Trung tâm Kiểm soát cận thị Mắt Sài Gòn đóng góp vào cộng đồng khúc xạ châu Á

Cận thị ở trẻ em không bắt đầu từ một con số trên đơn kính và cũng không kết thúc sau một lần khám mắt. Đằng sau sự thay đổi độ cận có thể là những biến đổi trong quá trình phát triển của mắt, cùng các thói quen học tập, sinh hoạt kéo dài nhiều năm. Vì vậy, phát hiện sớm, theo dõi tiến triển và lựa chọn phương pháp phù hợp cần được thực hiện xuyên suốt quá trình trẻ lớn lên.

Do đó, Trung tâm Kiểm soát cận thị Mắt Sài Gòn phát triển cách tiếp cận toàn diện hơn nhằm bảo vệ tối đa thị lực lâu dài của trẻ. Những kinh nghiệm từ thực tiễn thăm khám đã được chia sẻ tại Hội nghị Khúc xạ nhãn khoa châu Á lần thứ 5 (AOC 2026), diễn ra tháng 9/2026.

Thực trạng cận thị học đường và yêu cầu phát hiện sớm

ThS.BS. Nguyễn Huỳnh Yến Nhi, Trưởng khoa Kiểm soát cận thị, Bệnh viện Mắt Sài Gòn Cách Mạng Tháng Tám, trình bày báo cáo về thực trạng tật khúc xạ và các yếu tố liên quan ở học sinh tiểu học, trung học cơ sở tại một số khu vực ở Việt Nam, đồng thời đặt vấn đề tích hợp chăm sóc khúc xạ vào y tế học đường.

Cách tiếp cận này cho thấy kiểm soát cận thị không chỉ diễn ra tại cơ sở y tế. Nhà trường có thể góp phần nhận biết dấu hiệu bất thường và xây dựng môi trường học tập phù hợp; cơ sở y tế đảm nhiệm đánh giá, điều trị chuyên môn; còn gia đình tiếp tục theo dõi và đồng hành cùng trẻ.

Tinh thần đó cũng được thể hiện qua chương trình cộng đồng "Biệt đội mắt sáng" do Trung tâm triển khai trong những năm qua, từ tầm soát thị lực đến giáo dục thói quen thị giác, đưa hoạt động chăm sóc mắt đến gần hơn với môi trường sinh hoạt của trẻ.

Ở góc độ gia đình, báo cáo của Cử nhân Khúc xạ Trang Sĩ Tín, Trung tâm Kiểm soát cận thị Mắt Sài Gòn, về nhận thức của phụ huynh đối với các biến chứng lâu dài của cận thị nặng nhấn mạnh vai trò của việc hiểu đúng về bệnh. Trẻ vẫn nhìn rõ với kính hiện tại không có nghĩa cận thị đã ngừng tăng; cận thị nặng còn làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe mắt về sau.

Kết hợp công nghệ vào phác đồ cá nhân hóa

Sự phát triển của giải pháp kiểm soát cận thị mang đến thêm lựa chọn cho gia đình, đồng thời đặt ra yêu cầu đánh giá phù hợp với từng trẻ. Hiệu quả của một phương pháp cần được xem xét cùng độ tuổi, tốc độ tiến triển và khả năng tuân thủ.

Cử nhân Khúc xạ Võ Huỳnh Nhi, Tập đoàn Y khoa Sài Gòn, trình bày hai báo cáo về hiệu quả kiểm soát cận thị bằng tròng kính, gồm dữ liệu thực tế trên trẻ từ 8 đến 12 tuổi và một trường hợp cận thị khởi phát sớm được phát hiện trong quá trình theo dõi nhược thị. Trong khi đó, báo cáo của ThS.BS. Nguyễn Huỳnh Yến Nhi về thực hành kiểm soát cận thị với tròng kính tập trung vào quá trình đánh giá, lựa chọn, hướng dẫn và theo dõi khi áp dụng giải pháp vào thực tế.

Những nội dung này phản ánh yêu cầu kết hợp giữa công nghệ và quy trình chuyên môn. Mỗi giải pháp cần đặt trong bối cảnh cụ thể của trẻ, thay vì áp dụng đồng loạt cho tất cả.

Theo dõi định kỳ để kịp thời điều chỉnh

Một phương pháp kiểm soát cận thị không nhất thiết cố định trong suốt quá trình trẻ lớn lên. Diễn biến của mắt và đáp ứng với phương pháp có thể thay đổi, khiến tái khám trở thành một phần quan trọng của quá trình theo dõi.

Cử nhân Khúc xạ Nguyễn Phước Tường Vy, Trung tâm Kiểm soát cận thị Mắt Sài Gòn, chia sẻ một trường hợp có chiều dài trục nhãn cầu kiểm soát chưa đạt như mong đợi khi sử dụng atropine đơn trị. Việc đánh giá lại diễn biến cho thấy vai trò của theo dõi liên tục khi đáp ứng với phương pháp ban đầu chưa tối ưu. Báo cáo đề cập cân nhắc phối hợp Ortho-K, kính áp tròng đeo ban đêm dành cho trẻ từ 6 tuổi, có thể giảm tăng cận có thể đạt 60%.

Kết nối thực hành chuyên môn với cộng đồng

Việc đưa những vấn đề từ thực tiễn chăm sóc trẻ tại Việt Nam đến diễn đàn chuyên môn khu vực tạo thêm cơ hội để kinh nghiệm thực hành được trao đổi trong bối cảnh rộng hơn của ngành khúc xạ nhãn khoa. Đồng thời, những kiến thức và phương pháp mới cũng có thể được tiếp nhận, đối chiếu và tiếp tục hoàn thiện khi trở lại thực hành.

Chăm sóc thị lực trẻ em cần sự phối hợp liên tục giữa cơ sở y tế, nhà trường và gia đình. Tương lai thị lực không được quyết định trong một lần khám, mà được vun đắp qua những lựa chọn phù hợp, theo dõi đều đặn và điều chỉnh kịp thời.

Minh Phượng