Bộ trưởng Bộ Y tế: Minh bạch giá thuốc, thiết bị y tế, tránh tăng giá, đẩy giá

Cân nhắc kỹ đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sau 13 năm triển khai là cần thiết, nhằm tiếp cận toàn diện hơn với công tác phòng bệnh và bảo đảm đồng bộ với các điều ước quốc tế liên quan.

Về độ tuổi được sử dụng thuốc lá, trước đề xuất nâng lên 21 tuổi, Bộ trưởng cho biết phương án từ đủ 18 tuổi trở lên được xây dựng trên cơ sở tiếp cận quy định của Luật Dân sự về năng lực hành vi, bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật. Theo thống kê của Bộ Y tế, khoảng 117 quốc gia quy định độ tuổi từ 18 trở lên, trong khi 16 quốc gia quy định từ 21 tuổi trở lên.

Đối với đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ, Bộ trưởng cho biết đây là nội dung đã được cơ quan soạn thảo nghiên cứu, báo cáo Chính phủ và tổ chức lấy ý kiến tất cả thành viên Chính phủ.

Từ kinh nghiệm quốc tế, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết New Zealand từng thông qua chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào năm 2022, nhưng đã bãi bỏ trước khi có hiệu lực. Maldives là quốc gia đầu tiên đưa chính sách này vào thực hiện từ tháng 11/2025, áp dụng với toàn bộ người sinh từ năm 2007 trở về sau. Tuy nhiên, đây là quốc đảo có quy mô dân số khoảng 530.000 người.

Tại Anh, dự thảo Luật Thuốc lá và Thuốc lá điện tử được đưa ra tháng 4 cũng đề xuất cấm bán thuốc lá cho những người sinh từ tháng 1/2009 trở về sau, nhưng chính sách dự kiến đến năm 2027 mới có hiệu lực.

Vì vậy, đến nay chưa có đủ căn cứ thực tiễn để đánh giá đầy đủ tác động và hiệu quả của chính sách này. Chính phủ cũng cho rằng chưa đủ cơ sở để đề xuất đưa quy định cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự thảo luật.

Nhắc đến ý kiến cho rằng "có lợi ích gì ở chỗ này hay không", Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan khẳng định "Chắc chắn không doanh nghiệp nào có thể tiếp cận tất cả các thành viên Chính phủ để đưa nhóm lợi ích vào trong chính sách này".

Đối với các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, đồng thời nghiên cứu lộ trình do Chính phủ quy định để phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Đối với các hành vi bị nghiêm cấm, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp tục rà soát. Riêng quy định về thuốc lá có nicotine và không có nicotine đã được bổ sung trong Báo cáo tiếp thu, giải trình ngày 8/11 và dự thảo mới. Theo đó, dự thảo bổ sung quy định về các chất, nguyên liệu khác thay thế được sử dụng cho thuốc lá tại khoản c Điểm 3, nhằm bao quát các hình thức thuốc lá mới có thể phát sinh.

Về đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá, Bộ trưởng nhấn mạnh thẩm quyền giao Chính phủ. Theo Bộ trưởng, Chính phủ đánh giá đề xuất tăng diện tích cảnh báo là phù hợp nên sẽ rà soát, đánh giá để quy định mức tăng cụ thể trong quá trình xây dựng nghị định.

Thống kê năm 2025 cho thấy, có 77 quốc gia áp dụng diện tích cảnh báo trung bình từ 65% trở lên, 25 quốc gia quy định từ 75% trở lên và 11 quốc gia áp dụng từ 85% trở lên. Trên cơ sở rà soát, đánh giá tác động và tham khảo thông lệ quốc tế, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh, sẽ tham mưu cho Chính phủ để có quy định phù hợp.

Kiểm soát giá thuốc và trang thiết bị y tế

Đối với những nội dung sửa đổi liên quan đến Luật Trẻ em, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết nguyên tắc của cơ quan soạn thảo là đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Về điều kiện hoạt động của cơ sở dịch vụ bảo vệ trẻ em, Bộ trưởng cho biết Luật Đầu tư quy định điều kiện kinh doanh đối với cơ sở chăm sóc trẻ em, trong khi Luật Trẻ em quy định điều kiện đối với cơ sở dịch vụ bảo vệ trẻ em, nhưng hoạt động dịch vụ bảo vệ trẻ em không thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Vì vậy, cần sửa đổi quy định để phù hợp với Luật Đầu tư đã được Quốc hội thông qua.

Bộ trưởng nhấn mạnh, bỏ tiền kiểm đối với cơ sở dịch vụ bảo vệ trẻ em không có nghĩa là giảm yêu cầu bảo vệ trẻ em. Quyền và lợi ích tốt nhất của trẻ em vẫn phải được ưu tiên. Các nội dung tại Điều 56, Điều 57 được rà soát, thể hiện tiếp trong Điều 58, Điều 59 nhằm bảo đảm đầy đủ quyền và yêu cầu đối với dịch vụ bảo vệ trẻ em.

Về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, Bộ trưởng cho biết Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm trên môi trường mạng đã được ký kết vào tháng 4/2026. Luật An ninh mạng năm 2025 cũng đã có Điều 16 quy định cụ thể về phòng, chống xâm hại trẻ em trên không gian mạng. Do đó, các nội dung của dự án luật được xây dựng phù hợp với những quy định đã được Quốc hội thông qua.

Đối với giá thuốc và trang thiết bị y tế, Bộ trưởng cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ rà soát, hoàn thiện pháp luật, sửa đổi các quy định của Luật Đấu thầu đến hướng dẫn thực hiện, kiểm soát giá niêm yết và giá bán tại các cơ sở y tế.

Trong dự án luật lần này, cơ quan soạn thảo tập trung xử lý những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, nhất là yêu cầu công khai, minh bạch giá thuốc và trang thiết bị y tế, tránh tình trạng tăng giá, đẩy giá hoặc xác định giá không phù hợp trong quá trình đấu thầu.

Về y tế cơ sở, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu về việc bảo đảm năng lực cho các trạm y tế, nhất là điều kiện tham gia đấu thầu, cơ sở hạ tầng và các điều kiện cần thiết để triển khai nhiệm vụ. Quốc hội cũng đã thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia với nhiều giải pháp nâng cao năng lực hệ thống trạm y tế cơ sở.

Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Đào Hồng Lan khẳng định Bộ Y tế và Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan thẩm tra của Quốc hội, tiếp thu ý kiến đại biểu, hoàn thiện các nội dung của dự án luật trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Thùy Linh