Đại sứ Anh: Việt Nam ngày càng có tiếng nói có trọng lượng trên trường quốc tế

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, Đại sứ nhận định, câu chuyện phát triển của Việt Nam không đơn thuần là câu chuyện kinh tế. Song hành với tăng trưởng là sự phát triển mạnh mẽ của quan hệ đối ngoại, thể hiện qua vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong ASEAN cũng như quan hệ ngày càng sâu rộng với các cường quốc và đối tác trên thế giới.

Việt Nam đang có khả năng đóng góp tích cực vào việc tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề chung, từ thương mại, an ninh đến môi trường. Việc Việt Nam chính thức đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên Hội đồng Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) trong năm nay càng cho thấy vị trí ngày càng quan trọng của đất nước trong việc thúc đẩy thương mại tự do, cởi mở và góp phần duy trì sự ổn định của môi trường thương mại quốc tế.

Đại sứ đánh giá, tăng trưởng kinh tế là một trong những nền tảng quan trọng của vị thế mới. Với mức tăng trưởng trên 8% trong năm trước và định hướng đạt tốc độ tăng trưởng hai con số, Việt Nam đang được nhìn nhận là một trong những nền kinh tế có sức cạnh tranh và triển vọng tăng trưởng tích cực trên bình diện quốc tế.

Trong ASEAN, vai trò của Việt Nam cũng được Đại sứ Anh đặc biệt nhấn mạnh. Ông cho rằng Việt Nam không chỉ là một "cầu nối" mà thực sự là đối tác chủ chốt của Anh trong ASEAN, nhất là với vai trò Điều phối viên quan hệ ASEAN - Anh.

Việc Ngoại trưởng Anh Ed Miliband lựa chọn Hội nghị Bộ trưởng ASEAN làm chuyến công du đầu tiên sau khi nhậm chức được xem là một minh chứng cho tầm quan trọng mà London dành cho khu vực cũng như Việt Nam. Trong chuyến công du này, cuộc gặp đầu tiên của Ngoại trưởng Anh là với Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam, trước khi hai bên đồng chủ trì Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Anh.

Đại sứ cũng đánh giá cao sáng kiến Diễn đàn Tương lai ASEAN do Việt Nam khởi xướng. Từ một sáng kiến tạo không gian để ASEAN cùng suy nghĩ về tương lai, diễn đàn ngày càng trở thành nơi quy tụ các đối tác bên ngoài cùng trao đổi về những thách thức chung như bất định địa chính trị, cải cách và ứng dụng có trách nhiệm các công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo.

Qua đó, vai trò dẫn dắt ngày càng rõ nét của Việt Nam đang góp phần định hình chương trình nghị sự và tương lai của ASEAN.

Nội lực Việt Nam: năng lượng, sáng tạo và khả năng thích ứng

Một trong những điều gây ấn tượng mạnh với Đại sứ Iain Frew trong quá trình công tác tại Việt Nam là năng lượng, tinh thần sáng tạo và khả năng thích ứng của người Việt Nam.

Việt Nam là một đất nước giàu tinh thần khởi nghiệp, nơi người dân có khả năng biến ý tưởng thành hoạt động kinh doanh và nhanh chóng điều chỉnh khi một mô hình không đạt hiệu quả. Chính sự năng động này là một trong những nền tảng tạo nên tốc độ tăng trưởng của Việt Nam và là nguồn lực quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Một lợi thế khác được Đại sứ nhấn mạnh là mức độ mở cửa và hội nhập quốc tế rất cao của nền kinh tế Việt Nam. Với tỷ lệ thương mại trên GDP khoảng 170%, Việt Nam thuộc nhóm các nền kinh tế có độ mở lớn, đồng thời là thành viên của nhiều hiệp định thương mại thế hệ mới như CPTPP và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Anh.

Theo Đại sứ, trong bối cảnh thương mại tự do và cởi mở đang đối mặt với nhiều thách thức, Việt Nam và Anh có lợi ích chung trong việc duy trì, cải cách và hoàn thiện hệ thống thương mại quốc tế, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Ngoài ra, độ mở cao không chỉ giúp Việt Nam thu hút đầu tư mà còn thúc đẩy sự hình thành các ngành nghề mới, duy trì kết nối với nền kinh tế toàn cầu và tạo động lực cho tăng trưởng dài hạn.

Bên cạnh đó, Đại sứ đánh giá cao việc Việt Nam đang chuyển trọng tâm sang đầu tư cho tương lai, đặc biệt là giáo dục, phát triển kỹ năng, cơ sở hạ tầng và năng lượng. Đây là những nền tảng cần thiết để Việt Nam chuyển từ nền kinh tế thu nhập trung bình cao sang nền kinh tế thu nhập cao vào năm 2045.

Bốn ưu tiên để Việt Nam tiến sâu hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu

Theo Đại sứ Anh, để duy trì đà phát triển và nâng cao vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu, Việt Nam cần tập trung vào bốn nhóm vấn đề.

