TPHCM kiến tạo hệ sinh thái mới, hút dòng vốn FDI chất lượng cao

Chuyển từ "thu hút dự án" sang "kiến tạo hệ sinh thái"

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, cuộc cạnh tranh thu hút vốn đầu tư nước ngoài cũng đang chuyển sang một giai đoạn mới. Nếu trước đây chi phí thường là một trong những yếu tố quan trọng trong quyết định lựa chọn địa điểm đầu tư, thì ngày nay, các doanh nghiệp và tập đoàn đa quốc gia ngày càng ưu tiên những nền kinh tế có môi trường đầu tư minh bạch, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái công nghệ hoàn chỉnh.

Theo Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được, trước xu thế tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, Thành phố đang thay đổi căn bản chiến lược thu hút đầu tư, chuyển trọng tâm sang các dự án có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, có khả năng nghiên cứu và phát triển (R&D), chuyển giao công nghệ và tạo sức lan tỏa đối với doanh nghiệp trong nước. Đây cũng là bước chuyển từ mục tiêu "thu hút vốn" sang "thu hút tri thức, công nghệ và năng lực quản trị".

Thực tế cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, TPHCM tiếp tục dẫn đầu cả nước về thu hút FDI với hơn 6,8 tỷ USD, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, cơ cấu dòng vốn đang có xu hướng dịch chuyển rõ nét vào các lĩnh vực công nghệ cao, tài chính, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, logistics và nghiên cứu và phát triển. Đây là tiền đề quan trọng để Thành phố từng bước hình thành các cụm ngành công nghệ chiến lược, qua đó nâng cao khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo dự kiến của Sở Tài chính Thành phố, đến hết quý III/2026, TPHCM có thể thu hút khoảng 10–12 tỷ USD vốn FDI.

Trong bối cảnh đó, thay vì tiếp tục mở rộng các khu công nghiệp theo mô hình truyền thống, TPHCM đang hướng tới xây dựng những cực tăng trưởng mới dựa trên công nghệ, đổi mới sáng tạo và tài chính quốc tế.

Hình thành hệ sinh thái công nghệ chiến lược

Một trong những điểm nhấn trong chiến lược thu hút FDI thế hệ mới của TPHCM là xây dựng Trung tâm Phát triển Công nghệ Chiến lược tại Khu Công nghệ cao.

Theo Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM (SHTP), Thành phố đang hoàn thiện quy hoạch khu đất rộng gần 53 ha theo định hướng “Xanh - Sạch - Số”, gồm ba phân khu chức năng: sản xuất và thử nghiệm công nghệ cao; trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu; đào tạo, nghiên cứu và ươm tạo doanh nghiệp công nghệ.

Dự án được kỳ vọng trở thành hạt nhân kết nối sản xuất, nghiên cứu, đào tạo và khởi nghiệp công nghệ. Khác với cách thu hút đầu tư truyền thống, TPHCM đặt yêu cầu cao hơn đối với các dự án lớn, trong đó chú trọng cam kết về nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Thành phố cũng hướng tới áp dụng cơ chế “sandbox” để hỗ trợ thử nghiệm và thương mại hóa các công nghệ, sản phẩm mới.

Chiến lược này đã thu hút sự quan tâm của nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Intel, Qualcomm, NVIDIA, Marvell, Axon và các quỹ đầu tư, trung tâm đổi mới sáng tạo của Hoa Kỳ.

Tại chương trình “Bàn tròn giữa Chính quyền TPHCM và cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ” tổ chức tại San Francisco vào trung tuần tháng 7/2026, các doanh nghiệp cho rằng TPHCM có lợi thế về nguồn nhân lực kỹ thuật và tiềm năng phát triển các lĩnh vực AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, sản xuất tiên tiến và R&D.

Ông Chris Camacho, Phó Chủ tịch Cấp cao phụ trách Chiến lược Phát triển địa điểm và mở rộng toàn cầu của Axon, đề xuất Thành phố tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp nước ngoài và kết nối với các trường đại học để phát triển nhân lực.

