Xu hướng thời tiết cuối năm: Mùa mưa kết thúc sớm, rét đậm xuất hiện muộn

Theo đó, về xu thế khí hậu quy mô lớn, hiện tượng ENSO đang ở trạng thái El Niño mạnh. Dự báo từ nay đến hết năm 2026, El Niño tiếp tục duy trì ở cường độ mạnh đến rất mạnh.

Trong bối cảnh này, các hiện tượng thời tiết, thiên tai những tháng cuối năm được dự báo như sau:

Bão, áp thấp nhiệt đới: Số lượng có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm. Trên Biển Đông có thể xuất hiện 4-6 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, trong đó khoảng 1-3 cơn có khả năng đổ bộ vào đất liền Việt Nam.

Nắng nóng: Trong tháng 9/2026, nắng nóng còn xảy ra tại khu vực từ Thanh Hóa đến TP. Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ. Số ngày nắng nóng có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm và cùng kỳ năm 2025.

Mưa vừa, mưa to: Từ nay đến tháng 10/2026, mưa vừa, mưa to có khả năng xuất hiện tại nhiều nơi trên cả nước. Sang tháng 11, lượng mưa có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm, tập trung chủ yếu tại khu vực từ Hà Tĩnh đến TP. Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ.

Đáng lưu ý, khu vực Trung Bộ có khả năng thiếu hụt mưa trong các tháng chính của mùa mưa (tháng 10-11), ảnh hưởng đến sản xuất vụ Đông Xuân, vụ Hè Thu, cây công nghiệp, hoạt động của các hồ chứa và phát điện.

Tại khu vực cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, mùa mưa có khả năng kết thúc sớm, làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mặn xảy ra sớm và gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm.

Không khí lạnh: Không khí lạnh có khả năng hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm. Rét đậm, rét hại được dự báo xuất hiện muộn, với số ngày ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm cùng kỳ. Mùa đông năm 2026 nhiều khả năng là một mùa đông ấm.

Mưa mùa hè 2026 có tính chất cực đoan

Giai đoạn từ tháng 6 đến giữa tháng 8/2026 ghi nhận thời tiết diễn biến phức tạp, đặc biệt là sự phân hóa mạnh của chế độ mưa. Tổng lượng mưa tại nhiều khu vực thấp hơn trung bình nhiều năm, song vẫn xuất hiện các đợt mưa lớn diện rộng và mưa cực đoan cục bộ, với lượng mưa ngày tại một số nơi lên tới 100-200 mm.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, tổng lượng mưa từ tháng 6 đến giữa tháng 8 phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm, nhưng phân bố không đồng đều theo không gian và thời gian. Mưa tập trung trong một số đợt lớn, khiến tổng lượng mưa tháng tại một số khu vực tăng đột biến.

Trong tháng 6/2026, tổng lượng mưa trên hầu khắp cả nước thấp hơn trung bình nhiều năm 15-50%. Khô hạn thể hiện rõ tại Trung Bộ và một phần cao nguyên Trung Bộ. Các địa phương từ Thanh Hóa đến TP. Đà Nẵng và khu vực phía tây từ Quảng Ngãi đến Gia Lai ghi nhận mức thiếu hụt 55-90% so với trung bình nhiều năm.

Trong khi đó, vùng núi phía Đông Bắc Bộ có tổng lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm 30-55%. Một số điểm quan trắc ghi nhận lượng mưa ngày vượt giá trị lịch sử, như tại Nguyên Bình (Cao Bằng) đạt 233 mm ngày 26/6, vượt kỷ lục cũ 131 mm.

Sang tháng 7/2026, lượng mưa tăng rõ rệt, diện tích khô hạn thu hẹp. Tổng lượng mưa tại nhiều khu vực vẫn thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 15-30%. Tuy nhiên, khu vực phía Bắc có lượng mưa cao hơn trung bình nhiều năm, trong đó toàn bộ vùng núi Bắc Bộ, đồng bằng Bắc Bộ, khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh và phía bắc cao nguyên Trung Bộ cao hơn 10-30%, có nơi trên 30%.

Tính cực đoan của chế độ mưa mùa hè 2026 thể hiện ở sự đan xen giữa thiếu hụt tổng lượng mưa và các đợt mưa lớn cường độ cao. Hàng loạt trạm khí tượng trên cả nước ghi nhận lượng mưa ngày cực đại và tổng lượng mưa tháng vượt các giá trị lịch sử trong cùng thời kỳ, đặt ra thách thức đối với công tác dự báo, phòng chống thiên tai và quản lý tài nguyên nước.

Thu Cúc