Tránh thai không phải để giảm sinh, mà để nâng cao chất lượng dân số

Ngày 24/9, Cục Dân số, Bộ Y tế tổ chức lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai thế giới 26/9, với chủ đề "Hãy chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp để nâng cao chất lượng dân số".

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, Việt Nam đã chuyển từ mục tiêu giảm sinh sang duy trì mức sinh thay thế khi tổng tỷ suất sinh xuống dưới mức sinh thay thế. Tổng tỷ suất sinh năm 2025 đạt 1,93 con/phụ nữ, trong khi mức sinh thay thế khoảng 2,1 con/phụ nữ.

Tuy nhiên, tránh thai vẫn cần thiết để mỗi cặp vợ chồng chủ động thời điểm sinh con, khoảng cách giữa các lần sinh và chuẩn bị tốt điều kiện chăm sóc con. Đặc biệt, tránh thai hiện nay là để nâng cao chất lượng dân số, chứ không phải để giảm sinh, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Thông tin từ Cục Dân số cho biết, mang thai ngoài ý muốn vẫn là thách thức trên toàn cầu. Mỗi năm, trên thế giới có hàng triệu ca mang thai ngoài ý muốn, trong đó có nhiều trường hợp kết thúc bằng phá thai. Đáng lưu ý, khoảng 45% số ca phá thai trên thế giới được thực hiện trong điều kiện không an toàn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, tính mạng của phụ nữ.

Những con số này cho thấy, việc bảo đảm tiếp cận thông tin chính xác, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và các biện pháp tránh thai an toàn, hiệu quả, phù hợp, có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, giảm phá thai không an toàn và bảo vệ sức khỏe sinh sản - đặc biệt đối với vị thành niên, thanh niên và các nhóm còn gặp rào cản trong tiếp cận thông tin, dịch vụ.

Kế hoạch hóa gia đình không đơn thuần là phòng tránh thai

Tại Việt Nam, thời gian qua, hệ thống cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình từng bước được củng cố, phát triển và nâng cao chất lượng; phương thức cung cấp dịch vụ ngày càng đa dạng, cơ cấu sử dụng biện pháp tránh thai có những thay đổi phù hợp hơn với nhu cầu của từng nhóm dân cư.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đối mặt với một số thách thức, trong đó nhu cầu chưa được đáp ứng về kế hoạch hóa gia đình có xu hướng tăng, nhất là nhóm chưa kết hôn, không chung sống, ở mức rất cao.

Tình trạng mang thai và sinh con ở tuổi chưa thành niên còn cao tại một số khu vực, nhất là Tây Nguyên và Trung du, miền núi phía Bắc. Tảo hôn và sinh con sớm ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng tiếp tục là vấn đề cần được quan tâm.

Những vấn đề này không chỉ tác động đến sức khỏe bà mẹ, trẻ em mà còn ảnh hưởng đến cơ hội học tập, việc làm, chất lượng cuộc sống và tương lai của người trẻ; đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cấp, các ngành, gia đình, nhà trường và toàn xã hội.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, nước ta đã chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW. Điều nay không có nghĩa là giảm sự quan tâm đối với kế hoạch hóa gia đình, mà là mở rộng, thực hiện công tác dân số một cách toàn diện hơn.

Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân cũng đề ra yêu cầu có chính sách nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm thích ứng với già hóa dân số, gia tăng tỷ lệ sinh để đạt mức sinh thay thế bền vững.

Luật Dân số cũng quy định thực hiện kế hoạch hóa gia đình để mỗi cá nhân, cặp vợ chồng chủ động, tự nguyện quyết định số con, thời gian sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh, nhằm bảo vệ sức khỏe, nuôi dạy con có trách nhiệm, phù hợp với điều kiện sống của gia đình và chuẩn mực xã hội.

Vì vậy, kế hoạch hóa gia đình không đơn thuần là việc tránh thai. Khi thực hiện tốt kế hoạch hóa gia đình, sẽ góp phần phòng tránh mang thai ngoài ý muốn, hạn chế phá thai không an toàn, cải thiện sức khỏe bà mẹ, đồng thời tạo điều kiện để mỗi cá nhân, mỗi gia đình - nhất là vị thành niên, thanh niên - chủ động chăm sóc sức khỏe sinh sản và nâng cao chất lượng cuộc sống.

HM