Virus Hanta: Những tuyên bố mới từ WHO và ứng phó của các nước

Ngày 13/5, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết đã xác nhận 8 trường hợp nhiễm biến thể Andes của virus Hanta trong ổ dịch, được phát hiện trên tàu du lịch MV Hondius treo cờ Hà Lan. Đây là biến thể duy nhất được ghi nhận có khả năng lây truyền từ người sang người.

Trong bản cập nhật mới nhất về ổ dịch, WHO cho biết ngoài 8 ca được xác nhận bằng xét nghiệm, còn có 2 trường hợp nghi nhiễm và 1 ca chưa có kết quả. Kể từ khi con tàu bắt đầu hành trình từ Argentina vượt Đại Tây Dương vào ngày 1/4, đã có 3 người trên tàu tử vong, trong số này, 2 trường hợp được xác nhận nhiễm biến thể Andes, còn 1 trường hợp được xếp vào diện nghi nhiễm.

WHO cho biết toàn bộ các ca bệnh trong đợt bùng phát hiện nay đều là những người có mặt trên tàu du lịch. Trường hợp chưa có kết luận rõ ràng là 1 hành khách người Mỹ đã được đưa về nước. Người này hiện không có triệu chứng, song đang tiếp tục được xét nghiệm sau khi có kết quả 1 lần dương tính, 1 lần âm tính.

WHO tiếp tục đánh giá nguy cơ y tế công cộng từ ổ dịch ở mức "trung bình" đối với những người từng có mặt trên tàu và ở mức "thấp" đối với phần còn lại của thế giới.

Nguồn gốc của ổ dịch hiện vẫn chưa được xác định. Theo WHO, ca nhiễm đầu tiên có khả năng xuất hiện trước khi chuyến hải trình bắt đầu, do nạn nhân đầu tiên – một người đàn ông Hà Lan 70 tuổi – đã xuất hiện triệu chứng từ ngày 6/4, trong khi thời gian ủ bệnh của virus kéo dài từ 1 đến 6 tuần.

Chính phủ Pháp đánh giá về virus Hanta

Trong diễn biến liên quan, Chính phủ Pháp ngày 13/5 đã lên tiếng trấn an dư luận trước lo ngại về nguy cơ bùng phát dịch virus Hanta sau khi xuất hiện ca bệnh đầu tiên, khẳng định nước này hiện có đủ lượng khẩu trang dự trữ để ứng phó ít nhất trong vòng 3 tháng nếu dịch bệnh lan rộng.

Văn phòng Thủ tướng Pháp khẳng định lượng khẩu trang dự trữ hiện nay "cao hơn mức mục tiêu được đặt ra sau đại dịch COVID-19". Chính phủ cho biết năng lực sản xuất khẩu trang của Pháp hiện đạt khoảng 2,6-3,5 tỷ chiếc/năm, đủ để đối phó với một đại dịch quy mô tương đương COVID-19 nếu cần thiết.

Trước đó, phát biểu họp báo hôm 12/5, Quốc vụ khanh Y tế Stéphanie Rist cũng khẳng định hệ thống y tế Pháp hiện chưa gặp khó khăn về năng lực tiếp nhận bệnh nhân hay nguồn dự trữ thiết bị bảo hộ. Theo bà, sau đại dịch COVID-19, Pháp đã triển khai kế hoạch tái lập kho dự trữ khẩu trang theo đúng lộ trình đề ra và hiện "không có lo ngại đặc biệt" về vấn đề này.

Bà Rist đồng thời nhấn mạnh hiện chưa ghi nhận tình trạng lây lan rộng của chủng Andes - biến thể virus Hanta - trên lãnh thổ Pháp. Theo Bộ Y tế Pháp, tất cả công dân Pháp được xác định là trường hợp tiếp xúc gần hiện đều đã được nhập viện để theo dõi nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan. Quan chức y tế này cũng cho hay các bệnh nhân và các ca tiếp xúc đang được điều trị trong những phòng đặc biệt có hệ thống xử lý không khí an toàn cao, sử dụng áp suất âm để giảm đáng kể nguy cơ lây truyền virus qua đường không khí.

