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) giải phóng 100 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, giá dầu diesel bán lẻ tại Mỹ vẫn neo ở mức cao, khoảng 1,48 USD/lít, tăng 86,4% so với cùng kỳ năm trước do hạn chế về công suất lọc dầu.

Diễn biến này khiến chi phí nhiên liệu phục vụ gieo trồng lúa mì vụ Đông tăng thêm 6,2 USD/ha. Trong khi đó, đến cuối tháng 9, giá phân đạm tiếp tục đi lên. Giá amoniac khan tăng 25% so với cùng kỳ năm trước, lên 1.077 USD/tấn, trong khi giá urê tăng 9%, lên 744 USD/tấn.

Theo Hiệp hội Người trồng lúa mì Quốc gia Mỹ (NAWG), giá lúa mì tại cổng trang trại hiện chỉ ở mức khoảng 235 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với chi phí sản xuất, dao động từ 257-367 USD/tấn tùy khu vực. Như vậy, người trồng lúa mì Mỹ đang phải đối mặt với mức lỗ khoảng 22-132 USD/tấn.

Trên thị trường kỳ hạn, dữ liệu từ Báo cáo Cam kết thương nhân (COT) của Ủy ban Giao dịch hàng hóa kỳ hạn Mỹ (CFTC) cho thấy, các quỹ đầu tư phi thương mại vẫn nắm giữ vị thế bán ròng 16.462 hợp đồng lúa mì Chicago, trong khi nhóm thương nhân vật chất duy trì vị thế mua ròng 13.451 hợp đồng.

Trước rủi ro gián đoạn logistics tại khu vực Biển Đen và nhu cầu mua thực tế vượt kỳ vọng từ các đợt đấu thầu quốc tế, các quỹ đầu tư đã tăng cường mua để đóng các vị thế bán khống. Hoạt động này tạo lực hỗ trợ về mặt kỹ thuật, góp phần duy trì đà tăng của giá lúa mì.

Tại thị trường trong nước, giá lúa mì giao ngay tại các cảng tương đối ổn định trong những ngày đầu tháng 10. Giá chào bán tại các cảng khu vực miền Bắc duy trì ở mức 8.600 đồng/kg, trong khi tại khu vực miền Nam dao động quanh 8.260 đồng/kg. Trong bối cảnh nguồn cung từ khu vực Biển Đen tiếp tục gián đoạn và giá trúng thầu trên thị trường quốc tế duy trì trên 339 USD/tấn, mặt bằng giá lúa mì nhập khẩu trong nước tiếp tục chịu áp lực từ diễn biến của thị trường thế giới.

Kết phiên giao dịch ngày 5/10, giá cà phê tăng phiên thứ 3 liên tiếp. Trong đó, Arabica tăng 1,32% lên 6.449 USD/tấn, trong khi Robusta tăng 1,7% lên 3.528 USD/tấn. Đà tăng diễn ra trong bối cảnh thị trường cùng lúc đối mặt với rủi ro nguồn cung vật chất và sự dịch chuyển của dòng tiền đầu cơ theo hướng tích cực.