TPHCM thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà, hướng tới sử dụng năng lượng xanh

Xu hướng lắp đặt điện mặt trời tăng nhanh

Nhu cầu tiêu thụ điện tăng cao cùng yêu cầu giảm phát thải đang thúc đẩy phát triển ĐMTMN tại TPHCM, đặc biệt tại các siêu thị, trung tâm thương mại và khu dân cư. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy nhận thức và hành động của người dân, doanh nghiệp trong sử dụng năng lượng sạch, tiết kiệm và chủ động ngày càng được nâng cao.

Những ngày cuối tháng 5, khi TPHCM cùng cả nước bước vào đợt nắng nóng cao điểm, trên mái nhiều trung tâm thương mại lớn, hàng nghìn tấm pin mặt trời đang tạo ra nguồn điện sạch phục vụ hệ thống điều hòa, kho lạnh, chiếu sáng, thang cuốn...

Tập đoàn Central Retail Việt Nam, doanh nghiệp có nhu cầu tiêu thụ điện lớn trong lĩnh vực bán lẻ, cho biết đã lắp đặt hệ thống ĐMTMN tại 32 trung tâm thương mại GO! và mini go! trên cả nước. Hệ thống hiện giúp giảm bình quân khoảng 14% lượng điện tiêu thụ và đáp ứng khoảng 30% nhu cầu vận hành tại mỗi điểm lắp đặt.

Tương tự, MM Mega Market Việt Nam triển khai dự án ĐMTMN tại 16 trung tâm trên toàn quốc, giúp giảm khoảng 5.000-7.000 tấn CO₂ phát thải mỗi năm.

Saigon Co.op cũng là một trong những đơn vị tiên phong lắp đặt ĐMTMN tại các siêu thị và trung tâm thương mại. Theo tính toán của đơn vị đầu tư, việc triển khai đồng bộ hệ thống ĐMTMN có thể giúp tiết kiệm khoảng hơn 350 tỷ đồng trong 25 năm vận hành và giảm khoảng 5.000 tấn CO₂ phát thải mỗi năm.

Sự phát triển mạnh mẽ của ĐMTMN diễn ra trong bối cảnh nhu cầu điện tại TPHCM tiếp tục gia tăng. Theo Tổng Công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC), đến nay Thành phố có 23.669 hệ thống ĐMTMN đấu nối lưới điện với tổng công suất 1.864,6 MWp.

Trong đó, phần lớn là các hộ dân và khách hàng cá nhân; tiếp đến là doanh nghiệp, nhà xưởng và trung tâm thương mại. Đáng chú ý, có 1.939 hệ thống điện mặt trời công suất từ 100 kWp trở lên, chủ yếu thuộc nhóm doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, quy mô hiện nay vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng phát triển của Thành phố.

Cần cơ chế, chính sách hỗ trợ đột phá

Theo các chuyên gia, với thời gian hoàn vốn trung bình hơn 4 năm và tuổi thọ hệ thống từ 15-20 năm, ĐMTMN ngày càng trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với cả hộ gia đình và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, ông Phan Thanh Lâm, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TPHCM, cho rằng để phát triển mạnh ĐMTMN cần có những chính sách đột phá như ưu đãi thuế giá trị gia tăng, tín dụng xanh với lãi suất 5%-6%/năm và đơn giản hóa thủ tục đầu tư.

Bên cạnh đó, cơ chế tính giá điện theo khung giờ được kỳ vọng tạo thêm động lực để doanh nghiệp đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng, tối ưu chi phí vận hành, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Ở góc độ quản lý, bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công Thương TPHCM, cho biết trước những thách thức về chi phí đầu tư ban đầu, yêu cầu kỹ thuật và tính ổn định của nguồn điện, Thành phố định hướng phát triển ĐMTMN theo hướng đồng bộ, hiệu quả và bền vững.

Theo bà Ngọc, Thành phố đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về lợi ích của ĐMTMN cũng như các chính sách hỗ trợ hiện hành. Đồng thời, thúc đẩy đa dạng nguồn vốn như tín dụng xanh, vốn vay ưu đãi, mô hình hợp tác mua bán điện; phát huy vai trò của Quỹ Tiết kiệm năng lượng và mô hình ESCO (công ty dịch vụ năng lượng) nhằm giảm áp lực chi phí đầu tư.

Đại diện Sở Tài chính TPHCM cho biết, trong quá trình xây dựng Luật Đô thị đặc biệt, việc nghiên cứu, đề xuất các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư điện mặt trời là cần thiết.

Sở Tài chính đề nghị Sở Công Thương, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TPHCM (Hepza), Khu Công nghệ cao TPHCM (SHTP) cùng ngành điện Thành phố phối hợp chặt chẽ, thống nhất đề xuất bổ sung các cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư, lắp đặt hệ thống ĐMTMN.

Tăng cường tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà

Mới đây, UBND TPHCM ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển ĐMTMN trên địa bàn Thành phố.

Kế hoạch nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp của Chính phủ về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; phát triển ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ; góp phần giảm phụ tải đỉnh, nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện và bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Theo đó, trong năm 2026, Thành phố phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ; riêng các tháng cao điểm nắng nóng tiết kiệm tối thiểu 10% điện năng tiêu thụ.

Cùng với đó, Thành phố triển khai đồng bộ các chương trình quản lý nhu cầu điện, dịch chuyển phụ tải và điều chỉnh phụ tải điện (DSM/DR), góp phần giảm áp lực cung ứng điện cho hệ thống điện quốc gia.

ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ sẽ được ưu tiên phát triển tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình; đồng thời khuyến khích kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) nhằm nâng cao khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ và giảm phụ tải giờ cao điểm.

TPHCM phấn đấu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình lắp đặt, sử dụng ĐMTMN tự sản xuất, tự tiêu thụ; hoặc đạt tổng công suất phát triển tương đương khoảng 20% công suất lắp đặt theo kế hoạch giai đoạn 2026-2030.

Để thực hiện mục tiêu này, UBND Thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động năm 2026 về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả; triển khai các giải pháp giảm phụ tải đỉnh, dịch chuyển phụ tải; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển ĐMTMN.

Theo các chuyên gia, TPHCM có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển năng lượng tái tạo. Thành phố có số giờ nắng cao, trung bình từ 1.400-1.700 giờ/năm, tạo tiềm năng lớn cho phát triển điện mặt trời.

Hiện nay, Chính phủ đã ban hành nhiều quy định nhằm thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, trong đó có Nghị định số 58/2025/NĐ-CP, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc triển khai rộng rãi các dự án.

Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc EVNHCMC, cho biết TPHCM hiện có khoảng 3,8 triệu hộ dân. Nếu mỗi năm có khoảng 10% hộ gia đình lắp đặt ĐMTMN, Thành phố sẽ bổ sung nguồn điện phân tán quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu tại chỗ và góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Hiện nay, EVNHCMC đang tăng cường truyền thông về lợi ích của ĐMTMN, đồng thời phối hợp các hiệp hội và đơn vị liên quan để hướng dẫn người dân triển khai thông qua website, ứng dụng và các nền tảng trực tuyến.

Lê Anh