Chính phủ Pháp khẳng định hiện chưa xuất hiện dịch virus Hanta trên phạm vi toàn cầu và khả năng lây lan của loại virus này thấp hơn nhiều so với virus SARS-CoV-2 gây bệnh COVID-19. Giới chức y tế nước này cho biết các biện pháp giám sát, theo dõi và phòng ngừa đang được siết chặt nhằm ngăn virus lây lan trong cộng đồng.

Nhiều nước nâng cao cảnh giác

Ngày 12/5, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát dịch bệnh (CDC) châu Phi đã kêu gọi các quốc gia tăng cường giám sát và chuẩn bị ứng phó với virus Hanta, trong bối cảnh nhiều nước đồng loạt nâng mức cảnh giác sau ổ dịch liên quan đến tàu du lịch MV Hondius treo cờ Hà Lan.

Phát biểu tại cuộc họp kỹ thuật chung, Giám đốc phụ trách ứng phó khẩn cấp của CDC châu Phi, ông Yap Boum II, nhấn mạnh dù châu lục này chưa ghi nhận ca nhiễm nào, các cơ quan y tế vẫn cần duy trì hệ thống giám sát và sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống khẩn cấp.

Theo WHO, virus Hanta thuộc nhóm virus do loài gặm nhấm mang mầm bệnh và có thể lây sang người thông qua tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt của động vật nhiễm bệnh. Các chuyên gia khuyến cáo người dân duy trì vệ sinh nơi ở, bảo quản thực phẩm an toàn, ngăn chuột xâm nhập và sử dụng găng tay, chất khử trùng khi xử lý chất thải của loài gặm nhấm.

Sau cảnh báo của WHO, Algeria cũng đặt hệ thống y tế trong trạng thái cảnh giác. Bộ Y tế Algeria cho biết nguy cơ lây lan tại nước này hiện ở mức thấp nhưng một ủy ban chuyên trách đã được thành lập để điều phối các biện pháp phòng ngừa và giám sát dịch tễ. Giới chức Algeria kêu gọi người dân tránh lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội nhằm hạn chế gây hoang mang dư luận.

Trong khi đó, tại Israel, các chuyên gia y tế cảnh báo không nên thổi phồng nguy cơ từ virus Hanta và cho rằng virus này không phải mối đe dọa tương tự đại dịch COVID-19.

Trao đổi với báo giới, bác sĩ Roy Zucker thuộc Trung tâm Y tế Clalit nhận định làn sóng thông tin giật gân trên mạng xã hội đang khiến công chúng hiểu sai về mức độ nguy hiểm thực sự của virus Hanta.

Theo giới chuyên môn Israel, chủng Andes liên quan tới vụ việc hiện nay đã được phát hiện tại Nam Mỹ từ năm 1995 và từng gây một đợt bùng phát năm 2018 với 34 ca nhiễm và 11 ca tử vong trước khi được kiểm soát. Bác sĩ Zucker nhấn mạnh virus Hanta rất khó lây từ người sang người, thường chỉ xảy ra trong trường hợp tiếp xúc gần và kéo dài.

Giới chuyên môn cũng nhận định sự cố xảy ra trên tàu du lịch khiến nhiều người có cảm giác virus đang lây lan nhanh. Tuy nhiên, từ góc độ dịch tễ học, môi trường khép kín như tàu biển thực tế lại giúp cơ quan chức năng dễ kiểm soát, truy vết và cắt đứt chuỗi lây nhiễm hơn so với tại các thành phố lớn.

Một yếu tố khác được các chuyên gia nhấn mạnh là chủng Andes có tỷ lệ tử vong cao, lên tới khoảng 40% nhưng chính điều này lại hạn chế khả năng lây lan rộng. Theo quy luật tiến hóa virus, những chủng gây bệnh quá nặng thường khó phát tán trên diện rộng do người nhiễm nhanh chóng xuất hiện triệu chứng rõ ràng và bị cách ly.

An Bình