Trong khi đó, bà Christina Bui, Phó Chủ tịch Protiviti và Robert Half, cho rằng cần tăng cường liên kết giữa Khu Công nghệ cao và Trung tâm Tài chính Quốc tế, đồng thời chú trọng phát triển đội ngũ quản trị theo chuẩn quốc tế và kết nối với các trường đại học, chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Theo các doanh nghiệp, đây là những yếu tố quan trọng để TPHCM hình thành một hệ sinh thái công nghệ có năng lực cạnh tranh quốc tế.

Trung tâm Tài chính Quốc tế mở rộng cánh cửa đón dòng vốn toàn cầu

Bên cạnh công nghệ cao, TPHCM còn xác định Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) là trụ cột mới để thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.

Giai đoạn 2026–2035, Việt Nam cần khoảng 1.500–1.600 tỷ USD vốn đầu tư để thực hiện các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững. Riêng TPHCM cần huy động khoảng 3,2 triệu tỷ đồng cho giai đoạn 2026–2030. Điều đó đòi hỏi phải có một thiết chế tài chính hiện đại, đủ khả năng kết nối các dòng vốn quốc tế.

Theo Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được, định hướng của Thành phố là Trung tâm Tài chính Quốc tế không chỉ là nơi tập trung các định chế tài chính, ngân hàng đầu tư và quỹ đầu tư toàn cầu, mà còn là cầu nối tiếp nhận công nghệ quản trị, chuẩn mực minh bạch, dữ liệu, chuyên gia và các mạng lưới tài chính quốc tế.

Tại chương trình Financial Roundtable (Bàn tròn Tài chính) diễn ra ngày 18/7 tại Đại học Columbia (New York, Hoa Kỳ), với sự tham dự của Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Công Vinh cùng đại diện các sở, ngành của TPHCM, nhiều định chế tài chính, nhà đầu tư và tập đoàn công nghệ quốc tế đã trao đổi về quá trình xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM.

Nhiều định chế tài chính lớn như Deutsche Bank, Morgan Stanley, Warburg Pincus, Vanguard Global, Haitong Securities cùng nhiều tập đoàn công nghệ quốc tế bày tỏ mong muốn tham gia phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM. Qualcomm cũng đã gửi Ý định thư bày tỏ mong muốn trở thành thành viên của VIFC-HCMC và mở rộng hợp tác đầu tư tại Thành phố.

Đây là tín hiệu tích cực về môi trường đầu tư, đồng thời phản ánh xu hướng các tập đoàn quốc tế đang chuyển từ mở rộng năng lực sản xuất sang đầu tư vào các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, trung tâm dữ liệu và tài chính công nghệ tại Việt Nam. Điều này cho thấy TPHCM đang vượt ra khỏi vai trò của một trung tâm sản xuất, từng bước trở thành điểm hội tụ của các dòng vốn tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong khu vực.

Tạo động lực tăng trưởng bền vững

Những chuyển động mạnh mẽ trong chiến lược thu hút FDI cho thấy TPHCM đang từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu.

Việc ưu tiên các dự án công nghệ cao, phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế, mở rộng Khu Công nghệ cao cùng các cơ chế, chính sách đặc thù, nhất là Dự án Luật Phát triển đô thị dự kiến được Quốc hội xem xét thông qua cuối năm 2026, sẽ tạo nền tảng quan trọng để TPHCM hình thành hệ sinh thái đầu tư có sức cạnh tranh trong khu vực.

Quan trọng hơn, các dự án FDI thế hệ mới không chỉ mang theo nguồn vốn mà còn kéo theo công nghệ, năng lực quản trị, mạng lưới nghiên cứu, tiêu chuẩn quốc tế và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây chính là những yếu tố giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong bối cảnh các tập đoàn đa quốc gia đang tái cơ cấu mạng lưới đầu tư và tìm kiếm những trung tâm công nghệ mới tại châu Á, TPHCM có cơ hội lớn để đón làn sóng FDI thế hệ mới. Khi các lợi thế về thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tiếp tục được hoàn thiện, dòng vốn quốc tế sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, giúp Thành phố từng bước trở thành trung tâm tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Không chỉ là điểm đến của dòng vốn FDI chất lượng cao, TPHCM đang từng bước kiến tạo một hệ sinh thái phát triển mới, tạo nền tảng để tiếp tục giữ vững vai trò đầu tàu tăng trưởng của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.

Anh Đức