Từ tài nguyên văn hóa đến tài sản trí tuệ và tạo ra giá trị trên thị trường

Mới đây Culture Tech 2026: From Culture to IP được tổ chức đã đưa đến một góc nhìn mới để phát triển tài nguyên văn hóa thành IP và đưa IP vào thị trường. Hội thảo do Công ty TRIHD ASIA phối hợp của Hội Tin học TP.HCM (HCA) tổ chức.

Từ tài nguyên văn hóa đến IP

ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng, Phó Viện trưởng Viện Phát triển Khoa học và Công nghệ - Giáo dục Chủ tịch TRIHD, cho rằng đằng sau một di sản, một món ăn hay một làng nghề có thể là một "mỏ IP" chưa được gọi tên. Từ kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là cách Hàn Quốc phát triển nội dung văn hóa thành hệ sinh thái trải nghiệm và tiêu dùng, bà gợi mở chuỗi giá trị từ tài nguyên văn hóa qua sáng tạo trở thành IP và chinh phục thị trường, với công nghệ đóng vai trò xuyên suốt giúp tài nguyên văn hóa được số hóa, kể lại và mở rộng khả năng tiếp cận.

Ở góc nhìn của bảo tàng, ThS. Nguyễn Khắc Xuân Thi, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, nhấn mạnh, một bảo tàng không chỉ lưu giữ hiện vật mà còn lưu giữ nhân vật, câu chuyện, ký ức và những thế giới chưa được kể hết. Tư liệu lịch sử, khi được số hóa và tiếp cận đúng cách, có thể trở thành nguyên liệu đầu vào cho các nhà sáng tạo và thế hệ creator. Tuy nhiên theo bà Thi, mở di sản cho sáng tạo cũng đòi hỏi sự tôn trọng tính xác thực của nguồn. Càng sáng tạo, càng cần nền tảng dữ liệu và hiểu biết đúng về di sản.

Ở đầu kia của chuỗi giá trị, ThS. Huỳnh Đinh Thái Linh, Tổng Giám đốc WTC Becamex, đặt vấn đề về khả năng đưa IP ra thị trường. Theo bà, một IP ra đời chưa phải là điểm kết thúc mà mới là điểm bắt đầu của quá trình sản phẩm hóa, cấp phép, phân phối và phát triển trải nghiệm. Một câu chuyện chỉ thực sự trở thành tài sản sáng tạo khi có khả năng sống tiếp ngoài tác phẩm và tạo ra giá trị trong đời sống.

Khi IP đã manh nha, hạ tầng có theo kịp?

Một góc nhìn từ điện ảnh được chia sẻ qua đoạn phỏng vấn nhà báo Hoàng Anh Tuấn, Tổng Biên tập Tạp chí Thế giới Điện ảnh. Theo ông Tuấn, Việt Nam đã manh nha có những IP từ điện ảnh và văn hóa. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, hạ tầng vẫn chạy sau IP vì địa phương chưa kịp chuẩn bị cho thời điểm IP tạo ra sức hút lớn.

Phim "Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh" từng đưa Phú Yên vào bản đồ du lịch, trong khi hạ tầng lưu trú, giao thông và dịch vụ chưa phải lúc nào cũng đáp ứng kịp nhu cầu phát sinh... cho thấy tạo ra IP mới chỉ là bước đầu; cần chuẩn bị cả hệ sinh thái để IP có thể phát triển và tạo giá trị lâu dài.

ThS Hoàng Thị Thanh Hằng nhận định, "Văn hóa có nguồn, sáng tạo có người, thị trường có nhu cầu, nhưng giữa các mắt xích ấy đang thiếu chất keo." "Chất keo" đó là một hệ sinh thái có khả năng kết nối người sở hữu tài nguyên, nhà sáng tạo, doanh nghiệp, công nghệ và thị trường; đồng thời làm rõ quyền, vai trò và lợi ích của từng bên. Đó cũng là tinh thần của "CULTURE TECH 2026: FROM CULTURE TO IP" không chỉ số hóa văn hóa, mà mở kho tài nguyên văn hóa cho ngành sáng tạo, để những giá trị được trao truyền có thể tiếp tục được kể, được phát triển thành IP và tạo ra giá trị mới trong đời sống đương đại.

Từ văn hóa đến IP không chỉ là một hành trình sáng tạo. Đó là hành trình biến tài nguyên thành tài sản và đưa những giá trị văn hóa đi xa hơn tác phẩm đã sinh ra chúng.

Trong Phiên tọa đàm "Who turns culture into IP?" tiếp theo, những vấn đề về vai trò của từng chủ thể trong chuỗi giá trị, ai sở hữu tài nguyên, ai sáng tạo, ai đầu tư, ai sở hữu quyền, ai sản phẩm hóa và ai đưa IP đến công chúng?... đều được đặt ra.

Từ góc nhìn của các diễn giả, cơ hội phát triển IP có thể đến từ rất nhiều lĩnh vực, từ thực phẩm, nông sản, làng nghề đến lịch sử, di sản và nghệ thuật. Điều quan trọng là phải nhìn thấy tiềm năng IP ngay từ những tài nguyên đang hiện hữu và xây dựng cơ chế để các bên cùng tham gia. 

Diệp Anh