Cơ chế, chính sách ưu đãi cho đơn vị điều độ hệ thống điện quốc gia

Nguyên tắc thực hiện cơ chế, chính sách ưu đãi, ưu tiên

Theo Nghị định, ưu tiên đầu tư đồng bộ, hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và tự động hóa trong công tác điều độ, vận hành hệ thống điện và công tác điều hành giao dịch thị trường điện, phù hợp với quy mô, định hướng phát triển điện lực quốc gia từng thời kỳ và cấp độ thị trường điện cạnh tranh.

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được hưởng các cơ chế, chính sách ưu đãi, ưu tiên về nguồn nhân lực quy định tại (*) dưới đây và các quy định khác của pháp luật có liên quan, được chi trả các khoản thu nhập tăng thêm, phúc lợi và bảo hiểm hưu trí bổ sung cho người lao động trực tiếp thực hiện công tác điều độ hệ thống điện quốc gia và điều hành giao dịch thị trường điện.

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện có trách nhiệm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, điều kiện làm việc an toàn, an ninh thông tin cho người lao động trực tiếp thực hiện công tác điều độ hệ thống điện quốc gia và điều hành giao dịch thị trường điện theo cơ chế, chính sách quy định tại (**) dưới đây và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Các khoản thuê chuyên gia tư vấn, thu nhập tăng thêm cho người lao động trực tiếp thực hiện công tác điều độ hệ thống điện quốc gia và điều hành giao dịch thị trường điện và chế độ bảo hiểm hưu trí bổ sung quy định tại (*) dưới đây được hạch toán vào chi phí, giá thành kinh doanh của Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện và được tính để thu hồi trong giá dịch vụ điều độ vận hành hệ thống điện và giá dịch vụ điều hành giao dịch thị trường điện lực hằng năm.  

Cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư cơ sở hạ tầng và các hệ thống thiết yếu khác

Nghị định quy định rõ cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư cơ sở hạ tầng và các hệ thống thiết yếu khác của Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện phục vụ công tác điều độ, vận hành hệ thống điện và công tác điều hành giao dịch thị trường điện:

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được ưu tiên đề xuất, tham gia và thực hiện các dự án đầu tư sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), vốn ODA không hoàn lại, vốn vay ưu đãi nước ngoài, trong nước hoặc vốn vay thương mại trong nước và quốc tế theo quy định của pháp luật. 

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được cơ quan có thẩm quyền xem xét cho thuê đất không đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai để bảo đảm hoạt động ổn định, an toàn, lâu dài và an ninh cho công tác điều độ hệ thống điện quốc gia và điều hành giao dịch thị trường điện.  

Nguồn vốn đầu tư và cơ chế, chính sách ưu đãi huy động vốn

Theo Nghị định, nguồn vốn đầu tư các dự án cơ sở hạ tầng và các hệ thống thiết yếu khác bao gồm: Vốn chủ sở hữu; vốn đầu tư công; vốn vay thương mại trong và ngoài nước; vốn ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài được cấp phát hoặc vay lại từ ngân sách nhà nước, vốn vay được Chính phủ bảo lãnh; các nguồn vốn huy động hợp pháp khác.

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được ưu tiên tiếp nhận và khai thác các khoản viện trợ không hoàn lại không thuộc nguồn hỗ trợ phát triển chính thức của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài, các khoản tài trợ, tặng cho của các tổ chức, cá nhân trong nước dưới hình thức các khóa đào tạo chuyển giao công nghệ, tư vấn kỹ thuật, hội thảo chuyên ngành, công trình, thiết bị và các hạng mục kỹ thuật phù hợp với hạ tầng theo quy định của Chính phủ về quản lý và sử dụng viện trợ không hoàn lại không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức của cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài dành cho Việt Nam. Các khoản hỗ trợ này được sử dụng phục vụ nghiên cứu, thử nghiệm các giải pháp điều độ hệ thống điện, điều hành giao dịch thị trường điện và đào tạo phát triển nguồn nhân lực.  

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được ưu tiên tiếp cận, sử dụng vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ để thực hiện các dự án được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt theo pháp luật về đầu tư công và nợ công với cơ chế tài chính theo quy định hiện hành.  

Đối với các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng và các hệ thống thiết yếu khác phục vụ công tác điều độ, vận hành hệ thống điện và điều hành giao dịch thị trường điện, trường hợp vay vốn thương mại trong nước hoặc vay vốn nước ngoài, Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được ưu tiên xem xét cấp bảo lãnh bởi Chính phủ theo quy định của pháp luật về quản lý nợ công và các quy định có liên quan.  

Trong vòng 3 năm kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực (25/5/2026), Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được bổ sung và duy trì vốn điều lệ tối thiểu là 3.000 tỷ đồng để bảo đảm năng lực tài chính trong việc thu xếp và huy động vốn cho các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng và các hệ thống thiết yếu. Việc tăng vốn điều lệ được thực hiện thông qua các hình thức: để lại lợi nhuận sau thuế còn lại sau khi trích lập và sử dụng các quỹ theo quy định; cấp vốn đầu tư công hoặc vốn ODA, dưới hình thức cấp phát cho các dự án đầu tư xây dựng. Trường hợp tiến độ tăng vốn điều lệ qua các dự án đầu tư không đáp ứng yêu cầu nêu trên, Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được bổ sung vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước và các nguồn vốn hợp pháp khác theo pháp luật để bảo đảm mức vốn điều lệ tối thiểu.  

