Chữa trị sốt xuất huyết Dengue: Khi gánh nặng vượt qua những con số

Dịch diễn biến quanh năm và phức tạp

Những năm gần đây, sốt xuất huyết Dengue tại Việt Nam xuất hiện quanh năm trên diện rộng, khiến việc dự đoán thời điểm bùng phát dịch ngày càng trở nên khó khăn1. Bên cạnh đó, độ tuổi trung bình của người mắc sốt xuất huyết Dengue có xu hướng gia tăng, chuyển dịch sang nhóm người lớn.

Sự biến động này không phải là hiện tượng nhất thời mà phản ánh những thay đổi lớn đang diễn ra trên toàn cầu. Theo các chuyên gia quốc tế, đô thị hóa nhanh, gia tăng biến động dân cư và tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu là những yếu tố chính tạo điều kiện cho muỗi vằn Aedes aegypti sinh sôi và duy trì nguy cơ bùng phát dịch sốt xuất huyết Dengue.

Theo Bộ Y tế, từ 14/12/2024 đến 17/12/2025, cả nước ghi nhận 181.237 ca mắc sốt xuất huyết Dengue, trong đó có 43 ca tử vong - tăng 33% số ca mắc và tăng 17 ca tử vong so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 1/2026, cả nước ghi nhận 20.188 ca mắc và 2 ca tử vong, số ca mắc tăng gấp đôi so với cùng kỳ 2025, cho thấy gánh nặng bệnh ngày càng gia tăng.

Hệ lụy kéo dài từ giai đoạn điều trị đến khi hồi phục

Khi sốt xuất huyết Dengue khởi phát, nguy cơ lớn nhất không chỉ nằm ở cơn sốt ban đầu mà ở khả năng bệnh diễn tiến nhanh và khó lường. Trong thời gian ngắn, người bệnh có thể rơi vào sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan, buộc phải hồi sức tích cực và kéo dài thời gian điều trị. Nguy cơ này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, từ trẻ em đến người trưởng thành, đặc biệt các nhóm dễ tổn thương như trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch và người có bệnh nền (tim mạch, đái tháo đường, gan thận, béo phì).

Ở những nhóm này, sức đề kháng yếu hoặc tình trạng sức khỏe sẵn có khiến bệnh dễ trở nặng và gây nhiều biến chứng hơn.

Phóng sự "Gánh nặng khôn lường do sốt xuất huyết Dengue" do Báo Điện tử Chính phủ thực hiện nhằm chỉ ra những hệ lụy nguy hiểm ẩn sau căn bệnh tưởng chừng quen thuộc

Theo phóng sự "Gánh nặng khôn lường do sốt xuất huyết Dengue" do Báo Điện tử Chính phủ thực hiện, một bệnh nhi 7 tuổi tại An Giang nhập viện vào ngày thứ 5 của bệnh và nhanh chóng rơi vào suy gan cấp, hôn mê gan do biến chứng hiếm gặp, buộc phải thở máy, lọc máu và thay huyết tương kéo dài nhiều tuần. Ở nhóm người trưởng thành, trường hợp một người bệnh 46 tuổi tại TPHCM, có tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường đã nhập viện trong tình trạng sốc nặng, huyết áp tụt sâu, phải hồi sức tích cực.

Đáng lưu ý, phóng sự cũng ghi nhận trường hợp một bệnh nhi mắc bệnh lần hai và diễn tiến nặng. Chia sẻ trong phóng sự, phụ huynh của bệnh nhi cho biết bà không nghĩ rằng mắc sốt xuất huyết Dengue lần thứ hai lại có thể nguy hiểm đến như vậy.

Không dừng lại ở giai đoạn cấp tính, nhiều trường hợp đối mặt với những hệ lụy kéo dài sau khi khỏi bệnh. Chia sẻ trong phóng sự, một người bệnh cho biết đã gặp phải tình trạng suy nhược, đau nhức, rụng tóc và rối loạn kinh nguyệt kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống. Từ những tổn thương sức khỏe cá nhân, gánh nặng của sốt xuất huyết Dengue lan rộng ra đời sống gia đình và xã hội cho thấy bệnh không còn là vấn đề điều trị ngắn hạn mà là thách thức dài hạn đối với sức khỏe cộng đồng.

Khi sốt xuất huyết Dengue trở thành áp lực tài chính cho cả gia đình

BS.CKII. Nguyễn Trung Cấp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết chi phí điều trị những ca bệnh sốt xuất huyết nặng có thể lên tới hàng trăm triệu, có trường hợp thậm chí hơn 1 tỷ đồng. Nghiên cứu ước tính gánh nặng tài chính do sốt xuất huyết Dengue gây ra cho Việt Nam dao động từ 30 triệu đến 95 triệu USD mỗi năm.

Trong 9 tháng đầu năm 2025, quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) đã chi trả hơn 280 tỷ đồng cho việc điều trị sốt xuất huyết Dengue. Con số này liên tục tăng trong 3 năm gần đây. Mặc dù BHYT đã hỗ trợ phần lớn chi phí điều trị, như trường hợp người bệnh tại Bạc Liêu được quỹ BHYT chi trả hơn 900 triệu đồng trong tổng chi phí 1,1 tỷ đồng, nhưng gánh nặng tài chính đối với người bệnh và gia đình vẫn rất lớn. Phần chi phí còn lại, cùng thời gian điều trị kéo dài và gián đoạn lao động, tiếp tục tạo áp lực lên đời sống của nhiều hộ gia đình.

Trước áp lực ngày càng lớn của sốt xuất huyết Dengue, các chuyên gia y tế nhấn mạnh cần thay đổi từ tư duy "đối phó" sang chủ động "phòng ngừa".

Theo PGS.TS.BS Phạm Văn Quang, Trưởng Khoa Hồi sức tích cực chống độc, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM), sốt xuất huyết Dengue có thể điều trị tốt nếu phát hiện sớm, không để bệnh diễn tiến nặng dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như sốc sốt xuất huyết hay suy đa tạng. Do đó, mỗi người dân cần tháo gỡ tâm lý chủ quan, chủ động nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo để can thiệp kịp thời.

Song song với việc điều trị, bài toán kinh tế trong phòng bệnh cũng cần được nhìn nhận một cách thực tế hơn. Theo đại diện Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, việc phòng bệnh thực chất là một khoản "đầu tư" vì có thể giúp người dân tiết kiệm được hàng trăm triệu đồng chi phí điều trị.

Một chiến lược phòng chống hiệu quả hiện nay đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa các biện pháp truyền thống và hiện đại. Bên cạnh việc kiểm soát véc-tơ, tránh muỗi đốt, sự xuất hiện của vắc-xin phòng sốt xuất huyết Dengue từ năm 2024 đã tạo thêm một "lá chắn" chủ động. Việc phòng bệnh chủ động bằng các biện pháp kết hợp là chìa là chìa khóa để giảm thiểu đáng kể số ca mắc nặng, từ đó giảm nhẹ gánh nặng cho mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội.

Vĩnh Hoàng