Bài 2: Mở ra ‘cánh cửa’ cho điện ảnh Việt vươn tầm thế giới

Miệt mài hoạt động, luôn say mê, sáng tạo, luôn đau đáu với nền điện ảnh nước nhà để tìm mọi cách đưa điện ảnh Việt hội nhập với thế giới, TS. Ngô Phương Lan – Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển điện ảnh Việt Nam (VFDA) (nguyên Cục trưởng Cục Điện ảnh-Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã dành cho Báo Điện tử Chính phủ quỹ thời gian quý báu của bà trong những ngày đầu xuân năm mới để trao đổi về niềm say mê của bà với môn nghệ thuật thứ bảy, với niềm tin và trách nhiệm đóng góp cho sự phát triển của nền điện ảnh Việt Nam.

Khán giả luôn khao khát những tác phẩm xứng tầm

Khởi đầu câu chuyện là niềm vui về một năm 2025 với sự khuynh đảo phòng vé của "Mưa đỏ", "Tử chiến trên không"…, thị trường phim Việt năm 2025 đã "bội thu" và ghi dấu ấn mạnh mẽ trong lòng khán giả.

TS. Ngô Phương Lan đánh giá đây thực sự là tín hiệu đáng mừng và là sự phát triển đúng quy luật của thị trường dưới sự định hướng, quản lý của Nhà nước. Phim nội địa đã tăng vượt trội cả về số lượng lẫn doanh số, chiếm hơn 60% tổng doanh thu toàn thị trường. Khán giả không còn chỉ tìm đến phim "bom tấn" Mỹ, Hàn Quốc hay Trung Quốc mà đã sẵn sàng xếp hàng mua vé xem phim Việt.

TS. Ngô Phương Lan nhớ lại cách đây khoảng 20 năm, khi còn làm công tác lý luận phê bình, bà từng có một khát khao: Mong đến ngày điện ảnh Việt Nam không chỉ có một mùa phim Tết mà phải có phim ra rạp quanh năm. Khi ấy, mỗi năm chỉ có dưới 10 phim, nhiều lắm là 20 phim và không ít trong số đó bị coi là "thảm họa".

Đến nay, giấc mơ ấy đã thành hiện thực. Năm 2025 có hơn 50 phim ra rạp và dự kiến năm 2026 con số này sẽ lên đến 70-80 phim. Nội lực điện ảnh đã lớn mạnh hơn rất nhiều. Thế hệ đạo diễn đổi mới đã hoàn thành nhiệm vụ và lớp trẻ kế cận đang mang đến "luồng gió mới". Đáng mừng nhất là chúng ta đã qua thời kỳ của phim "hài nhảm". Thay vào đó là sự lên ngôi của những tác phẩm chất lượng, đa dạng đề tài từ kinh dị, tâm lý cho đến chiến tranh - cách mạng. Việc một bộ phim khai thác về đề tài chiến tranh như "Mưa đỏ" đạt doanh thu kỷ lục là minh chứng cho thấy khán giả luôn khao khát những tác phẩm xứng tầm, khơi gợi niềm tự hào dân tộc.

Theo TS. Ngô Phương Lan, Việt Nam đang ở trong một thời điểm đánh dấu sự phát triển vượt bậc về thị phần của phim Việt Nam, của sự tăng trưởng thị trường điện ảnh Việt Nam. Những thành công này kích thích những nhà đầu tư, nhà sản xuất phim không chỉ ở Việt Nam mà ở một số nước trên thế giới đến với Việt Nam.

Muốn có thương hiệu thì không thể "ngồi chờ"

Tuy nhiên, theo TS. Ngô Phương Lan để một nền điện ảnh thực sự mạnh, chúng ta cần nhiều hơn nữa những tác phẩm được khán giả nhớ tên, thành công trong nước và vươn ra quốc tế.

Chính vì vậy, trong suốt thời gian qua TS. Ngô Phương Lan đã nỗ lực không ngừng nghỉ, từ ý tưởng đổi mới cho đến những hành động quyết liệt để biến những dự án thành kết quả cụ thể, không ngừng kết nối với các đối tác nước ngoài, với những nền điện ảnh tiên tiến, mở "cánh cửa" cho điện ảnh Việt vươn tầm thế giới.

Rất nhiều hội nghị, hội thảo, nhiều chương trình xúc tiến, quảng bá điện ảnh Việt tại nhiều nước trên thế giới như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Hoa Kỳ đã được Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển điện ảnh Việt Nam tổ chức thực hiện trong năm qua. Hành trình ấy đều xuất phát từ những ý tưởng táo bạo, đổi mới của TS. Ngô Phương Lan để góp phần mở rộng, giao lưu, chia sẻ và hợp tác với các nền điện ảnh tiên tiến trên thế giới.