Trường hợp doanh nghiệp huy động vốn để thực hiện dự án dẫn đến tổng số nợ phải trả vượt quá 3 lần vốn chủ sở hữu được ghi trên báo cáo tài chính quý hoặc báo cáo tài chính năm gần nhất với thời điểm huy động vốn, Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện có thể tiếp tục triển khai dự án sau khi đánh giá tình hình tài chính của dự án, xây dựng phương án vay, trả nợ khả thi và báo cáo Cơ quan đại diện chủ sở hữu giám sát việc sử dụng vốn và theo dõi nghĩa vụ trả nợ cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ hoặc khi hệ số nợ phải trả so với vốn chủ sở hữu giảm xuống dưới 3 lần.  

Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính và trích lập đầy đủ các quỹ theo quy định của pháp luật, Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được sử dụng phần lợi nhuận sau thuế còn lại để bổ sung vốn điều lệ, đầu tư và triển khai các dự án phục vụ hoạt động điều độ hệ thống điện và điều hành giao dịch thị trường điện theo danh mục cơ sở hạ tầng và các hệ thống thiết yếu khác của Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện phục vụ công tác điều độ, vận hành hệ thống điện và công tác điều hành giao dịch thị trường điện. Phần lợi nhuận sau thuế không sử dụng vào mục đích nêu trên phải được nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định.  

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được Nhà nước xem xét ưu tiên bố trí vốn để bổ sung vốn điều lệ thông qua hình thức giao đất và các tài sản khác gắn liền với đất phục vụ trực tiếp cho hoạt động điều độ hệ thống điện và điều hành giao dịch thị trường điện.  

Cơ chế, chính sách ưu tiên nhằm thu hút nguồn nhân lực chất Iượng cao (*)

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được thuê chuyên gia tư vấn trong nước theo thỏa thuận, tuy nhiên không vượt quá 1,5 lần so với mức lương chuyên gia theo quy định của Nhà nước. Trường hợp cần thiết thuê chuyên gia nước ngoài, Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được phép thỏa thuận, áp dụng cơ chế, áp dụng mặt bằng trả thù lao thuê chuyên gia của các tổ chức tín dụng nước ngoài có văn phòng đại diện tại Việt Nam.  

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được chi thu nhập tăng thêm (theo tỷ lệ 30% mức lương theo hệ số hiện hưởng) do doanh nghiệp xây dựng (không bao gồm phụ cấp) cho người lao động trực tiếp thực hiện công tác điều độ hệ thống điện quốc gia và điều hành giao dịch thị trường điện và được trả cùng với kỳ lương hằng tháng. 

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được chi trả cho người lao động trực tiếp thực hiện công tác điều độ hệ thống điện quốc gia và điều hành giao dịch thị trường điện chế độ bảo hiểm hưu trí bổ sung trong suốt quá trình công tác tại Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện. Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện căn cứ vào điều kiện tài chính để quyết định hình thức, phạm vi và mức đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung. 

Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện được xem xét áp dụng loại trừ, miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm trường hợp phát sinh thiệt hại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ khi người lao động trực tiếp thực hiện công tác điều độ hệ thống điện quốc gia và điều hành giao dịch thị trường điện thực hiện đúng các trách nhiệm như sau: (**)

Chấp hành quyết định của cấp trên theo quy định về công tác điều độ hệ thống điện quốc gia và điều hành giao dịch thị trường điện; thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, bảo đảm khách quan, minh bạch, không vụ lợi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Căn cứ yêu cầu kỹ thuật và tình hình thực tiễn để kịp thời đưa ra quyết định trong trường hợp pháp luật chưa có quy định cụ thể nhằm bảo đảm an toàn, liên tục, ổn định của hệ thống điện và thị trường điện.

Chủ động áp dụng giải pháp, quyết định xử lý nhanh trong tình huống khẩn cấp để bảo đảm khả năng cung cấp điện, vận hành liên tục và an toàn hệ thống điện và thị trường điện; báo cáo, đề xuất với cấp có thẩm quyền khi phát sinh sự cố, thiệt hại hoặc rủi ro do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng hoặc do lỗi từ đơn vị khác, vượt quá khả năng kiểm soát của bản thân.

Chủ động nghiên cứu, đề xuất giải pháp đổi mới, sáng tạo, cách làm đột phá để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong cơ chế, chính sách, nhất là các nội dung chưa được quy định hoặc không còn phù hợp, nhằm nâng cao hiệu quả và đóng góp tích cực cho hoạt động điều độ hệ thống điện quốc gia và điều hành giao dịch thị trường điện.

Khi bị cản trở, gây sức ép hoặc chịu sự can thiệp trái pháp luật trong quá trình ra quyết định điều độ, xử lý tình huống khẩn cấp thì kịp thời báo cáo với cơ quan, đơn vị có thẩm quyền về hành vi vi phạm.

Nghị định có hiệu lực thi hành từ 25/5/2026.

Minh Hiển