Đẩy mạnh huy động người Việt Nam ở nước ngoài giới thiệu sản phẩm, phát triển kênh phân phối hàng Việt Nam ở nước ngoài

Chỉ thị nêu: Trong giai đoạn 2020 - 2024, Đề án “Huy động người Việt Nam ở nước ngoài tham gia giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm và phát triển các kênh phân phối hàng Việt Nam ở nước ngoài” (được phê duyệt tại Quyết định số 1797/QĐ-TTg ngày 12 tháng 12 năm 2019 của Thủ tướng Chính phủ), đã được triển khai mạnh mẽ, toàn diện, đồng bộ, góp phần thực hiện hiệu quả Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”. Vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã được phát huy mạnh mẽ trong việc xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp Việt Nam trong và ngoài nước, kết nối cung cầu, giới thiệu, tiêu thụ hàng Việt Nam và phát triển hệ thống phân phối ở nước ngoài, góp phần thiết thực vào xuất khẩu của doanh nghiệp; đồng thời góp phần quảng bá và lan tỏa hình ảnh, văn hóa, bản sắc dân tộc Việt Nam tới bạn bè quốc tế. Đề án là chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, phát huy được nguồn lực và vai trò chiến lược của các doanh nhân, hiệp hội doanh nghiệp và toàn thể cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đóng góp vào sự nghiệp phát triển của đất nước.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, tạo đột phá chiến lược, kiến tạo động lực tăng trưởng mới cho giai đoạn 2026 - 2030. Cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị cùng với những quyết sách chiến lược: Đổi mới, xây dựng và thi hành pháp luật; đột phá về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; phát triển kinh tế Nhà nước và kinh tế tư nhân; hội nhập quốc tế; bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; đột phá về phát triển giáo dục, đào tạo; về chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân; về phát triển văn hóa Việt Nam... đang mở ra cơ hội lịch sử, có tính bước ngoặt cho sự phát triển mạnh mẽ của đất nước. Việt Nam đang bước vào giai đoạn “tăng tốc - bứt phá” nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hoá tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Trong bối cảnh đó, việc tăng cường huy động người Việt ở nước ngoài tham gia giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm và phát triển các kênh phân phối hàng Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục có ý nghĩa quan trọng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Đồng thời, công tác này cũng đứng trước những yêu cầu mới: (i) Cần coi trọng hơn nữa vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài, góp phần đẩy mạnh và chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu theo hướng bền vững, nâng cao chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của hàng Việt Nam trên tiêu chuẩn xanh/số; hướng tới tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới; (ii) Cần phát huy thế mạnh của cộng đồng trong việc thông tin, cập nhật, cảnh báo sớm về các thị trường, hỗ trợ kết nối cho các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh xu hướng bảo hộ, tranh chấp thương mại lan rộng; (iii) Cần triển khai bài bản, chuyên nghiệp, hiệu quả hơn, tăng cường tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại và xúc tiến đầu tư, quảng bá sản phẩm Việt Nam quy mô lớn có sự tham gia của doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài, có tính lan tỏa cao.

Tăng mạnh tỷ trọng hàng Việt Nam trong hệ thống phân phối của người Việt Nam ở nước ngoài

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Chỉ thị đặt các mục tiêu:

Huy động người Việt Nam ở nước ngoài phát huy vai trò chiến lược, là lực lượng tại chỗ trong hoạt động giới thiệu, tiêu thụ và phân phối sản phẩm Việt Nam, giữ vững các thị trường truyền thống, đưa hàng hóa Việt Nam vào các hệ thống phân phối, siêu thị, trung tâm thương mại lớn, có uy tín, tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng, nhất là tại các thị trường ta đang có lợi thế, có cộng đồng người Việt đông đảo; ưu tiên hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ; tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA).

Phấn đấu đến năm 2030, huy động người Việt Nam ở nước ngoài tham gia giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm và phát triển các kênh phân phối hàng Việt Nam tại tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ có sự hiện diện của cộng đồng người Việt Nam, huy động tất cả các hội doanh nhân người Việt Nam tại các nước tham gia, hình thành mạng lưới phân phối hàng hóa Việt Nam do người Việt Nam đóng vai trò chủ đạo.

