Việt Nam - Australia: Từ chuyển giao công nghệ đến cùng tạo ra công nghệ mới

Sáng 10/8, tại Diễn đàn Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo Việt Nam - Australia, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và giáo dục ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Australia.

Hai nước đã xây dựng nền tảng hợp tác trong nhiều lĩnh vực. Chương trình Aus4Innovation giai đoạn 2018-2028 trở thành cầu nối giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Trung tâm Công nghệ Chiến lược Australia - Việt Nam cũng mở rộng nghiên cứu từ 5G/6G sang AI, bán dẫn, an ninh mạng và công nghệ lượng tử.

Trong năm 2026, Bộ KH&CN Việt Nam đã phê duyệt Chương trình hợp tác nghiên cứu về công nghệ chiến lược giai đoạn 2026-2028. Hai bên cũng sẽ ký Thỏa thuận hợp tác về Kinh tế số và Thỏa thuận hợp tác nghiên cứu về phát triển thủy sản bền vững tại Việt Nam.

Ba chuyển dịch trong hợp tác khoa học, công nghệ

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, nền tảng hợp tác giữa hai nước đã được hình thành. Giai đoạn mới cần kết nối các chương trình, cơ sở nghiên cứu, nguồn vốn và thị trường thành một hệ thống hợp tác có khả năng tạo tác động lớn hơn.

Theo đó, hợp tác Việt Nam - Australia cần có ba chuyển dịch: Từ trao đổi kinh nghiệm sang cùng xác định và giải quyết các bài toán phát triển lớn; từ chuyển giao công nghệ sang cùng nghiên cứu, đồng tài trợ, cùng tạo tài sản trí tuệ và sản phẩm mới; từ các dự án riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái hợp tác lâu dài.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng đề xuất hai nước tập trung nghiên cứu, phát triển các công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, sinh học, năng lượng sạch và công nghệ biển, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm của chuỗi đổi mới sáng tạo.

Mỗi nghiên cứu cần được kết nối từ bài toán thị trường, nghiên cứu, thử nghiệm đến thương mại hóa. Hai bên cũng cần tiếp tục phát triển Trung tâm Công nghệ Chiến lược, kết nối các quỹ đầu tư mạo hiểm và nguồn vốn công nghệ để đưa những sáng chế có tiềm năng từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Trong năm 2026, Việt Nam tài trợ 1 triệu USD cho Trung tâm Công nghệ Chiến lược và khoảng 3 triệu USD cho 10 dự án nghiên cứu chung về công nghệ chiến lược, trong tổng số hơn 100 dự án Bộ KH&CN đã nhận được.

Gắn hợp tác kinh tế số với bài toán doanh nghiệp

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng đề xuất đẩy mạnh hợp tác kinh tế số và chuyển đổi số, gắn với thương mại hóa và kết nối thị trường cho doanh nghiệp.

Việt Nam và Australia có thể cùng lựa chọn một số ngành, doanh nghiệp cụ thể để triển khai các dự án chuyển đổi số và ứng dụng AI. Những dự án này vừa giải quyết bài toán thực tiễn của doanh nghiệp, vừa cung cấp dữ liệu, bằng chứng để Chính phủ xây dựng chính sách phù hợp hơn.

Bên cạnh đó, hai nước cần cùng đầu tư cho con người và năng lực nghiên cứu lâu dài. Australia có các trường đại học, tổ chức nghiên cứu mạnh; Việt Nam có lực lượng kỹ sư trẻ, doanh nghiệp công nghệ phát triển nhanh và cộng đồng trí thức người Việt đông đảo tại Australia.

Trên cơ sở đó, hai bên có thể phát triển các nhóm nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm chung và các chương trình để nhà khoa học làm việc trực tiếp với doanh nghiệp.

Phát biểu với sinh viên, nhà khoa học Việt Nam đang học tập và làm việc tại Australia, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Việt Nam đang triển khai chính sách thu hút nhân tài để nghiên cứu, làm chủ công nghệ chiến lược.

Theo Bộ trưởng, chính sách về thu nhập đã được xây dựng trên cơ sở tham chiếu thu nhập của Viện A-Star, Singapore. Danh mục trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia cũng đã được ban hành; các trường đại học, viện nghiên cứu đã mở cửa.

Bộ trưởng kêu gọi các sinh viên, nhà khoa học Việt Nam tại Australia trở về hoặc hợp tác với các nhóm nghiên cứu trong nước để cùng phát triển công nghệ chiến lược.

“Tôi mong rằng Tech Connect sẽ trở thành nơi những ý tưởng gặp được người thực hiện, những bài toán gặp được công nghệ, và những kết quả nghiên cứu gặp được doanh nghiệp, thị trường”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nói.

Thu Giang