Ý kiến của trẻ em phải được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và phản hồi công khai, trung thực

Ngày 16/9/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1792/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em giai đoạn 2026 – 2030. Đây là một văn bản điều hành có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong chính sách chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em của Việt Nam.

Chương trình không chỉ thể chế hóa các đường lối, chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước mà còn khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc xây dựng một môi trường an toàn, bình đẳng, nơi tiếng nói và nguyện vọng của trẻ em được lắng nghe, tôn trọng và phản hồi một cách thực chất.

Theo đại diện Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, việc ban hành Quyết định này xuất phát từ yêu cầu thể chế hóa đồng bộ các quy định pháp lý quốc tế và trong nước về quyền trẻ em. Thực tiễn trong giai đoạn 2021 - 2025, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong việc triển khai các mô hình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em, nhưng cũng bộc lộ những tồn tại, hạn chế cần sớm khắc phục.

Đó là nhận thức của một số cấp, ngành, gia đình và cộng đồng về quyền tham gia của trẻ em chưa đầy đủ; chỉ tiêu nâng cao nhận thức cho trẻ em giai đoạn trước mới đạt 62% (chưa đạt mục tiêu đề ra là 85%). Ở một số nơi, việc tổ chức các mô hình còn mang tính hình thức, chưa thực chất, chưa bảo đảm tính bình đẳng giữa các nhóm trẻ em, đặc biệt là trẻ em khuyết tật, trẻ em vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số.

Nguồn lực kinh phí bố trí từ ngân sách nhà nước còn hạn chế; việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác này triển khai chưa nhiều. Do đó, việc Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 1792/QĐ-TTg là đòi hỏi khách quan nhằm hoàn thiện khung chính sách, tập trung nguồn lực để đẩy mạnh thực hiện quyền tham gia của trẻ em trong giai đoạn 2026 – 2030

Các điểm mới nổi bật và đột phá liên quan quyền trẻ em

Điểm mới đột phá nhất của Quyết định 1792/QĐ-TTg là quy định chỉ tiêu bắt buộc về trách nhiệm phản hồi của các cơ quan nhà nước. Ý kiến của trẻ em không chỉ dừng lại ở mức độ được nói lên ý kiến của mình mà 100% cấp quốc gia và ít nhất 70% cấp địa phương ý kiến, nguyện vọng của trẻ em phải được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xử lý và phản hồi công khai, trung thực.

Thúc đẩy mô hình do chính trẻ em tự khởi xướng: Thay vì người lớn thiết kế toàn bộ, chương trình đặt mốc chỉ tiêu 100% tỉnh, thành phố phải hỗ trợ triển khai các mô hình và sáng kiến do chính trẻ em đề xuất, chủ động tổ chức và thực hiện.

Đồng thời, đa dạng hóa các mô hình tham gia phù hợp với thực tiễn từng địa phương. Quyết định mới đã bổ sung và chuẩn hóa nhiều mô hình hiệu quả, phong phú từ gia đình tới môi trường học đường, cộng đồng như: diễn đàn trẻ em; phiên họp giả định Quốc hội trẻ em; đối thoại học đường; nhóm gia đình đồng hành cùng trẻ em.

Chuẩn hóa quy trình, tiêu chuẩn về sự tham gia của trẻ em và theo dõi bằng Bộ chỉ số. Quyết định này giao Bộ Y tế nghiên cứu, ban hành quy trình, tiêu chuẩn về sự tham gia của trẻ em và xây dựng Bộ chỉ số theo dõi, đánh giá đầu vào, quá trình, kết quả, hiệu quả và tác động của chương trình (hoàn thành trong tháng 12/2026).

Quyết định cũng chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương tổ chức triển khai theo đúng tinh thần "6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả", nhằm bảo đảm tính khả thi cao nhất.

Quyết định số 1792/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ là dấu mốc quan trọng, thể hiện tầm nhìn chiến lược và tính nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với thế hệ tương lai. Việc triển khai hiệu quả Chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em giai đoạn 2026 – 2030 không chỉ khắc phục những hạn chế, tính hình thức trước đây mà còn tạo động lực mạnh mẽ để nâng cao vị thế của trẻ em, chuyển từ thế bị động sang chủ động đóng góp sáng kiến cho sự phát triển chung của cộng đồng.

Để Quyết định thực sự đi vào cuộc sống, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các bộ, ngành, chính quyền địa phương, sự đồng hành của Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, các tổ chức xã hội, nhà trường và từng gia đình.

Khi tiếng nói của trẻ em được coi trọng và phản hồi một cách có trách nhiệm, Việt Nam sẽ xây dựng thành công một thế hệ công dân mới tự tin, bản lĩnh, phát triển toàn diện, sẵn sàng đóng góp cho sự phát triển phồn vinh và hạnh phúc của đất nước.

HM