Tăng mạnh tỷ trọng hàng Việt Nam trong hệ thống phân phối của người Việt Nam ở nước ngoài, đẩy mạnh thương mại điện tử, xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp gắn liền với ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền và quảng bá hàng Việt Nam bằng các hình thức đa dạng, hiện đại.

Gắn kết công tác huy động người Việt Nam ở nước ngoài tham gia giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm và phát triển các kênh phân phối hàng Việt Nam với việc nâng cao sức cạnh tranh, chống hàng giả, gian lận thương mại, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ thương hiệu quốc gia.

Đẩy mạnh đa dạng hóa các hoạt động, nhất là các hội chợ, triển lãm quy mô lớn, có uy tín; khuyến khích tổ chức chuỗi các hoạt động xúc tiến thương mại và đầu tư, quảng bá có sự tham gia của doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài; khuyến khích người Việt Nam ở nước ngoài nắm bắt, thông tin cho các doanh nghiệp trong nước về tình hình thị trường, thị hiếu người tiêu dùng, các chính sách nhập khẩu, các quy định, biện pháp bảo hộ thương mại; đồng thời hỗ trợ bảo vệ lợi ích cho doanh nghiệp Việt Nam trong các vụ tranh chấp thương mại.

Để đạt được mục tiêu trên, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện các nhiệm vụ sau:

Tạo điều kiện thuận lợi để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia hoạt động xuất khẩu, phân phối hàng Việt Nam

Bộ Ngoại giao là đầu mối theo dõi, điều phối, đôn đốc, tổng hợp tình hình thực hiện và tổ chức sơ kết, tổng kết thực hiện Chỉ thị; chủ trì, phối hợp các bộ, ngành, cơ quan liên quan thực hiện các nhiệm vụ cụ thể:

Tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách pháp luật liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài trong phạm vi lĩnh vực quản lý, đảm bảo quyền lợi chính đáng nhằm thu hút, tạo điều kiện thuận lợi để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia hoạt động xuất khẩu, phân phối hàng Việt Nam.

Đẩy mạnh công tác ngoại giao kinh tế, chú trọng các biện pháp vận động chính trị - ngoại giao để tạo môi trường hoạt động thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài. Hỗ trợ, tư vấn các doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài kết nối các nguồn lực quốc tế nhất là vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị, tham gia thẩm định đối tác trong quá trình tham gia giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm và phân phối hàng Việt Nam ở nước ngoài.

Chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài: (i) Củng cố, thành lập các hội doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài tại địa bàn; (ii) Triển khai các biện pháp cụ thể nhằm kết nối và hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào chuỗi giá trị phân phối hàng hóa Việt Nam, bao gồm các hoạt động lưu kho, phân phối, logistic, kiểm định sản phẩm... ở sở tại và mở rộng ra khu vực, liên khu vực.

Kết nối doanh nghiệp trong và ngoài nước

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp trong và ngoài nước; vận động, hỗ trợ doanh nghiệp người Việt Nam ở nước ngoài và trong nước tham gia chuỗi phân phối toàn cầu, phát triển trung tâm logistic, kho hàng, điểm kiểm định, góp phần nâng cao năng lực xuất khẩu và hiện diện của hàng Việt Nam tại thị trường quốc tế; lồng ghép hiệu quả với triển khai thực hiện Đề án “Thúc đẩy Doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp các mạng phân phối nước ngoài đến năm 2030” và Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (Go Global).

Đẩy mạnh giới thiệu và quảng bá Chương trình Thương hiệu quốc gia (Vietnam Value) và các sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia thông qua hệ thống thương vụ, các hoạt động xúc tiến thương mại. Ưu tiên hỗ trợ, kết nối các doanh nghiệp người Việt Nam ở nước ngoài tiêu thụ các sản phẩm mang Thương hiệu quốc gia tại thị trường nước ngoài, nhằm nâng cao hình ảnh quốc gia và uy tín sản phẩm Việt Nam.

Khuyến khích, tạo điều kiện để gia tăng số lượng doanh nghiệp người Việt Nam ở nước ngoài về nước đầu tư, trực tiếp tham gia sản xuất hàng hóa tại Việt Nam, nâng cao chất lượng chuỗi cung ứng, xuất khẩu và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm, hàng hóa Việt Nam tại khu vực và trên thế giới; phối hợp hỗ trợ, tư vấn các doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài kết nối các nguồn lực quốc tế nhất là vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị.

