Từ tinh thần ‘hộ quốc an dân’ đến khát vọng phát triển đất nước

Ngày 2/11, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Ban Giáo dục Phật giáo Trung ương, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học "Vai trò của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên mới" tại Học viện Phật giáo Việt Nam (xã Sóc Sơn, TP Hà Nội).

Hội thảo có sự tham dự của khoảng 250 đại biểu, gồm đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương; đại biểu và khách mời; các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đại diện cơ quan báo chí, truyền thông. Ban Tổ chức nhận được gần 150 tham luận của chư tôn đức và các chuyên gia, nhà khoa học trên cả nước.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh cả hệ thống chính trị đang quyết liệt triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Giáo hội Phật giáo Việt Nam chuẩn bị tổ chức Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X, đồng thời hướng tới kỷ niệm 45 năm thành lập (1981 - 2026).

Nhận diện và phát huy hiệu quả các nguồn lực

Phát biểu khai mạc, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương Phạm Tất Thắng, nhấn mạnh ý nghĩa của việc nghiên cứu, nhận diện và phát huy các giá trị Phật giáo Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.

Ông Phạm Tất Thắng khẳng định, Đảng, Nhà nước luôn nhất quán tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và xác định công tác tôn giáo có ý nghĩa chiến lược trong xây dựng, phát triển đất nước. Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu vận động, đoàn kết, tập hợp các tổ chức tôn giáo, chức sắc, chức việc, tín đồ, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đáng chú ý, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) năm 2026, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, bổ sung những quy định mới về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Chính vì vậy, cần chủ động chuẩn bị các điều kiện để luật sớm đi vào cuộc sống, trong đó những kiến nghị từ thực tiễn có ý nghĩa thiết thực.

Phân tích những yêu cầu mới trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và toàn cầu hóa, ông Phạm Tất Thắng lưu ý các tác động đến đời sống tinh thần, tôn giáo; đồng thời chỉ ra những biểu hiện thương mại hóa, mê tín, thông tin thiếu kiểm chứng trên không gian mạng và hành vi chưa phù hợp với chính pháp, pháp luật.

Theo ông, Phật giáo Việt Nam cần chú trọng giữ gìn bản sắc, nâng cao chất lượng tu học, đào tạo tăng tài và đổi mới phương thức hoằng pháp trong thời đại số.

Khẳng định vai trò đồng hành, Đảng ủy Dân vận, Mặt trận và các đoàn thể Trung ương cùng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Giáo hội Phật giáo Việt Nam; kịp thời lắng nghe, phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của chư Tôn đức, tăng ni, Phật tử; tham gia giám sát, phản biện chính sách về tín ngưỡng, tôn giáo. Đồng thời, phát huy vai trò của chức sắc, người có uy tín trong củng cố đồng thuận xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tham gia các phong trào thi đua yêu nước.

Phát biểu đề dẫn, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tập trung gợi mở những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò, đóng góp và nguồn lực của Phật giáo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Phật giáo Việt Nam có nhiều nguồn lực quý báu, từ mạng lưới tổ chức, đội ngũ tăng ni, Phật tử đến các giá trị đạo đức, văn hóa, hoạt động từ thiện, an sinh xã hội, giáo dục và hội nhập quốc tế.

Theo ông, những nguồn lực này cần được nhận diện và phát huy hiệu quả hơn, đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững, xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi khẳng định: "Việc nhận diện đúng vai trò của Phật giáo và tìm ra những giải pháp để phát huy hiệu quả hơn nữa các giá trị Phật giáo không chỉ là đòi hỏi của riêng Giáo hội, mà còn là yêu cầu của sự phát triển quốc gia".

Sự gặp gỡ giữa trí tuệ Phật giáo và tri thức khoa học xã hội

Theo Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, Ủy viên Thường trực Hội đồng Chứng minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN, sau 45 năm thành lập và phát triển, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tiếp nối truyền thống hơn 2.000 năm đồng hành cùng dân tộc, gắn bó sâu sắc với đời sống văn hóa, tinh thần và đạo đức của người Việt Nam.

Trưởng lão Hòa thượng khẳng định: "Phương châm 'Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội' của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là minh chứng sinh động cho tinh thần Phật giáo vì dân tộc, luôn dấn thân phụng sự, cống hiến cho sự nghiệp xây dựng, phát triển Phật giáo và dân tộc".

Bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, trước những biến chuyển mạnh mẽ của công nghệ, trí tuệ nhân tạo và đời sống xã hội, giáo dục Phật giáo cần tiếp tục đổi mới, chú trọng đào tạo Tăng tài, bồi dưỡng giới đức, trí tuệ và tinh thần phụng sự.

Sự gặp gỡ giữa trí tuệ Phật giáo và tri thức khoa học xã hội không chỉ thể hiện tinh thần khai phóng mở rộng của Phật giáo mà còn tạo nên một diễn đàn học thuật liên ngành uy tín cùng nhìn lại di sản quá khứ và định hướng cho tương lai.

Hội thảo "Vai trò của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên mới" được kỳ vọng cung cấp những luận cứ khoa học, thực tiễn cho chiến lược đào tạo của Giáo hội, góp phần khẳng định sứ mệnh đồng hành cùng dân tộc.

Tại hội thảo, các đại biểu tập đã trung làm rõ những giá trị cốt lõi của Phật giáo Việt Nam, nhất là tư tưởng "hộ quốc an dân", tinh thần nhập thế và vai trò đồng hành cùng dân tộc trong phát triển đất nước, hội nhập quốc tế; đánh giá thực tiễn phát huy nguồn lực Phật giáo trên các lĩnh vực giáo dục, văn hóa, từ thiện, an sinh xã hội, bảo tồn di sản, du lịch tâm linh, chuyển đổi số và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở.

Trên cơ sở đó, tổng kết thực tiễn, bổ sung luận cứ lý luận, nhận diện tiềm năng, đề xuất định hướng và kiến nghị chính sách nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực, vai trò của Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.

Sơn Hào