Từ Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội (HANIFF) với vai trò là Giám đốc đến3 kỳ Liên hoan phim châu Á-Đà Nẵng (DANAFF) rất thành công từ ý tưởng đến tổ chức thực hiện của TS. Ngô Phương Lan đã tạo được dấu ấn nhất định, hình thành những sân chơi mang tầm vóc quốc tế, vừa để giới thiệu thành tựu sáng tạo trong nước, vừa mở rộng giao lưu và hợp tác khu vực và thế giới.

Theo TS. Ngô Phương Lan để làm được điều này thì tính chủ động là yếu tố then chốt. Ngay khi Liên hoan phim năm trước bế mạc, đề án cho năm sau đã được xây dựng.

"Muốn có thương hiệu thì không thể 'ngồi chờ'. Phải chủ động tổ chức hay mang chuông đi đánh xứ người. Việc Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển điện ảnh Việt Nam tổ chức các gian hàng Việt Nam tại các Liên hoan phim Cannes, Busan hay Tokyo không chỉ để quảng bá cho DANAFF mà còn giới thiệu bối cảnh quay phim của các địa phương, khẳng định vị thế của điện ảnh Việt Nam trên bản đồ thế giới", bà nói.

Nếu HANIFF là nơi điện ảnh Việt Nam bắt đầu chào đón điện ảnh các nước trong khu vực và thế giới, thì với DANAFF là sự chủ động để quảng bá điện ảnh Việt, thông qua đó giới thiệu hình ảnh đất nước, con người, văn hóa Việt Nam với thế giới. Với những đóng góp không mệt mỏi của mình cho điện ảnh nước nhà cũng như cho sự phát triển của điện ảnh khu vực và thế giới, TS. Ngô Phương Lan không chỉ được giới chuyên môn trong nước, trong khu vực đánh giá cao mà còn được quốc tế công nhận. Mới đây, Bộ trưởng Văn hóa Pháp Rachida Dati đã trao Huân chương Văn học và Nghệ thuật bậc Sĩ quan cho TS. Ngô Phương Lan. Đây không chỉ là sự vinh danh cá nhân bà, mà còn là sự thừa nhận quốc tế đối với những đóng góp cho điện ảnh Việt Nam.

"Tạo không gian cho các nhà làm phim trẻ để họ không thấy đơn độc"

TS. Ngô Phương Lan cho biết, năm 2026, sau những chuyến quảng bá và xúc tiến hợp tác tại Hoa Kỳ, Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển điện ảnh Việt Nam quyết định xây dựng chương trình "Tiêu điểm Điện ảnh Hoa Kỳ" tại DANAFF lần thứ 4. Đây không chỉ là việc giới thiệu phim Hollywood thương mại, mà là một cái nhìn mang tính học thuật và bài bản về lịch sử điện ảnh thế giới, từ thời kỳ phim câm, những dấu ấn qua từng thập kỷ, cho đến sự cân bằng giữa dòng phim đại chúng và phim độc lập của Hoa Kỳ ngày nay, đến với khán giả Việt Nam.

"Bên cạnh đó, các chương trình Vườn ươm tài năng, Chợ dự án/Kết nối thị trường sẽ được đẩy mạnh. Chúng tôi muốn tạo ra một không gian nơi các nhà làm phim trẻ không cảm thấy đơn độc. Họ đến đây không chỉ để thi thố mà còn để tìm kiếm cơ hội hợp tác, tiếp cận các nhà phát hành và quỹ đầu tư quốc tế", TS. Ngô Phương Lan thông tin.

Bà cũng chia sẻ: Chúng tôi sẽ tiếp tục kiên định với con đường đưa điện ảnh Việt ra thế giới một cách chủ động. Năm 2026, ngoài việc tổ chức DANAFF lần thứ 4 thật bài bản, chúng tôi sẽ tiếp tục hiện diện tại các sự kiện điện ảnh lớn như Cannes, Busan, Tokyo với quy mô chuyên nghiệp hơn. Mục tiêu không chỉ là giới thiệu phim, mà là xây dựng một hệ sinh thái nơi các nhà làm phim, đặc biệt là người trẻ, được hỗ trợ từ khâu ươm mầm kịch bản cho đến khi đưa tác phẩm ra rạp và ra thế giới.

TS. Ngô Phương Lan tin tưởng, với nội lực đang lên của ngành, cộng với hành lang pháp lý ngày càng hoàn thiện từ Nghị quyết mới, điện ảnh Việt Nam sẽ không chỉ dừng lại ở những kỷ lục doanh thu trong nước mà sẽ thực sự trở thành một ngành công nghiệp văn hóa mũi nhọn, đóng góp vào sức mạnh mềm của quốc gia.

Diệp Anh