Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kịch bản sản xuất trước tình hình xung đột Trung Đông

Giữ mục tiêu tăng trưởng giữa biến động địa chính trị và chi phí leo thang

2.Theo Bộ, giai đoạn 2026-2030, ngành đặt mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững theo hướng xanh, sinh thái, giảm phát thải, bảo đảm an ninh lương thực và nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn. Tốc độ tăng trưởng GDP toàn ngành dự kiến đạt khoảng 3,6-4%/năm; kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng 8-12%/năm.

Riêng năm 2026, ngành phấn đấu đạt mức tăng trưởng 3,7-4%, với tổng kim ngạch xuất khẩu khoảng 73-74 tỷ USD. Kết quả sản xuất, xuất khẩu trong những tháng đầu năm được đánh giá có tín hiệu tích cực, tạo cơ sở để hoàn thành mục tiêu đề ra.

Tuy nhiên, xung đột tại Trung Đông được nhận định sẽ tác động đến ngành thông qua nhiều kênh. Trước hết là chi phí đầu vào tăng do giá năng lượng leo thang, kéo theo giá vật tư nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi và chi phí vận chuyển. Ước tính chi phí sản xuất nông nghiệp có thể tăng 3–5%.

Bên cạnh đó, chi phí logistics tăng mạnh, cước vận tải biển tăng từ 25-35%, thời gian vận chuyển kéo dài, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, đặc biệt với các mặt hàng tươi sống như thủy sản, rau quả. Một số ngành hàng có tỷ trọng xuất khẩu lớn vào Trung Đông như điều, hồ tiêu có nguy cơ bị gián đoạn.

Ngoài ra, xung đột còn có thể tác động gián tiếp đến nhu cầu thị trường toàn cầu khi tăng trưởng kinh tế suy giảm, ảnh hưởng đến xuất khẩu nông sản.

Dù vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng tác động trực tiếp từ thị trường Trung Đông là không lớn do khu vực này chỉ chiếm khoảng 2-2,2% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Tuy nhiên, rủi ro gián tiếp từ đứt gãy chuỗi cung ứng và chi phí vận tải tăng cần được theo dõi chặt chẽ.

Có kịch bản ứng phó, giảm rủi ro chuỗi cung ứng và duy trì xuất khẩu

Trên cơ sở đó, Bộ đã xây dựng 3 kịch bản ứng phó tương ứng với thời gian xung đột kéo dài 1 tháng, 3 tháng và 1 năm, đồng thời đề ra nhóm giải pháp cấp bách và dài hạn.

Trong ngắn hạn, Bộ tập trung ổn định nguồn cung và giá vật tư đầu vào; theo dõi sát diễn biến thị trường, thiết lập cơ chế cảnh báo sớm về rủi ro logistics; hỗ trợ doanh nghiệp giãn nợ, lưu kho, bảo quản hàng hóa; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường thay thế.

Cùng với đó, các chính sách tín dụng, thuế được rà soát theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, giảm chi phí sản xuất và duy trì dòng tiền trong bối cảnh thị trường biến động.

Về dài hạn, ngành tiếp tục cơ cấu lại sản xuất theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển nông nghiệp xanh, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; tăng khả năng tự chủ về nguyên liệu đầu vào.

Bộ cũng kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ về tín dụng, thương mại, bảo hiểm nông nghiệp; tăng cường xúc tiến thị trường, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người sản xuất.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong bối cảnh nhiều biến động, việc chủ động xây dựng kịch bản ứng phó sẽ giúp ngành nâng cao khả năng chống chịu, tận dụng cơ hội tái cấu trúc, qua đó duy trì tăng trưởng bền vững trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

Đỗ Hương