Xăng E10: Cơ hội "đánh thức" vùng nguyên liệu tỷ đô

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 29/2026/NQ-CP về thí điểm một số chính sách trong triển khai lộ trình sử dụng xăng E10, có hiệu lực từ ngày 16/6/2026 đến hết ngày 15/6/2028. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) được giao nghiên cứu, đề xuất cơ chế phát triển vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học, đồng thời đánh giá và công bố các chỉ số giảm phát thải khi sử dụng xăng sinh học.

Xăng E10 mở ra dư địa lớn cho phát triển vùng nguyên liệu ethanol

Ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT) cho biết, Bộ NN&MT xác định phát triển vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học theo hướng nâng cao năng suất, tăng cường chế biến sâu và không mở rộng diện tích bằng mọi giá.

Hiện nay, ngành trồng trọt có quy mô sản xuất lớn với khoảng 7,12 triệu ha lúa, 871.000 ha ngô, 517.000 ha sắn, 185.000 ha mía, 1,3 triệu ha cây ăn quả, 2,2 triệu ha cây công nghiệp và khoảng 1 triệu ha rau màu. Do đó, nguồn phụ phẩm phát sinh từ quá trình sản xuất rất dồi dào, có thể trở thành nguồn nguyên liệu tiềm năng cho chế biến nhiên liệu sinh học.

Theo lộ trình triển khai xăng E10 trên phạm vi toàn quốc, nhu cầu ethanol sẽ gia tăng. Tính đến cuối năm 2025, cả nước có khoảng 517.000 ha sắn với sản lượng đạt 10,5 triệu tấn, tập trung chủ yếu tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên với 251.000 ha, Trung du và miền núi phía Bắc khoảng 112.000 ha, Đông Nam Bộ khoảng 95.000 ha.

Ông Nguyễn Quốc Mạnh cho biết, chủ trương của Bộ NN&MT là phát triển ngành hàng sắn theo hướng bền vững, nâng cao năng suất thay vì mở rộng diện tích. Định hướng này đã được cụ thể hóa trong Đề án "Phát triển bền vững ngành hàng sắn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050".

Theo đó, đến năm 2030, diện tích trồng sắn cả nước được duy trì khoảng 480.000-510.000 ha, sản lượng củ tươi đạt từ 11,5-12,5 triệu tấn. Ngành sắn sẽ được phát triển tại 5 vùng trọng điểm gồm Trung du và miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.

Trong cơ cấu sử dụng, khoảng 85% sản lượng sắn tươi sẽ được dành cho chế biến sâu các sản phẩm như tinh bột, ethanol, mì chính và các sản phẩm công nghiệp khác. Đồng thời, tiếp tục khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng mới hoặc nâng cấp các nhà máy chế biến, ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tận dụng tối đa phụ phẩm và giảm thiểu tác động đến môi trường.

Theo lãnh đạo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, năm 2025 giá thu mua sắn và mía nguyên liệu ở mức thấp trong khi chi phí đầu vào tăng cao đã ảnh hưởng đến thu nhập của người sản xuất. Việc đẩy mạnh sản xuất ethanol từ sắn và mía được kỳ vọng sẽ tạo thêm đầu ra ổn định, nâng cao thu nhập cho nông dân và góp phần phát triển bền vững ngành hàng.

Bên cạnh sắn, Việt Nam còn có nhiều loại cây trồng và nguồn phụ phẩm nông nghiệp khác có thể tham gia cung cấp nguyên liệu cho sản xuất ethanol phục vụ xăng sinh học.

Để xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, ông Nguyễn Quốc Mạnh cho rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành công thương và ngành nông nghiệp và môi trường trong quy hoạch, định hướng phát triển vùng nguyên liệu. Cùng với đó, các doanh nghiệp sản xuất ethanol cần tăng cường liên kết với nông dân thông qua hợp đồng bao tiêu, hỗ trợ đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi, kho sơ chế và cơ giới hóa thu hoạch.

"Điều quan trọng nhất là người dân tham gia sản xuất nguyên liệu sinh học phải có thu nhập ổn định và hiệu quả kinh tế cao hơn so với các loại cây trồng khác. Khi đó, việc hình thành và phát triển vùng nguyên liệu mới thực sự thành công", ông Nguyễn Quốc Mạnh nhấn mạnh.

Khi xăng E10 phủ sóng toàn quốc, nhu cầu ethanol có thể đạt khoảng 1 triệu m³/năm, tạo ra thị trường khoảng 20.000 tỷ đồng và dòng tiền hơn 10.000 tỷ đồng cho khu vực nguyên liệu nông nghiệp.

Trong khi đó, sản lượng trong nước hiện mới đạt khoảng 25.000 m³/tháng. Khoảng chênh lệch rất lớn này cho thấy dư địa phát triển của ngành công nghiệp ethanol còn vô cùng rộng mở.

Đỗ Hương