Thứ nhất là kỹ năng và đổi mới sáng tạo. Đại sứ đánh giá Nghị quyết 57 đã cho thấy Việt Nam xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực quan trọng của phát triển.

Trong quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Anh - Việt Nam, khoa học, công nghệ, giáo dục và phát triển kỹ năng cũng được đặt ở vị trí trung tâm. Việt Nam cần từng bước chuyển từ việc tiếp nhận, sử dụng công nghệ sang phát triển, đồng phát triển và thiết kế các giải pháp công nghệ mới.

Theo đó, các lĩnh vực như AI, điện toán lượng tử, sản xuất tiên tiến cần được chú trọng, đồng thời tăng cường kết nối giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để hình thành năng lực đổi mới sáng tạo thực chất.

Thứ hai là hạ tầng và năng lượng. Đại sứ cho rằng Việt Nam có tiềm năng rất lớn về năng lượng tái tạo nhờ đường bờ biển dài, nguồn gió ổn định và điều kiện bức xạ mặt trời thuận lợi. Đây là lợi thế mà Việt Nam có thể tận dụng để vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa thúc đẩy chuyển dịch xanh.

Anh đang đồng dẫn dắt Nhóm Đối tác Quốc tế triển khai Quan hệ đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP), hỗ trợ Việt Nam đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo.

Cùng với năng lượng, đầu tư vào giao thông, nhà ở và đường sắt cũng sẽ có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng. Đại sứ đặc biệt nhấn mạnh tiềm năng của đường sắt đô thị và phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) tại Hà Nội và TPHCM.

Thứ ba là công nghệ. Việt Nam có cơ hội tiến sâu hơn vào sản xuất tiên tiến và ứng dụng AI trong nền kinh tế. Đây đồng thời là bài toán về năng lực hấp thụ, làm chủ và khai thác công nghệ mới phù hợp với xu hướng phát triển toàn cầu.

Thứ tư là khả năng chống chịu và phát triển bền vững. Với mức độ dễ tổn thương trước nước biển dâng và thời tiết cực đoan, Việt Nam cần coi khả năng chống chịu là một bộ phận của chiến lược tăng trưởng.

Đại sứ cho biết, Anh đang tham gia Đối tác Giảm nhẹ rủi ro thiên tai, hỗ trợ Việt Nam chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động chuẩn bị về cơ sở hạ tầng, nhà ở và năng lực của cộng đồng. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới được Đại sứ dẫn lại, thiên tai có thể khiến GDP Việt Nam giảm 12-14% trong tương lai, cho thấy đầu tư vào khả năng chống chịu cũng chính là đầu tư cho tăng trưởng dài hạn.

Không gian hợp tác rộng mở, Việt Nam ngày càng ở vị thế chủ động

Đánh giá về triển vọng hợp tác kinh tế Anh - Việt Nam, Đại sứ Iain Frew cho rằng dư địa còn rất lớn.

Thương mại song phương đã vượt 10,5 tỷ bảng Anh trong năm 2025 và tăng hơn gấp đôi trong thời gian ông công tác tại Việt Nam. Các hiệp định thương mại như UKVFTA và CPTPP tạo nền tảng thuận lợi, nhưng điều quan trọng là doanh nghiệp hai nước phải khai thác tốt hơn những cơ hội mà các cam kết này mang lại.

Giáo dục tiếp tục là một trụ cột. Mỗi năm có hơn 12.000 sinh viên Việt Nam sang Anh học tập, trong khi hợp tác giáo dục chất lượng cao ngay tại Việt Nam ngày càng mở rộng. Anh cũng sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục.

Trong lĩnh vực tài chính, Đại sứ đánh giá cao việc Việt Nam xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM và Đà Nẵng. Việc hình thành các thiết chế pháp lý, trong đó có tòa án chuyên biệt, sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và có khả năng mở ra những dòng vốn mới cho Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực xanh và fintech.

Cùng với đó là dư địa hợp tác lớn về bán dẫn, AI, điện toán lượng tử, an ninh mạng và fintech. Anh có thế mạnh về thiết kế chip và các dòng chip đặc thù, trong khi Việt Nam đang phát triển nhanh hệ sinh thái bán dẫn và đặt mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư mới.

Y tế cũng là một lĩnh vực giàu tiềm năng. Sự hiện diện của các tập đoàn như AstraZeneca và GSK tại Việt Nam tạo nền tảng cho hợp tác về thuốc, đổi mới sáng tạo và chuỗi cung ứng y tế, giúp Việt Nam không chỉ tiếp cận các công nghệ tiên tiến mà còn có thể cùng các đối tác quốc tế tạo ra những giải pháp y tế cho tương lai.

Từ góc nhìn của Đại sứ Anh, những nền tảng của nền kinh tế Việt Nam vẫn rất vững chắc. Nội lực của con người, tinh thần đổi mới, mức độ hội nhập sâu rộng cùng định hướng đầu tư cho khoa học - công nghệ, giáo dục, hạ tầng và phát triển bền vững đang tạo nên những điều kiện thuận lợi để Việt Nam bước vào một chương phát triển mới./.

Thùy Dung