Thúc đẩy triển khai hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết; đẩy mạnh công tác thông tin, phổ biến, tuyên truyền và xây dựng cơ sở dữ liệu về FTA cho doanh nghiệp trong và ngoài nước, qua đó giúp doanh nghiệp, doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài nắm bắt cam kết về FTA, tận dụng ưu đãi, tăng cường giao thương, mở rộng thị trường với các đối tác FTA.

Chỉ đạo các cơ quan thương vụ thực hiện vai trò hỗ trợ, kết nối, thúc đẩy mở rộng các kênh phân phối hàng Việt Nam tại thị trường nước ngoài; khuyến khích doanh nghiệp, doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài tham gia giới thiệu, phân phối hàng Việt Nam; đồng thời thúc đẩy việc ứng dụng thương mại điện tử trong quảng bá và phân phối hàng Việt Nam tại thị trường sở tại...

Thu hút, khuyến khích thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài tham gia khởi nghiệp sáng tạo

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp triển khai hoạt động kết nối: chủ trì tổ chức các hoạt động nhằm khuyến khích, tạo điều kiện để người Việt Nam ở nước ngoài kết nối với các quỹ đầu tư, vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo trong nước; đẩy mạnh thu hút nguồn lực tài chính, chất xám, kinh nghiệm quốc tế phục vụ nghiên cứu, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm, dịch vụ công nghệ số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

Khuyến khích quảng bá, phân phối sản phẩm công nghệ số của Việt Nam: hỗ trợ người Việt Nam ở nước ngoài tham gia quảng bá, phân phối các sản phẩm công nghệ số “Make in Viet Nam”, đặc biệt là các sản phẩm công nghệ số chiến lược như trí tuệ nhân tạo, blockchain, UAV, bán dẫn... ra thị trường khu vực và thế giới; hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài và doanh nghiệp trong nước mở rộng hoạt động ra nước ngoài trong quá trình đăng ký, bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm số (bản quyền phần mềm, bằng sáng chế công nghệ); phát huy vai trò cầu nối của người Việt Nam ở nước ngoài trong việc mở rộng thị trường quốc tế cho sản phẩm công nghệ số, công nghệ số chiến lược của Việt Nam.

Đồng thời, phối hợp với người Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ số trong nước đưa sản phẩm lên các chợ ứng dụng số và nền tảng điện toán đám mây quốc tế; tư vấn, hỗ trợ tháo gỡ các rào cản kỹ thuật, pháp lý tại thị trường sở tại, giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực tiếp cận và cạnh tranh toàn cầu.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xúc tiến thương mại số: tổ chức các chương trình quảng bá công nghệ số quốc tế, giới thiệu gian hàng quốc gia của Việt Nam (do người Việt Nam ở nước ngoài hỗ trợ) tại các hội chợ, triển lãm công nghệ lớn nhằm lan tỏa thương hiệu công nghệ số Việt Nam, thúc đẩy hợp tác, chuyển giao và thương mại hóa sản phẩm công nghệ số “Make in Viet Nam”.

Thu hút, khuyến khích thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài tham gia khởi nghiệp sáng tạo: phối hợp tổ chức, mời gọi thế hệ trí thức, chuyên gia, nhà đầu tư và doanh nhân trẻ người Việt Nam ở nước ngoài tham gia các sự kiện, diễn đàn, cuộc thi về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, công nghiệp công nghệ số do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì; kết nối trực tiếp với các dự án, sản phẩm đổi mới sáng tạo cụ thể của Việt Nam, tạo môi trường hợp tác, thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan giải quyết các vướng mắc, khó khăn cho các dự án đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam, đề xuất các giải pháp về cơ chế, chính sách liên quan đến hoạt động đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các địa phương hỗ trợ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp người Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào hoạt động sản xuất và phát triển nông nghiệp; thực hiện chương trình kết nối doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài về nước tìm hiểu các mặt hàng nông sản thế mạnh, cơ sở sản xuất, chế biến nông sản xuất khẩu chủ lực...

Phương Nhi