Việt Nam đứng trước cơ hội lớn vươn lên trong chuỗi cung ứng AI

Nền tảng điện tử tạo lợi thế trong chuỗi cung ứng

Ngày 4/11, ông Frederic Neumann, Chuyên gia Kinh tế trưởng khu vực châu Á và Đồng Trưởng bộ phận Nghiên cứu Đầu tư Toàn cầu, khu vực châu Á của HSBC và Justin Feng, Chuyên gia kinh tế khu vực châu Á của HSBC đã đưa ra nhận định: Siêu chu kỳ AI hiện tại vẫn duy trì sức mạnh. Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) trong lĩnh vực điện tử cho thấy hoạt động sản xuất bền bỉ, đơn hàng mở rộng ở các mặt hàng điện tử công nghiệp, điện tử tiêu dùng và máy tính trên khắp châu Á cũng như thế giới.

Trong làn sóng này, Việt Nam đang cung cấp nhiều linh kiện thiết yếu phục vụ hoạt động của các trung tâm dữ liệu, như tủ mạng máy chủ và bảng mạch in.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang trở thành nhân tố quan trọng trong lĩnh vực lắp ráp và kiểm thử bán dẫn gia công. Đây là công đoạn xử lý hậu kỳ quan trọng đối với những con chip được sử dụng trong các trung tâm dữ liệu AI.

Việt Nam đã trải qua nhiều năm xây dựng năng lực sản xuất trong ngành điện tử châu Á đầy cạnh tranh, nơi các nền kinh tế như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc đại lục, Singapore, Malaysia và Thái Lan có vai trò chi phối.

Qua quá trình đó, Việt Nam đã hình thành năng lực sản xuất và lắp ráp đáng kể trong nhiều lĩnh vực, từ điện thoại thông minh, thiết bị âm thanh, màn hình, đồ gia dụng đến chip cấp thấp và hàng điện tử tiêu dùng.

Năm ngoái, tổng kim ngạch xuất khẩu máy móc điện và điện tử của Việt Nam đạt 160 tỷ USD, tương đương khoảng 30% GDP.

Cùng với đó, kinh tế Việt Nam ghi nhận kết quả tích cực trong quý 3, chủ yếu nhờ thương mại, sản xuất chế tạo và đầu tư vào cơ sở hạ tầng.

Các nhà sản xuất nước ngoài đóng góp đáng kể vào đà tăng trưởng này. Những doanh nghiệp Hàn Quốc như Samsung và LG đã xây dựng các cụm công nghiệp quy mô lớn, đồng thời hình thành hệ sinh thái nhà cung ứng tại Việt Nam. Gần đây, dòng vốn đầu tư trực tiếp ra nước ngoài (ODI) từ Trung Quốc tiếp tục tạo thêm động lực. 

Thách thức chuyển từ lắp ráp sang nâng cấp năng lực

Dù có nhiều lợi thế, Việt Nam vẫn chủ yếu đảm nhiệm khâu lắp ráp cuối cùng, trong khi các doanh nghiệp Trung Quốc và Hàn Quốc cung cấp những linh kiện, thiết bị có giá trị gia tăng cao hơn.

Do đó, những tác động lan tỏa tích cực đối với nền kinh tế trong dài hạn chưa thực sự được đảm bảo. Sự bùng nổ công nghệ AI cũng không nên dẫn đến tâm lý chủ quan.

Những lo ngại của nhà đầu tư về chi tiêu vốn và khả năng sinh lời đang gia tăng. Trong khi đó, việc mở rộng các trung tâm dữ liệu phải đối mặt với những hạn chế ngày càng nghiêm ngặt hơn về năng lượng, đất đai, nguồn nước, quy định quản lý và năng lực sản xuất.

Bước đi tiếp theo của Việt Nam là tiếp tục nâng cấp vị trí trong các chuỗi cung ứng công nghiệp.

Trung Quốc là một tiền lệ đáng chú ý khi từng chuyển mình từ một quốc gia lắp ráp sản phẩm cho các tập đoàn đa quốc gia nước ngoài thành đối thủ cạnh tranh của những doanh nghiệp hàng đầu thế giới.

Trong thập kỷ qua, Việt Nam ghi nhận mức gia tăng độ phức tạp của cơ cấu xuất khẩu lớn nhất châu Á, với động lực chính đến từ lĩnh vực điện tử. Đồng thời, nền tảng công nghiệp còn trẻ của Việt Nam đang mở rộng trong bối cảnh lực lượng lao động tại phần lớn châu Á nhanh chóng già hóa.

Lợi thế này chỉ có thể được duy trì nếu Việt Nam tận dụng thời điểm AI để xây dựng năng lực, thay vì chỉ mở rộng công suất. Điều đó đòi hỏi phát triển sâu hơn mạng lưới nhà cung ứng trong nước, đồng thời tiếp thu thêm bí quyết kỹ thuật và kinh nghiệm thương mại từ nước ngoài.

Anh Minh